Coğrafi işaretli ürün · Manisa
Manisa’da şekerli ağdaya 41 çeşit bitki ve baharat karışımı katılarak hazırlanır. Yapışkan ve baharatlı macun, kâğıda sarılı çubuk veya kavanozda sıvı biçimde sunulur; mesir saçma geleneğinin temel ürünüdür.
Avrupa BirliğiAB tescilli · PGITescil tarihi · 4 Kasım 2024
UNESCO ilişkisiMesir Macunu Festivali ile ilişkiliSomut olmayan kültürel mirasla ilişkiUNESCO ile Yaşatılanlar →
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Manisa Mesir Macunu nedir?
Manisa Mesir Macunu, 41 çeşit bitki ve baharatın şekerli ağdayla birleştirilmesiyle hazırlanan baharatlı bir macundur. Katı çubuk ve sıvı macun biçimleri, ayrı reçete ve işleme koşullarıyla üretilir.
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
Bitki ve baharat karışımı
Sicil, 41 bitki ve baharatı kullanılan kısımlarıyla birlikte listeler. Kök, rizom, tohum, yaprak, meyve, çiçek, stigma veya reçine gibi kısımlar birbirlerinin yerine geçirilmez. Aşağıdaki liste sicilin kendi adlandırmasını korur; güncel botanik kimlik ve gıda kullanım izni ayrıca değerlendirilir.
Sicildeki 41 bitki ve baharat; kullanılan kısımlar
Sicil kapsamındaki değerler ve adlandırmalar korunur. Analizler güncel mevzuata uygunluk veya sağlık etkisi onayı değildir; botanik adlar güncel kabul edilmiş isimlere sessizce çevrilmez.
* Sicil belgesindeki açıklamaya göre bitki listesinde botanik adların yazımı: Belge görüntüsünde de Urtia dioica, Melisa officinalis, Vites agnus-castus ve Vanillia fra(r)ans gibi yazımlar bulunur. Kullanılan bitki kısımları ayrıca korunur. Buradaki kaydın tescil ettirenin yahut TÜRKPATENT’in açıklamasıyla netleştirilmesi gerekmektedir.
Katı ve sıvı ürünün özellikleri
Katı üründe suda çözünür katı madde en az %80 Brix, sıvı üründe en az %70 Brix olarak verilir. Bunlar su oranı değildir. pH, kül ve titrasyon asitliği değerleri sicilde iki biçim için ayrı gösterilir.
Katı ve sıvı mesirin fiziksel ve kimyasal özellikleri
Sicil kapsamındaki değerler ve adlandırmalar korunur. Analizler güncel mevzuata uygunluk veya sağlık etkisi onayı değildir; botanik adlar güncel kabul edilmiş isimlere sessizce çevrilmez.
Tabloyu görüntüle · 4 kayıt
Sicil kapsamındaki değerler ve adlandırmalar korunur. Analizler güncel mevzuata uygunluk veya sağlık etkisi onayı değildir; botanik adlar güncel kabul edilmiş isimlere sessizce çevrilmez.
Tabloyu küçük ekranda yatay kaydırarak inceleyebilirsiniz.
| Özellikler | Katı Mesir | Sıvı Mesir |
|---|---|---|
| Suda çözünür katı madde (Brix %) (en az, %) | 80 | 70 |
| pH değeri | 3,6 | 4,0 |
| Kül Oranı (%) | 0,41 | 0,97 |
| Titrisyon Asitliği (susuz sitrik asit) | 0,7-1,3 | 0,7-1,3 |
Renk, kıvam, tat ve koku
Renk kehribar sarısından kahverengiye kadar değişebilir. Sicil, 20 °C üzerindeki ortamlarda yumuşak macun veya kıvamlı yapı, bitki ve baharatların kendine özgü aroması ile yabancı tat, koku ve madde bulunmamasını ister.
Mesir macununun duyusal özellikleri
Sicil kapsamındaki değerler ve adlandırmalar korunur. Analizler güncel mevzuata uygunluk veya sağlık etkisi onayı değildir; botanik adlar güncel kabul edilmiş isimlere sessizce çevrilmez.
Tabloyu küçük ekranda yatay kaydırarak inceleyebilirsiniz.
| Özellikler | Değerler |
|---|---|
| Renk ve Görünüş | Kehribar sarısı renkten kahverengiye kadar değişen renklerde, 20ºC üstündeki ortamlarda yumuşak macun veya kıvamlı yapıda olmalıdır. |
| Tat ve koku | Kendine has tat ve kokuda olmalı, bitki ve baharatın kendine has aroması hissedilmelidir. Yabancı tat ve koku bulunmamalıdır. |
| Yabancı madde | Bulunmamalıdır. |
Sicildeki numune planı
Mikrobiyolojik çizelgede maya-küf ve Escherichia coli için numune planı ve limitler yer alır. Numune sayısı n, izin verilen numune sayısı c, çizelgedeki limitler ise m ve M ile gösterilir. Limitlerin ölçüm birimi ve sicildeki açıklamaların tam kapsamı için teyit açık tutulur; bu çizelgeden laboratuvar uygunluğu sonucu çıkarılmaz.
Sicildeki mikrobiyolojik numune planı
Sicil kapsamındaki değerler ve adlandırmalar korunur. Analizler güncel mevzuata uygunluk veya sağlık etkisi onayı değildir; botanik adlar güncel kabul edilmiş isimlere sessizce çevrilmez.
Tabloyu küçük ekranda yatay kaydırarak inceleyebilirsiniz.
| Özellik | Numune Alma Planı — n | Numune Alma Planı — c | Limitler — m | Limitler — M |
|---|---|---|---|---|
| Maya ve küf | 5 | 2 | 10² | 10³ |
| E.coli | 5 | 0 | <10¹ | <10¹ |
* Sicil belgesindeki açıklamaya göre mikrobiyolojik limitlerin birimi ve açıklamaları: Maya-küf ve E. coli çizelgesinde n/c/m/M değerleri verilir, limitlerin ölçüm birimi yazılmaz. “m” açıklaması satır sonunda tamamlanmaz. Belgedeki bu eksiklik veya uyuşmazlığın tescil ettiren ya da TÜRKPATENT tarafından açıklığa kavuşturulması gerekmektedir.
Sicildeki üretim anlatımı
Katı macunun ağdası
Katı macun için 50 kg şeker, 35 g limon tuzu (sitrik asit) ve 10 kg su kullanılır. Karışım kazanlarda sürekli karıştırılarak yaklaşık 45 dakika pişirilir; ürün 136 °C’ye ulaştığında ocaktan alınır.
Katı macunun baharatla işlenmesi
Ağda kazanlarda bir gün dinlendirilir ve tezgâha çıkarılır. Kök, yaprak veya meyve biçimindeki bitki ve baharatlar değirmende öğütülerek kullanılır. Tezgâhtaki kalıp macun, karışımı içine alması için elle 15 dakika altüst edilir.
Çubuk biçimi ve ambalaj
Baharatlarla birleşen macun elle rulo yapılıp çubuk biçimine getirilir. Ambalaj boyuna göre 11–12 cm veya 3–4 cm uzunluğunda makasla kesilir. Çubuklar ambalajlara sarılıp mevzuata uygun etiket bilgileriyle sunulur.
Sıvı macunun ayrı reçetesi
Sıvı macun için 25 kg şeker, 12,5 kg glukoz şurubu, 50 g limon tuzu, 600 g bitki-baharat karışımı ve 8 kg su kullanılır. Karışım sürekli karıştırılarak yaklaşık 30 dakika pişirilir; ürün 116 °C’ye ulaştığında ocaktan alınır.
Sıvı macunun dolumu
Sıvı macun üç saat soğutulduktan sonra dolum makinesiyle farklı gramajlardaki cam kavanozlara doldurulur. Kapakları kapatılıp kutulanır; uygun etiket bilgileriyle satışa sunulur.
Şeker ve katkı kapsamı
Sicil, Türk Gıda Kodeksi Şeker Tebliği’ne uygun beyaz şeker ile glukoz şurubu kullanılmasını ister; beyaz şeker için en az 99,7 Z polarizasyon değeri verir.
Sicilde aroma vericiler, aroma verme özelliği taşıyan gıda bileşenleri, renklendirici, tatlandırıcı ve koruyucu katkı kullanılmaması belirtilir. Reçetedeki şeker ve glukoz şurubu bu hüküm nedeniyle yok sayılmaz.
Kazanlardan demir ve bakır bulaşmasının önlenmesine özen gösterilir; HMF yıllık analizlerle kontrol edilir. Sicilde bu anlatımdan ayrı bir sayısal limit türetilmez.
Sicildeki muhafaza anlatımı
Sicilde sıvı macun için, serin yerde saklandığında üretimden sonra üç yıllık son tüketim süresi verilir. Bu süre katı macuna veya bütün bitkisel macunlara genellenmez.
Yöresiyle bağı nedir?
Manisa Mesir Macununun üretimi Manisa’da gerçekleştirilir. Baharatlı macunun hazırlanması, kâğıda sarılması ve halka saçılması, ürünün yöredeki kültürel bağlamını oluşturur.
Sicildeki sunum anlatımı
3–4 cm ve 11–12 cm boyutunda kesilen katı mesir macunu çeşitli renklerde ambalajlara sarılarak paketlenir gıda mevzuatına uygun etiket bilgileri ile satışa sunulur. Sıvı mesir çeşitli gramajlardaki cam kavanozlarda gıda mevzuatına uygun etiket bilgileri ile satışa sunulur.
Geçmişi ve yöredeki yeri
Sicildeki tarihsel anlatı
Sicil, geleneğin başlangıcını Yavuz Sultan Selim’in eşi ve Kanuni Sultan Süleyman’ın annesi Hafsa Sultan’ın Manisa’daki hastalığına bağlar. Anlatıya göre Sultan Camii Medresesinde görevli Merkez Efendi bitki ve baharatlarla bir macun hazırlar; Hafsa Sultan’ın iyileşerek macunun hastalara dağıtılmasını istediği anlatılır. Halkın talebiyle kâğıda sarılan macunun Sultan Camii’nin kubbe ve minarelerinden saçılması geleneği açıklanır. Bu tarihsel anlatı, ürünün günümüzde hastalık tedavi ettiği yönünde bir beyan değildir.
2018 tarihli sicilde 21 Mart ve 477 yıllık gelenek ifadeleri yer alır. Bunlar belgenin tarihsel anlatımıdır; güncel festival takvimi veya bugünkü kesin süre olarak yeniden hesaplanmaz. UNESCO bağlantısı ayrı paragrafta festivalin kendi kapsamıyla gösterilir.
Tescil ve denetim bilgileri
Avrupa Birliği tescili
Manisa Mesir Macunu, Avrupa Birliği’nde PGI (Korunmuş Coğrafi İşaret) olarak tescillidir. 28 Ekim 2024 tarihli 2024/2807 sayılı düzenleme 4 Kasım 2024’te yayımlanmış, yayımı izleyen yirminci gün olan 24 Kasım 2024’te yürürlüğe girmiştir. Türkiye’deki tescil ettiren kurum ile AB başvuru sahibi bilgisi birbirine eşit varsayılmaz.
Tescil ve markalama
334 numaralı mahreç işareti 21 Mart 2018’de tescil edilmiştir; koruma başlangıcı 11 Kasım 2013’tür. Tescil ettiren Manisa’yı Mesir’i Tanıtma ve Turizm Derneğidir. Sicilde kullanım biçimi markalama olarak belirtilir.
Denetim mercii ve sıklığı
Denetim, sicildeki Manisa Esnaf ve Sanatkârlar Odaları Birliği koordinasyonunda yürütülür. Manisa Ticaret ve Sanayi Odasından bir personel, Celal Bayar Üniversitesinden bir gıda mühendisi, Şehzadeler İlçe Gıda Tarım ve Hayvancılık Müdürlüğünden bir gıda mühendisi ve Manisa Büyükşehir Belediyesinden bir personel dört kişilik komisyonu oluşturur.
Olağan denetimler yılda en az iki kez, Ocak ve Haziran aylarında yapılır. Gerek duyulduğunda ve şikâyet üzerine ek denetim gerçekleştirilir. Malzemelerin uygunluğu ile üretimin kazana girişten tüketiciye ulaşıncaya kadarki aşamaları kontrol edilir.
Duyusal analiz ve raporlama
Renk, koku, tat ve görünüş, Manisa Celal Bayar Üniversitesi Gıda Mühendisliği Bölümünün eğitimli panelistlerince değerlendirilip raporlanır. Kurul isterse üniversitenin gıda laboratuvarında ürün analizi yapılır; analizler en az yıllık aralıklarla gerçekleştirilir.
Denetim raporları koordinatör birlik tarafından TÜRKPATENT’e gönderilir. Coğrafi işaretin haksız kullanımı için sicilde hukuki takip öngörülür.
UNESCO ile bağlantısı
Mesir Macunu Festivali ile ilişkili: Manisa Mesir Macununda kırk bir bitki ve baharat şekerli kütleye karıştırılır. Kâğıda sarılmış mesirin Sultan Camii’nden halka saçılması hem sicilde hem UNESCO’nun Mesir Macunu Festivali kaydında anlatılır. Ürünün kültürel ilişkisi bu hazırlama ve paylaşma geleneğidir. Bağlantının kapsamı, yukarıda belirtilen UNESCO ilişkisiyle sınırlıdır.
