Nevşehir Kabak Çekirdeği

İklim ve toprak isteği

Nevşehir Kabak Çekirdeği aşırı sıcak ve kuraklıktan hoşlanmaz. En iyi gelişim sıcaklığı 20–25 °C’dir. Yetiştirme dönemindeki iklim dalgalanmaları gelişimi yavaşlatır; vejetasyon süresi 140–160 gündür. Kabak ışığı seven bir bitkidir.

Uzun süreli kuraklık veya aşırı nem Fungal hastalıkların yayılmasına neden olur. Bu nedenle yetiştirme yerinin iyi seçilmesi gerekir. Bölgemiz çerezlik kabak yetiştiriciliği için çok uygun iklim şartlarına sahiptir. Toprak isteği: Kabak bitkisi hafif, derin ve volkanik tüf topraklarda daha iyi yetişmesi nedeniyle ilimiz topraklarında başarı ile yetiştirilebilmektedir. Toprak isteği bakımından çok seçici olmamakla birlikte humuslu, gevşek, besin maddesince zengin topraklar tercih edilmelidir.

Ağır killi topraklar çekirdek kabağı yetiştiriciliği için uygun değildir. En uygun toprak pH'sı 6–7 arasıdır. Nevşehir de kabak çekirdeği yetiştiriciliği, ilin kıraç koşullarında yapılabilmekte ve bölgede ekim nöbetine girerek nadas alanlarını azaltmaktadır.

Toprağın hazırlanması

Toprak hazırlığı: Çekirdek kabağı yetiştiriciliği yapılacak arazinin sonbaharda özellikle kış yağışlarından daha fazla istifade edilebilmesi açısından derin sürülmesi gerekmektedir.

Toprağın gübrelenmesi ve tohum seçimi

İlkbaharda ikinci sürüm ile birlikte toprağa iyi yanmış çiftlik gübresi verilerek karıştırılmalıdır. Bu işlem toprağın su tutma kapasitesi ve havalanmasını sağlamanın yanı sıra toprak sıcaklığının daha hızlı artmasını sağlayacağından bitkilerin erken çıkışına imkân vermektedir. Ayrıca toprağın organik maddece zenginleşmesini sağlar. Ekim: Nevşehir Kabak Çekirdeği tohumunun sertifikalı olarak üretimi yoktur. Üreticiler kendi tarlalarından kuvvetli ve iyi gelişmiş kabakları seçip tohum olarak kullanmaktadır.

Kabak çekirdeği ekimi elle veya makine ile yapılabilmektedir. Elle ekimde ocak usulü ekim yapılır ve dekara 1–1,5 kg tohum kullanılır. Her ocağa 2–3 adet tohum 3–5 cm derinliğe bırakılır. Makineli ekimde ekim normu 500–750 gr/da'dır. Sıra arası ve sıra üzeri mesafe yetiştiriciliğin sulu veya kıraç şartlarda yapılmasına göre değişmektedir.

Ekim aralıkları ve gübreleme

Sulu şartlarda sıra arası 80–100 cm, sıra üzeri 40–50 cm, kıraçta ise 150–200 cm sıra arası ve 80–100 cm sıra üzeri mesafelerde yapılır. Bölgemizde Nevşehir Kabak Çekirdeği ekimi Nisan ayı sonu Mayıs ayı başlarında yapılmaktadır. Gübreleme: Yapılacak toprak tahlili gübreleme açısından esastır. Bununla birlikte dekara 3–4 ton iyi yanmış ahır gübresi ile birlikte 8–10 kg/da azotlu, 10–12 kg/da fosforlu, 3–4 kg/da potasyumlu gübre verilebilir.

Azotlu ve fosforlu gübrelerin 2/3'ü ekimle birlikte 1/3'ü de boğaz doldurma işlemi ile verilmelidir. Boğaz gübrelemesi toprakta nem varken yetiştirme periyodu boyunca 2–3 defa yapılabilir Çapalama: Tohumlar ekimden 10–12 gün sonra çıkmaya başlar.

Sulama ve çapalama

Çıkıştan 20–25 gün sonra bitki 4–5 yapraklı olduğu dönemde her ocakta bir bitki bırakmak üzere seyreltme ve çapalama yapılır. Bu dönemde oluşmuş olabilecek kaymak tabakasının kırılması ve boğaz doldurma yapılmış olur. Bundan sonra yabancı ot durumuna göre yetiştirme süresi boyunca 3–4 çapalama işlemi yapılması sicilde tavsiye edilen uygulamadır. Çapalama işlemi özellikle kabakta kök gelişimini hızlandırdığı için çekirdek veriminde büyük önem arz etmektedir.

Sulama: Kabakta ekolojik şartlar baz alınarak ilk meyveler görülünceye kadar sulama yapılmaz. Sulama; salma, yağmurlama veya damlama yapılabilmektedir. Mantari hastalıklar gözetilerek sulamanın damlama yapılması daha uygun olacaktır. Yapılacak sulamalarda, belli bir süre ve litre hesabı yerine toprak su tutma kapasitesine dikkat edilerek sulama yapılmalıdır. Kabakta vejetasyon süresi boyunca 15–20 gün arayla bitkinin ihtiyaç durumuna göre 4–5 kez sulama yapılabilir.

Hasattan bir ay kadar önce ise sulama kesilmelidir. Bölgemizde Nevşehir Kabak Çekirdeği tarımı hem sulu hem de kuru şartlarda yapılmaktadır. Hasat: Son sulama işlemi bitirildikten sonra 1 ay kadar beklenir ve yapraklar tamamen solup meyve sapı tamamen kuruduktan sonra meyve bitkiden koparılır.

Tohum hazırlığı

Yetiştiricilerin tercihine göre arazide veya depoda tohumların meyve etinden ayrılmasının sağlanması amacıyla 15 gün bekletilir. Tohumların meyveden ayrılması elle ve makine ile yapılabilmektedir. Ayıklanan tohumlar güneşte veya özel kurutma tertibatlarında kurutularak kullanıma hazır hale getirilir.

Hasat edilen tohumları değerlendirme

Hasat edilen tohumlar 2 şekilde değerlendirilir.

Dinlendirme, kavurma veya kurutma

Bir bölümü hasattan hemen sonra bir veya iki gün dinlendirilir. Tuzlanarak taş fırınlarda kavrulup paketlenerek pazarlanır. Bir bölümü ise hasattan sonra nem oranı % 7 nin altına ininceye kadar güneşte kurutulur. Kurutulan ürünler toplanır ve uygun şekilde paketlenerek pazarlanır.

Tohumluk ayırma ve ambalajlama

Kurutulan tohumlar selektörden geçilerek kuvvetli ve iri olanlar bir sonraki üretim sezonunda kullanılmak üzere tohum olarak ayrılır. Kavrulan çekirdekler tuzlu, tuzsuz ve sütlü kavrulmuş olarak paketlenebilir. Ambalaj üzerinde firma veya üretici bilgilerinin yanı sıra ürünün tuzlu, tuzsuz ve sütlü kavrum oluşu ve ayrıca coğrafi işaretli ürün olduğunu gösterecek logonun bulunması zorunludur.

Yaş ve kuru kavrum seçenekleri

Hasat edilen çekirdekler iki şekilde kavrularak pazarlanır.

Yaş Kavrum

Hasat edilen kabak çekirdekleri kurutulmadan 200–210 C° sıcaklıktaki fırınlarda tavaların içerisinde 1 kg çekirdek ile 50–55 ml süt ve 25–27 gr tuz karıştırılarak 40–45 dakika süre ile kavrularak tüketime hazır hale getirilir. Tuzsuz kavrumlarda tuz katılmayarak aynı işlemler yapılır.

Kuru Kavrum

Kurutulmuş kabak çekirdekleri 200–210 C° sıcaklıktaki fırınlarda, tavaların içerisinde 1 kg çekirdek ile 50–55 ml süt ve 20–22 gr tuz karıştırılarak 30–35 dakika süre ile kavrularak tüketime hazır hale getirilir. Tuzsuz kavrumda tuz eklenmez.