Coğrafi işaretli ürün · Van
Van’da tam buğday unu tereyağında kavrulur, çırpılmış yumurta azar azar eklenir. Çörek içi adı verilen unlu temel, yumurtayla pişirilerek sıcak kahvaltıda sunulur; sade, tuzlu, ballı veya reçelli tüketilebilir.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Murtuğa nedir?
Murtuğa, tam buğday unu, tereyağı, yumurta ve tuzla hazırlanan Van kahvaltı yemeğidir. Kavrulmuş unlu çörek içine çırpılmış yumurta katılır; sade veya tatlı eşlikçilerle sıcak sunulur.
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
2014 yılı Haziran ayında düzenlenen açık alan kahvaltı etkinliğinde 51 bin 793 kişiyle dünyanın en kalabalık sofrası olarak Guinness Rekorlar Kitabı’na giren Van Kahvaltısının menüsünde Murtuğa da yer almıştır.
Çörek içi temeli
Tereyağında kavrulan unlu karışıma çörek içi denir. Çırpılmış yumurta azar azar eklenerek pişirilir; ürün bir menemen veya sebzeli omlet değildir.
Yöresel girdiler
Un ve tereyağı Gürpınar, Bahçesaray ve Gevaş’tan temin edilir. Yörede açık alanda yetişen tavukların yumurtası kullanılır; geleneksel pişirme Van’la bağı tamamlar.
Üretim tekniği ve ustalık
Van Kahvaltısında yaz aylarında menüye yoğurt, cacık, piyaz, kış aylarında ise bal-pekmez ve tahin ilave edilir.
Nasıl hazırlanır ve pişirilir?
Çörek içinin tanımı ve dört kişilik reçete
Murtuğa; un, yumurta, tereyağı ve tuzun karışımıyla pişirilir. Üretimde kullanılacak tüm malzemeler Türk Gıda Kodeksinin ilgili tebliğlerine uygun olacaktır. Ürünün yapımında “çörek içi” denilen malzeme hazırlanmaktadır. Çörek içi; çörek yapımında iç malzeme olarak da kullanıldığından bu isimle anılmaktadır. 4 kişilik Murtuğa için kullanılan malzemeler:
Malzemeler ve ölçüler
- 120 gr tam buğday unu
- 100 gr tereyağı
- 1 adet (60 gr) yumurta
Tereyağında un kavurma ve yumurtayı ekleme
Bakır tencerenin içerisine koyulan 100 gram tereyağı kısık ateşte eritilip 2 gram tuz ilave edilir, içerisine 120 gram un ilave edilir ve tahta kaşıkla aralıksız karıştırılarak kavrulur. Bu karışıma çörek içi denilir. Ayrı bir kapta kırılarak çırpılan 1 adet yumurta, kavrulan unun üzerine azar azar eklenerek karıştırılır.
Yöresiyle bağı nedir?
Murtuğa’nın, Van Gölü havzasındaki Gürpınar, Bahçesaray ve Gevaş ilçelerinden temin edilen un ve tereyağının geleneksel ve ustalık içeren yöntemle pişirilmesi ve içerisinde yörede açık alanda yetişen tavukların yumurtasının kullanılması, ürünün yöreden kaynaklanan özellikleridir. Ayrıca ürün, üretim yöntemi ile Van iline bağlıdır.
Nasıl sunulur ve tüketilir?
Yumurta katıldıktan sonra kabarıp pişinceye kadar ara ara karıştırılarak 2 dakika daha pişirilir, kahvaltıda sıcak olarak servis edilir. Sade tüketilebildiği gibi tuzlu veya bal veya reçel ile de sunum yapılabilir.
İşaretin kullanımı
Murtuğa coğrafi işareti tek başına veya marka unsuruyla birlikte kullanılabilir.
Geçmişi ve yöredeki yeri
Sicildeki tarihsel anlatıya göre i̇pekyolu güzergahı üzerinde olması nedeniyle tarih boyunca yolcuların konakladığı mekanlara ev sahipliği yapan Van ilinde, halkın ağırlıklı olarak hayvancılıkla uğraşması nedeniyle üretilen otlu peynir, kaymak, bal, murtuğa, tereyağı, cacık, kavut, gül reçeli, ilitme ve çörek başta olmak üzere pek çok ürünün sunulduğu bir Van kahvaltı kültürü oluşmuştur.
Sicildeki tarihsel anlatıya göre i̇lk kahvaltı salonlarının açıldığı 1947 yılından itibaren genellikle Van’ın ara sokaklarında yer alan, günün ilk ışıklarıyla açılıp, gün batmadan kapanan ve sadece kahvaltı sunan bu işletmelerin yanı sıra evlerde sunulan Van Kahvaltılarının geçmişte ve günümüzde olmazsa olmaz ürünlerinden birisi Murtuğa’dır.
Sicildeki tarihsel anlatıya göre van’da Murtuğa’nın ortaya çıkışı, tarih boyunca savaşlara tanıklık etmiş Van coğrafyasında yöre halkının savaş ortamında kıt imkânlarla ve basit malzemelerle lezzetli ve doyurucu bir yiyecek oluşturma ihtiyacından kaynaklanmıştır.
Tescil ve denetim bilgileri
Tescil kapsamı ve işaret kullanımı
243 tescil numaralı Murtuğa mahreç işareti olarak 23 Kasım 2017 tarihinde tescil edilmiştir. Coğrafi işareti belirlenen koşullara aykırı ve haksız kullananlar hakkında gerekli yasal takibatı başlatır.
Denetim düzeni
Denetimler Van Ticaret ve Sanayi Odası koordinatörlüğünde yürütülür. Oda, Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Gıda Mühendisliği Bölümü, Van Aşçılar ve Pastacılar Derneği, Van Lokantacılar ve Fırıncılar Odası ile Bakanlığın Van İl Müdürlüğünden birer temsilciyle beş kişilik heyet oluşturulur.
Denetim komisyonu; Murtuğa’nın üretim yönteminde belirtilen tekniğe uygun ve hijyenik şekilde hazırlanması, depolanması, taşınması ve pazarlanmasının kontrolünü ve coğrafi işaretin takibi konusunda gerekli denetim işlemlerini yürütür. Denetim Komisyonu öncelikle Murtuğa’nın üretildiği ve yaygın olarak tüketildiği bölgelerdeki belediyelere, odalara, kahvaltı salonlarına ve esnafa coğrafi işaret tescili hakkında bilgi vererek gerekleri hakkında farkındalık oluşturacaktır.
Denetim düzeni · 2
Komisyon, yılda 1 defa düzenli olarak, ihtiyaç duyulduğunda/şikâyet halinde ise her zaman denetim işlemlerini yürütecek ve sonuçları raporlayacaktır. Denetime ilişkin raporlar Van Ticaret ve Sanayi Odası tarafından Türk Patent ve Marka Kurumuna her yıl düzenli olarak gönderilir. Denetim komisyonu, kamu veya özel kuruluşlarından veya bunlarda görevli uzman gerçek veya tüzel kişilerden denetimin gerçekleştirilmesi sırasında faydalanabilir veya hizmet satın alabilir.
Denetim komisyonu hakların korunmasında hukuki süreçleri yürütür.
