Geleneksel Ürün Adı · Türkiye
Türkiye’de geleneksel ürün adıyla korunan menemen, soğansız hazırlanır; tereyağı, kaşar ve yalnız yumurta sarısı içerir. Domates doğranıp ezilir, rendelenmez; macunsu kıvamdaki yemek pişirildiği tavada bekletilmeden sıcak sunulur.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Çakallı Menemeni nedir?
Çakallı Menemeni, soğansız hazırlanan; tereyağı, kaşar, domates, biber ve yalnız yumurta sarısı içeren yemektir. Macunsu kıvamda pişirilip tavada sıcak sunulur; ulusal geleneksel ürün adıyla korunur.
Seçilmiş hammadde ve ustalık
Hammadde seçimi ve geleneksel hazırlama yöntemi ürünün kıvamını oluşturur. Homojen macunsu yapının elde edilmesi ustalık gerektirir.
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
Yalnız sarı ve kaşar
Yumurtanın beyazı ayrılır; yalnız sarısı ve tam yağlı taze veya olgunlaştırılmış kaşar kullanılır. Soğan konmaz; tereyağı temel yağdır.
Domatesin ezilmesi
Domates rendelenmez; doğranıp kısa pişirmeden sonra ezilir. Kaşar ve sarıyla homojen, macunsu kıvam oluşturulur; piştiği tavada bekletilmeden sunulur.
Hammadde ve bileşim
Çakallı Menemeni yemeğini farklılaştıran esas unsurlar; soğan konulmaması, bol tereyağı ile kaşar peyniri kullanılması ve yumurtanın sadece sarısının kullanılmasıdır.
Üretim tekniği ve ustalık
Yeşilbiberin bıçakla kesilmesi, domatesin büyük parçalar halinde doğranıp kısa bir pişirme sonrasında delikli ezecek veya çatal ile ezilmesi de Çakallı Menemenine özgüdür.
Nasıl hazırlanır ve pişirilir?
Pişirme süresi ve tereyağlı biber tabanı
Çakallı Menemeni aşçısı, ocak sıcaklığını, bileşenlerin istenilen macunsu kıvama (ne çok katı ne de akışkan olacak kadar sıvı) getirilmesini, homojen karışmasını ve pişirme süresini iyi ayarlamalıdır. Pişirme 5–7 dakika içerisinde tamamlanmalıdır. Çakallı Menemeni yapmak için öncelikle yüksek ateşte yanan ocağa tava yerleştirilir. Tavaya tereyağı konularak hemen ardından içerisine bir adet tatlı yeşilbiberin, çekirdek kısmının dışında kalanlar ince olarak doğranır.
Domatesi ezme, kaşar ve yumurta sarısı ekleme
Tereyağı eriyip, yeşilbiberler kavrulurken domateslerin kabuğu bıçakla soyulur ve tereyağının erimesini takiben (1,5–2 dakika sonra) en fazla 1 cm kalınlığında dilimlenmiş domatesler tavaya eklenir. Domatesler kesinlikle rendelenmemelidir. Ocak ateşi üzerinde domatesler tavada kaynayacak ve suyunu salacak şekilde pişirilir (ortalama 2 dakika) ve homojen pişmesi ve yanmaması için tavada karıştırılır.
Takiben tava ateşten alınıp delikli bir ezecek ile karışım, püre haline gelecek şekilde ezilir.
Kısık ateşe alınan tavaya kırmızı pul biber, kırmızı toz biber ile tuz katılarak ezme ve karıştırma işlemi tamamlanır. Ezme işlemi tamamlanınca ocak hafif ateşle yanarken önce rendelenmiş kaşar peyniri ve henüz kaşar peyniri erimeden beyazı ayrılmış 2 adet yumurtanın sadece sarı kısımları tavaya eklenir. Tava içerisindeki ürünler çatal ile sürekli karıştırılarak 30–45 saniye daha pişirilir.
Bir porsiyonun yaklaşık ölçüleri
- Domates: 230 g; kalın kabuklu ve lifli domates kullanılmaz.
- Tereyağı: 50 g.
- Tam yağlı taze veya olgunlaştırılmış kaşar: 35 g.
- Yumurta: 2 adet; en az M sınıfı, yalnız sarıları.
- Tatlı yeşilbiber: 10 g.
- Kırmızı pul biber: 3 g.
- Kırmızı toz biber: 3 g, isteğe bağlı.
- Tuz: 3 g.
Bu miktarlar yaklaşık reçete girdileridir; sicil doku ve duyusal özelliklere göre değişebileceğini belirtir.
Nasıl sunulur ve tüketilir?
İstenilen lezzet ve kıvamın verilmesi; kullanılacak hammaddenin seçimine ve üretim metoduna bağlı olup, ustalık becerisi gerektirir. Yemek 1 kişiden 4 kişiye kadar olan porsiyonlar için farklı büyüklükteki tavalarda pişirilir ve servisi de bekletilmeden pişirildiği tava ile yapılır. Homojen dağılım sağlanmış ve kaşarları erimiş hale gelen ürün, pişirildiği tavada bekletilmeksizin servis edilir ve sıcak olarak tüketilir.
Çakallı menemeninin üretiminde gerçekleştirilen işlemlerden domateslerin ezilmesi, yumurtaların sadece sarılarının kullanılması, tüm malzemelerin karıştırılarak macunumsu ve homojen bir kıvama getirilmesi ve pişirildiği tavada servis edilmesi bu ürünün geleneksel üretim metodunu ve geleneksel bileşimini oluşturur.
Tescil ve denetim bilgileri
Tescil kapsamı ve işaret kullanımı
G1 tescil numaralı Çakallı Menemeni geleneksel ürün adı olarak 25.02.2020 tarihinde tescil edilmiştir. Bu geleneksel ürün adı, 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu kapsamında 07.08.2019 tarihinden itibaren korunmak üzere 25.02.2020 tarihinde tescil edilmiştir. Geleneksel ürün adının amblemsiz kullanımı, 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu hükümlerine tabi değildir.
Sicildeki denetim düzeni
Denetim mercii Samsun Ticaret Borsası koordinatörlüğünde, Samsun Ticaret Borsasından 1 uzman, Ondokuzmayıs Üniversitesi Gıda Mühendisliği Bölümünden 1 akademik personel, Samsun Ticaret ve Sanayi Odasından 1 uzman ve Samsun İl Tarım ve Orman Müdürlüğünden 1 uzman olmak üzere 4 kişiden oluşur. Denetimler, yılda 1 kez ve ihtiyaç duyulması halinde her zaman yapılır.
Denetim, üretimde kullanılan malzemeler ile ürünün pişirme ve servis aşamalarının görsel olarak kontrol edilmesi suretiyle gerçekleştirilir. Denetim mercii, kamu kuruluşlarından veya özel kuruluşlardan veya bunlarda görevli uzman gerçek veya tüzel kişilerden denetimin gerçekleştirilmesi sırasında faydalanabilir veya hizmet satın alabilir. Tescil ettiren, hakların korunmasında hukuki süreçleri yürütür.
