Coğrafi işaretli ürün · Niğde
Niğde’de geven ve diğer yöre çiçeklerinin nektarından üretilir. Geven poleni yoğunluğuna bağlı olarak açık sarıdan açık kehribara değişir.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Niğde Geven Balı nedir?
Niğde Geven Balı; belirtilen coğrafi sınıra özgü florada doğal olarak yetişen çok yıllık geven (Astragalus spp.) bitkisi ve diğer çiçekli bitkilerden salgılanan nektarların, arılar tarafından toplanmasıyla üretilen bir arı ürünüdür.
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
Bitki örtüsü ve polen profili
Görünüş: Yoğun geven poleni içeren ballar açık sarı renge sahiptir.
Geven polen yoğunluğu düştükçe balın rengi açık amber rengini alır.
Niğde Geven Balında geven (Astragalus spp.) poleni mevcudiyeti, melissopalinolojik analizlerde diğer bir özellik olarak ön plana çıkar.
Türkiye genelindeki geven ballarında polen oranları incelendiğinde, %90 oranına ulaşan örneklerin elde edildiği iki bölgeden biri Niğde ilidir.
Genel ortalama değerlendirildiğinde ise, %76’lık geven poleni oranı ile en yüksek ortalama Niğde iline aittir.
Niğde Geven Balında sekonder polenler arasında papatyagiller (Asteraceae) ve gülgiller (Rosaceae) familyaları ön plana çıkar.
Aroma: Aroma yoğunluğu diğer monofloral ballara göre daha azdır.
Niğde ilinde yetişen geven bitkileri genellikle yastık biçiminde kümeler oluşturur.
Nektarlı olan gevenlerin çiçekleri, nektarı az olanlara göre daha gösterişlidir.
Geven bitkisinin çiçeğinin nektarı, genellikle çiçeğin derin bölgesinde yer alır.
Tablo-1: Niğde Geven Balının kimyasal özellikleri
Sicil belgesinin 3. sayfasında yer alan niğde geven balının kimyasal özellikleri, özgün satır ve sütun sırası korunarak aşağıda gösterilmiştir.
Tablo-2: Niğde Geven Balının polen içeriği
Sicil belgesinin 3. sayfasında yer alan niğde geven balının polen içeriği, özgün satır ve sütun sırası korunarak aşağıda gösterilmiştir.
Tabloyu görüntüle · 4 kayıt
Sicil belgesinin 3. sayfasında yer alan niğde geven balının polen içeriği, özgün satır ve sütun sırası korunarak aşağıda gösterilmiştir.
Tabloyu küçük ekranda yatay kaydırarak inceleyebilirsiniz.
| Polen | Değer |
|---|---|
| Geven (Astragalus spp.) | %70-90 |
| Papatyagiller (Asteraceae) | %3-12 |
| Gülgiller (Rosaceae) | %2-3 |
| Ballıbabagiller (Lamiaceae) | %1 |
Dikeni bulunan gevenlerin yaprakları tüysü, yaprakçıkları oval ve sivri uçludur.
Genellikle öbekler halinde toplanmış beyaz, sarı, mor ya da pembe çiçekleri bulunur.
Çiçek kaynaklı baldır; botanik kaynak ve polen koşulları aşağıdaki ölçütlerde ayrı tanımlanır.
Sicil polen tablosunda geven oranı %70–90’dır. Anlatımdaki %76 ortalama, alt sınır değildir; tek bir partinin ölçümü olarak da sunulmaz.
Geven ve diğer çiçekli bitkilerden elde edilir; sekonder kaynaklarda papatyagiller ve gülgiller öne çıkar.
Yörenin bitki örtüsüne özgü hafif kokuludur; koku yakından algılanır. Keskin bir aroma tanımlanmaz.
Görünüm ve duyusal özellikler
Tat: Yumuşak bir yapıya sahiptir.
Acılık: Acılık hissi oluşturmaz.
Koku: Ortama yayılmayan ancak yaklaştığında algılanan hafif bir kokuya sahiptir.
Rahatsız edici tatlı yoğunluğuna sahip değildir.
Mineral yapısından dolayı keskin bir aromaya sahip değildir.
Tatlıdır; rahatsız edici tatlılık veya acılık hissi oluşturmaz, boğazı yakmaz.
Kıvamlı ve akışkandır.
Fiziksel ve kimyasal özellikler
Asitlik: Boğazı yakmayan bir asitlik yapıya sahiptir.
Kristalleşme özellikleri
Kristalleşme oranı: Nem oranının çok düşük olmasından dolayı kristalleşme oranı da düşüktür.
Niğde Geven Balı, duyusal özellik bakımından; şeffaf görünümlü, sarı renk ve tonlarında değişebilen renklerde, temin edildiği floraya özgü kokuya ve tüketildiğinde boğazı yakmayan tatlı tada sahip, kıvamlı ve akışkan yapıda, nispeten geç kristalleşen bir baldır.
Nispeten geç kristalleşir; sicilde kristalleşme oranı düşük olarak tanımlanır.
Çeşitlere göre renk ve polen özellikleri
Şeffaf görünümlüdür; geven poleni yoğunken açık sarı, yoğunluk azaldığında açık kehribar renk alır.
Nasıl üretilir?
Arıcılık yöntemleri ve hasat sonrası işlemler
Süzme sunuş; en az üç gün tankta dinlendirme ve eleme aşamaları ayrıca tanımlanır.
Nektar toplama ve balın olgunlaşması
Niğde Geven Balı; süzme bal ve petekli bal şeklinde üretilir ve tüketiciye arz edilir. Üretiminde gıda katkı maddeleri de dâhil olmak üzere hiçbir gıda bileşeni ve ilave bir madde katılmaz. Niğde Geven Balı; sabit arıcılık veya göçer arıcılık faaliyetleri şeklinde üretilir. Ekim ayında kışlık bakımları tamamlanmış kovanlarda, ağustos ve eylül aylarında bal hasadı gerçekleştirilir.
Kışlatma ve mevsimlik bakım
Zararlı mücadelesi, ilaç kullanımı vb. konularda prospektüslere uyulur, asgari teknik ve hijyen şartlarına riayet edilir. Bölge arıcıları genellikle kapalı alanlarda kışı geçirttikleri arılıklarının normal iklim koşullarında beslenmesini, bölge florasından elde edilen ballarla ya da şeker-su karışımı (şeker/su oranı, 2/1 veya 1/1 olacak şekilde hazırlanan şeker şurubu) ile gerçekleştirir. Besleme için farklı ballar kullanılmaz. Arıcılar, bahar dönemi çalışmaları mart ayında başlar.
Kolonilerin hazırlanması
Kovandaki besin durumu, ana arı ve yumurtlama durumu, işçi arı sayısı ile kovanda hastalık olup olmadığı kontrol edilir. Kovanda dip tahtalarının bakım ve temizliği yapılır, uygun olmayan kısımları değiştirilir. Arılıkların araziye yerleştirildikleri dönem mayıs ve haziran aylarıdır. Arının, nektar toplamaya başlamasını müteakip, hiçbir şekilde ilave besleme yapılmaz. Arılar polen ve nektar toplamaya başladığında ilaç veya herhangi bir kimyasal uygulanmaz.
Süzme ve dinlendirme
Nektar toplama süresince gerekirse arı kovanlarının çevresine içilebilir temiz su konularak arıların su ihtiyacı karşılanır. Hasat işlemlerinin o yılın iklim koşullarına göre eylül ayı içinde tamamlanması beklenir. Hasat dönemi geldiği zaman arıcılar, konakladıkları arılıkta hasada başlar. Süzme işlemi, genelde arılıklarda olmak üzere gıda ile temasa uygun süzme makineleri ile gerçekleştirilir. Süzülen ballar, arıcı tarafından gıda ile temasa uygun dinlendirme tanklarına alınır.
Süzme ve dinlendirme: Uygulama koşulları
Ballar, bu tanklarda en az 3 gün süreyle dinlenmeye alınarak istenmeyen büyük partiküllerin ve kabarcıkların çöküp, balın homojen bir görünüm kazanması sağlanır. Dinlendirilen ballar, oluşan partiküllerin ayrıştırılması için ince eleklerden geçirilerek süzme işlemi tamamlanır.
Niğde Geven Balı sadece tanımlanmış coğrafi sınır içinde şişelenebilir ve paketlenebilir. Ancak bu şekilde balın yüksek kalitesini korumak ve uzun mesafelerde taşınması durumunda oluşabilecek fiziksel, kimyasal ve organoleptik özelliklerinde meydana gelebilecek değişiklikleri önlemek mümkündür. Paketleme, Niğde İli Arı Yetiştiricileri Birliği kayıtlarında listelenen arı kovanlarından bal alan tesislerde yapılır.
Niğde İli Arı Yetiştiricileri Birliğine kayıtlı olmadan üretim ve pazarlama yapan kişi veya kurumlardan Birliğe bilgi vermeleri ve denetleme talebinde bulunmaları beklenir. Niğde İli Arı Yetiştiricileri Birliği kayıtlı olmadan üretim ve pazarlama yapan kişi veya kurumlardan coğrafi işaret sicilinde belirlenen kurallara uymaları beklenir. Bütün bunlar kaliteyi korumak ve ürün izlenebilirliğini sağlamayı amaçlar.
Nasıl muhafaza edilir?
Niğde Geven Balı; paketleme/dolum noktasından tüketiciye ulaştırılana kadar tüm aşamalarında temiz ve kuru yerlerde, kokulardan ari biçimde, doğrudan güneş ışığına maruz kalmayacak ve 25 °C’yi aşmayacak şekilde muhafaza edilir. Niğde Geven Balı; hemen doluma geçilmeyip tüketiciye arz edilmeyecek ise 25 °C’yi aşmayacak şekilde serin ortamlarda muhafaza edilerek depolanır.
Üretildiği yöreyle bağı nedir?
Yörenin bitki örtüsü ve üretim alanı
Çiçeklenme dönemi düşük rakımlarda takriben mayıs ve haziran aylarında gerçekleşirken, yüksek kesimlerde bu zaman ağustos ayında çiçeklenme şeklinde sona erer.
Yörenin iklimi
Geven bitkisi özellikle yüksek rakımlı dağ yamaçlarında yetişir. Bu sebeple coğrafi sınırdaki arıcılık faaliyetlerinde, nektarları toplamaya elverişli olması ve bölge iklimine adaptasyon sağlaması bakımından çoğunlukla Kafkas arısı (Apis mellifera caucasica) ve Anadolu arısı (Apis mellifera anatoliaca) ırkları tercih edilir.
Hangi biçimlerde sunulur?
Hangi biçimlerde sunulur?: Uygulama koşulları
Petekli bal olarak sunulur; süzme bala ait üretim aşamaları bu biçime bütünüyle uygulanmaz.
Süzme ve petekli bal olarak sunulur. Şişeleme ve paketleme yalnız tanımlanan coğrafi sınır içinde yapılır.
Kaynağına göre çiçek balı sınıfına girer ve üretim veya pazara sunuş şekline göre süzme bal ve petekli bal şeklinde tüketiciye sunulur.
Tescil ve denetim
İşaret kullanımı ve denetim koşulları
Niğde Geven Balı ibaresi, ürün logosu ve menşe adı amblemi, ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde yer alır.
Ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde kullanılamadığında, Niğde Geven Balı ibaresi, logosu ve menşe adı amblemi, işletmede kolayca görülecek şekilde bulundurulur.
Etiket ve işaret kullanımı
Niğde Geven Balı etiketinde “Niğde Geven Balı” ibaresi, logo, coğrafi işaret amblemi, balın türü ve parti numarası bulunmalıdır.
Denetim düzeni
Denetimler; Niğde İli Arı Yetiştiricileri Birliği koordinatörlüğünde, Niğde İli Arı Yetiştiricileri Birliği ile Niğde İl Tarım ve Orman Müdürlüğünden ürün konusunda uzman en az 3 kişiden oluşan denetim merci tarafından gerçekleştirilir. Denetim mercii; yılın ilk iki ayı içinde uygun bir tarihte yıllık toplantısını yaparak, içinde bulunulan yıla yönelik denetlenecek kişi/kuruluşların adreslerine ve üretim/pazarlama yerlerine göre denetleme planı oluşturur.
Denetleme, oluşturulan plan çerçevesinde hasat (ağustos ve eylül ayları), işleme, depolama, pazarlama aşamalarında ifa edilir. Ürünü üreten arıcılar ve pazarlanmasında faaliyet gösteren gıda işletmecileri; Niğde İli Arı Yetiştiricileri Birliği tarafından liste halinde kaydedilir. Yerinde kontrollerde kovan sayısı, arılık yerleri, konaklama noktasının uygunluğu ve bölgenin bitki çeşitliliği kayıt altına alınır.
Bu ürünü üreten arıcılar, her yıl Niğde İli Arı Yetiştiricileri Birliğine arılık yerleri, koloni sayıları vb. bilgilerle bildirimde bulunur. Bu kayıtlar ürünün izlenebilirliğinin sağlanması adına Niğde İli Arı Yetiştiricileri Birliği tarafından kayıt altında tutulur. Denetime esas kriterlere aşağıda yer verilmektedir. Üretim metoduna uygunluk. Arılık yerlerinin uygunluğu. Arıcının üretim dönemi içinde o bölgede olup olmadığına dair Arıcılık Kayıt Sisteminden (AKS) kontrolünün uygunluğu.
Denetim kapsamı ve analizler
Hasat döneminde yapılan işlemlerin uygunluğu. Gerek görülmesi halinde Tablo 1 ve Tablo 2’de yer verilen kimyasal özellikler ve polen içeriği bakımından yaptırılacak analizlerin sonuçlarının uygunluğu. Ambalajlama, muhafaza ve depolama biçiminin uygunluğu. Niğde Geven Balı ibaresinin ve menşe adı ambleminin kullanımının uygunluğu. Denetim merci tarafından gerekli görmesi halinde, geven balına ilişkin Türk Gıda Kodeksi mevzuatında belirtilen ilgili kriterler bakımından bal numunesi alınarak analiz yaptırılabilir.
Ayrıca denetime ilişkin masraflar ile bu mevzuat dâhilinde istenebilecek analizlere ilişkin masraflar üreticiler tarafından karşılanabilir. Ürünün paketleme/dolum aşamalarından pazarlanmasına kadar ilgili mevzuatın öngördüğü şekilde tüketiciye arz edilmesi sağlanır. Denetim esnasında tespit edilen uygunsuzluklar ile alınması gerekli tedbirler denetlenen ilgili kişi, kurum veya kuruluşa bildirilir. Denetimler yılda en az 1 kez yapılır. Şikâyet üzerine veya gerekli görülen hallerde ayrıca denetim yapılabilir.
Denetleyen kurumlar ve denetim düzeni
Yapılan denetimler; 6769 Sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu uyarınca raporlanarak her yıl düzenli olarak Niğde İli Arı Yetiştiricileri Birliği tarafından Türk Patent ve Marka Kurumuna sunulur. Denetim merci, kamu kuruluşlarından veya özel kuruluşlardan veya bunlarda görevli uzman gerçek veya tüzel kişilerden denetimin gerçekleştirilmesi sırasında faydalanabilir veya hizmet satın alabilir. Tescil ettiren, hakların korunmasındaki hukuki süreçleri yürütür.
