Coğrafi işaretli ürün · Düzce
Düzce’nin Konuralp bölgesi ve belirli köylerinde sertifikalı çeltik tohumundan yetiştirilir. Kasaba pirinci adıyla da tanınır; Hasanlar Barajı’nda toplanan suyla sulanan tarlalarda üretilir.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Konuralp Pirinci nedir?
Konuralp Pirinci, Düzce’nin Konuralp bölgesi ile sicilde belirtilen köylerde yetiştirilen çeltikten elde edilen ve halk arasında kasaba pirinci olarak anılan üründür. Üretimde sertifikalı çeltik tohumu kullanılır; coğrafi sınır Konuralp, Taşköprü, Kaymakçı, Kadıoğlu, Esenli ve Dikmeli yerleşimlerini kapsar.
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
Olgun çeltiğin görünümü
Olgun çeltik uzun kılçıklı ve saman rengindedir. Hasat kararı yalnız takvime göre verilmez: salkımların rengi, alt tanelerin sert mum dönemine ulaşması ve tanedeki nem birlikte değerlendirilir.
Fiziksel ve kimyasal değerler
Rutubet, kül, protein, yağ, nişasta ve ham selüloz için sicilde verilen analiz sınırları aşağıdaki tabloda yer alır.
Tablo-1: Fiziksel ve kimyasal özellikler
Sicil, sayfa 2–3. Minimum/maksimum değerler ve yüzde birimleri özgün tablodan aktarılmıştır; çizgi işareti kaynakta belirtilmeyen alt sınırı gösterir.
Tabloyu görüntüle · 6 kayıt
Sicil, sayfa 2–3. Minimum/maksimum değerler ve yüzde birimleri özgün tablodan aktarılmıştır; çizgi işareti kaynakta belirtilmeyen alt sınırı gösterir.
Tabloyu küçük ekranda yatay kaydırarak inceleyebilirsiniz.
| Yapılan Analizler | Minimum | Maksimum |
|---|---|---|
| Rutubet (%) | – | 14,5 |
| Toplam Kül (%) | 3,17 | 3,52 |
| Protein (%) | 5,8 | 6,5 |
| Yağ (%) | 1,58 | 2,29 |
| Nişasta mik. (%) | 43,9 | 57,8 |
| Ham Selüloz (%) | 8,09 | 9,01 |
Konuralp Pirinci Nasıl Yetiştirilir?
Pirinç ambalajları
Konuralp Pirinci 1, 5, 10 ve 25 kg’lık polietilen veya bez torbalarda tüketiciye ulaştırılır. Ambalajda sicilde tanımlanan ürün logosu bulunur.
Tarlayı hazırlama
Tarla sonbaharda derin sürülür, ilkbaharda yeniden işlenir. Suyu tutan ve “tava” adı verilen alanlar çevresinde 40–70 cm genişliğinde, 30–50 cm yüksekliğinde seddeler oluşturulur. Hafif toprak işlemesinin ardından tavalar tesviye edilir.
Tohumları ön çimlendirme
Hastalık ve yabancı otlardan temizlenmiş tohumlara ekimden iki gün önce ön çimlendirme uygulanır. Tohumlar çuval içinde 1–2 gün suda bekletilir. Ardından yığın hâline getirilip 3–4 saat aralıklarla sulanır. Hafif çimlenmeyle ekime hazırlanmış olur.
Ekim ve ilk su düzeni
Ekim zamanını çeşidin vejetasyon süresi, hava ve sulama suyu sıcaklığı belirler. Ekim nisan sonu ile en geç mayıs ortası arasında, dekara 16–18 kg tohumla yapılır. Su en az 12 °C olmalıdır; çimlenme ve fide gelişimi için 18–35 °C belirtilir. Tavalar bulandırılarak tohum üzerinde ince bir mil tabakası oluşması sağlanır.
Tohumların toprağa tutunmasından 3–4 gün sonra tavalardaki su boşaltılır; 5–6 gün sonra yeniden ince bir su tabakası verilir. Bitki geliştikçe su yüksekliği artırılır ve en güçlü gelişme döneminde yaklaşık 15 cm tutulur.
Sulama ve bitki besleme
Sicil, ekimden hasada kadar tarla yüzeyinin suyla kaplı tutulmasını ve sürekli sulamayı esas alır. Ekim sonrasındaki ilk su boşaltma uygulaması, gübreleme, yabancı ot mücadelesi ve zorunlu durumlar bu düzende ayrı belirtilir. Su sıcaklığı en az 12 °C, ortalama 25–30 °C olur; hasattan 15–21 gün önce su kesilir.
Çeltik azot, fosfor, potasyum ve çinko başta olmak üzere 16 besin maddesine ihtiyaç duyar. Sicilde dekara 18–20 kg azot iki eşit uygulamaya ayrılır: ilki ekim veya kardeşlenme başlangıcında, ikincisi ekimden 55–60 gün sonradır. Fosforlu gübreleme için ekim öncesinde dekara 20 kg triple süper fosfat belirtilir.
Yabancı otları izleme
Darıcan, baraj otu ve kındıra yörede görülen yabancı otlardır. Sicil darıcanla mücadeleyi ekimden 25–30 gün sonra, otun 3–4 yapraklı döneminde tarif eder; kimyasal uygulama için suyun kesilmesi ve 48 saat sonra yeniden verilmesi düzenini açıklar. Bu bölüm sicildeki yöntemi aktarır; kullanılacak bitki koruma ürününün güncel ruhsat ve uygulama koşulları ayrıca gözetilir.
Konuralp Pirinci Nasıl Hasat Edilir?
Hasat olgunluğu
Hasattan 15–21 gün önce tavaların suyu çekilir. Konuralp bölgesinde hasat 15 Eylül–15 Ekim arasında biçerdöverle yapılır. Salkımların yaklaşık %80’inin saman rengini alması, alt tanelerin sert mum dönemine ulaşması ve nemin %22–24 düzeyinde olması hasat ölçütleridir.
Hasat sonrası kurutma
Biçerdöverle alınan üründe nem %24–25 düzeyine çıkabildiği için depolama öncesi yaklaşık %14’e düşürülür. Çeltik sert beton veya benzeri zemine serilir; güneşte 4–5 gün kurutulurken kürek veya tırmıkla sık sık karıştırılır.
Konuralp Pirinci Coğrafi Sınır İçerisinde Gerçekleşmesi Gereken Üretim, İşleme ve Diğer İşlemler
Çeltik alanları Karadeniz ikliminin etkisindedir. Sicilde yıllık ortalama sıcaklık 13,3 °C, yağış 826 kg/m² olarak verilir. Yığılca’dan kaynağını alan ve Hasanlar Barajında toplanan su kanallarla tarlalara dağıtılır; ihtiyaç döneminde suyun 25–30 °C olması kaliteyle ilişkilendirilir. Menşe kapsamındaki üretim ve işlemler coğrafi sınırda gerçekleştirilir.
Sicil, pirincin büyüme dönemindeki yüksek su ihtiyacı ile vadi tabanlarını ilişkilendirir. Tarihî Bolu sancağında bu koşulları sağlayan Konuralp nahiyesinde çeltik tarımının yoğunlaştığını anlatır.
Konuralp Pirinci Yöresi, Geçmişi ve Hikâyesi
Sicil, kasaba pirincinin geçmişini 1800’lü yıllara bağlar ve “Osmanlı Saray Mutfağının Pirinci” adını aktarır. XVI. yüzyılda Konrapa, Anadolu Eyaleti içindeki Bolu sancağının on altı nahiyesinden biridir. O dönemde önemli çeltik merkezlerinden olan Konrapa’da üretimin yoğunluğu, kanunnameye özel bir madde eklenmesine yol açmıştır.
Konrapa adının Konur Alp’ten geldiği anlatılır. Sicilde bu bağlantının tarihî kaynaklarla kesin ve açık biçimde ispatlanamadığı da belirtilir; ad kökeni kesinleşmiş bir bilgi olarak sunulmaz.
Tescil ve Denetim Bilgileri
Tescil ve işaret kullanımı
438 tescil numaralı Konuralp Pirinci menşe adı olarak 25 Haziran 2019 tarihinde tescil edilmiştir. Koruma başlangıcı 3 Temmuz 2017 tarihidir.
Denetim mercii ve sıklığı
Düzce İl Tarım ve Orman Müdürlüğü koordinasyonunda; müdürlük, Düzce Üniversitesi Ziraat Fakültesi ve Düzce Ziraat Odasından birer uzman görev alır.
Yılda bir, ayrıca ihtiyaç veya şikâyet hâlinde denetim yapılır. Gerekirse numune alınır ve laboratuvar analizi yaptırılır. Üretimden pazarlamaya kadar işlemler incelenir; raporlar Türk Patent ve Marka Kurumuna gönderilir.
Denetim ölçütleri
- Olgun çeltiğin uzun kılçıklı ve saman renginde olması.
- Hasat olgunluğu ve tane neminin uygunluğu.
- Harmanlanmış ürünün güneşte veya gölgede kurutulması.
- Polietilen veya bez torbayla paketleme.
Denetimde kamu veya özel kuruluşlardan ve uzmanlardan yararlanılabilir, hizmet satın alınabilir. Tescil ettiren hakların korunmasına ilişkin hukuki süreçleri yürütür.
