Coğrafi işaretli ürün · Sakarya
Sakarya’nın Karapürçek ilçesinde yetiştirilen cennet hurmalarının açık kazanlarda işlenmesiyle hazırlanan bir pekmezdir. Olgun meyveler odun ateşinde kaynatılır; süzme ve dinlendirmeden sonra yeniden kaynatılarak son kıvamına getirilir.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Karapürçek Cennet Hurması Pekmezi nedir?
Karapürçek Cennet Hurması Pekmezi; Sakarya ili Karapürçek ilçesinde yetiştirilen Fuyu, Hana Fuyu ve Hachiya çeşidi Trabzon hurması ağaçlarının olgunlaşmış meyvelerinin odun ateşinde ve açık kazanlarda kaynatılması, süzülmesi, dinlendirilmesi ve tekrar kaynatılması suretiyle Karapürçek ilçesinde üretilen pekmezdir. Üretimde, coğrafi sınırda yetişen Fuyu, Hana Fuyu ve Hachiya çeşidi meyveler kullanılır.
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
Trabzon hurması, coğrafi sınırda “cennet hurması” olarak adlandırılır.
Fuyu ağaçları yarı dik, yarı yavan gelişir. İlk iki yıl obur dallar oluşturur; üçüncü yıldan sonra verime yatmasıyla kısa meyve sürgünleri oluşur. Hana Fuyu ve Hachiya yayvanımsı gelişir. İlk yıllarda kuvvetli sürgünler oluştururlar; 3–4 yaşında meyveye yattıklarında sürgünleri kısalır. Hachiya yarı bodurdur.
Pekmezde toplam şeker oranı %65–70 aralığındadır; ticari glikoz bulunmamalıdır.
Bitki ve meyve özellikleri
Karapürçek Cennet Hurması Pekmezi koyu kahve renkli, bulanık ve akışkan kıvamlı olup ürüne ve üretimde kullanılan meyvelere ait bazı özelliklere aşağıda yer verilmektedir.
Biçim ve ölçüler
Fuyu meyveleri 100–150 g ağırlığında, basık ve yuvarlak köşelidir. Kabukları sert, parlak ve yeşil–turuncu renklidir. Hana Fuyu meyveleri 170–200 g ağırlığında, yuvarlak ve turuncu kabukludur; çeşit erkencidir. Hachiya meyveleri 200–250 g ağırlığında, yuvarlak ve ucu bombelidir; kabukları kırmızımsı turuncudur.
Doku, renk ve tat özellikleri
Bitmiş pekmezin fiziksel ve kimyasal özellikleri, alt ve üst sınırlarıyla aşağıdaki tabloda gösterilir.
Tablo-1: Karapürçek Cennet Hurması Pekmezi fiziksel ve kimyasal özellikleri
Sicil belgesinin 2. sayfasında yer alan karapürçek cennet hurması pekmezi fiziksel ve kimyasal özellikleri, özgün satır ve sütun sırası korunarak aşağıda gösterilmiştir.
Tabloyu görüntüle · 8 kayıt
Sicil belgesinin 2. sayfasında yer alan karapürçek cennet hurması pekmezi fiziksel ve kimyasal özellikleri, özgün satır ve sütun sırası korunarak aşağıda gösterilmiştir.
Tabloyu küçük ekranda yatay kaydırarak inceleyebilirsiniz.
| Özellik | En Düşük | En Yüksek |
|---|---|---|
| Suda çözünen kuru madde (Brix°) | 68 | 73 |
| Hidroksi metil furfural (HMF) mg/kg | – | 75 |
| Kül (%) | % 1,9 | % 2,3 |
| pH | 5,40 | 6,40 |
| Asitlik (%) | % 0,1 | % 0,35 |
| Sakkaroz (%) | – | % 1 |
| Toplam şeker (%) | % 65 | % 70 |
| Ticari glikoz | Bulunmamalı |
Kaynakta belirtilen özellikler
Hana Fuyu ve Hachiya meyveleri kasım ayının birinci ve ikinci haftalarında hasat edilir. Bu zaman bilgisi meyve çeşitlerine aittir; bitmiş pekmezin fiziksel ve kimyasal özellikleri ayrı tabloda yer alır.
Nasıl üretilir?
Üretimde kullanılan cennet hurması çeşitleri
Karapürçek Cennet Hurması Pekmezi üretiminde; coğrafi sınırda yetişen Fuyu, Hana Fuyu ve Hachiya çeşidi Trabzon hurmasının olgunlaşmış meyveleri kullanılır.
Hasat, taşıma ve ayıklama
Olgunlaşmış meyveler, hasat zamanında elle toplanarak plastik kasalara yerleştirilerek üretimin yapılacağı yere nakledilir. Meyvelerin sap kısımları, yabancı maddeler ve yeterince olgunlaşmamış meyveler ayıklanır.
İlk kaynatma, süzme ve dinlendirme
Üretimde kullanılacak 35 kg cennet hurması ve 10 litre su açık kazanlara konur ve odun ateşinde 2 saat kaynatılarak birinci ısıl işleme tabi tutulur. Gıda ile temasa uygun file çuvallara doldurulup asılarak meyvelerinin kabukları ve çözünmeyen kısımları ayrıştırılır. Elde edilen püre halindeki süzüntüye “ilk şıra” denir ve başka bir kaba konularak 3 saat dinlendirilir.
Dinlendirme aşamasında ilk şıranın içinde kalan süzülmeyen kısımlar çöker ve çöken tortular, gıda ile temasa uygun file çuvallara koyularak uzaklaştırılır. Şıra, ikinci süzme işleminden sonra 36 saat oda sıcaklığında ve güneş görmeyen kuru ortamda dinlendirilir.
İkinci ısıl işlem
Dinlendirilen şıra, paslanmaz çelikten yapılan açık kazanlara doldurulur, odun ateşinde ve 160–180 °C sıcaklıkta 8 saat kaynatılır.
Sıcak dolum ve etiketleme
Şıranın kıvamı yoğunlaşıp pekmez haline geldiğinde cam kavanozlara sıcak dolum yapılarak ambalajlanır ve etiketlenir.
Sicildeki akış şemasının aşamaları
Üretim akış şemasında olgun meyvelerin kasalarda hasadı, 35 kg meyve ve 10 litre suyun iki saat kaynatılması ve kütlenin ezilerek püre haline getirilmesi yer alır. Püre file çuvallarda süzülür; elde edilen ilk şıra 3–4 saat dinlendirilir. Şıra yeniden file çuvallarda süzülerek kabuk ve benzeri kısımlar ayrılır. Ardından 36 saat dinlendirilir ve tortuların ayrılması için tekrar süzülür.
İkinci ısıl işlemde durultulmuş şıra açık kazanlarda sekiz saat kaynatılır.
Yetişme ve hasat dönemi
Fuyu ekim ayında hasat edilir. Hana Fuyu ve Hachiya için hasat zamanı kasım ayının birinci ve ikinci haftalarıdır.
Dolum, ambalajlama ve muhafaza
Ambalajlanan pekmez, 8–12 °C sıcaklıkta ve %45–60 bağıl nemli ortamda iki yıl muhafaza edilir.
Yöresiyle bağı nedir?
Karapürçek Cennet Hurması Pekmezinin coğrafi sınır ile ün bağı bulunur. Tüm üretim aşamaları belirtilen coğrafi sınırda gerçekleşir.
Karapürçek Cennet Hurması Pekmezinin geçmişi eskiye dayanır. Ürün, Karapürçek ilçesinin mutfak kültüründe önemli bir yere sahiptir.
Tescil ve denetim bilgileri
Tescil kapsamı ve işaret kullanımı
1354 tescil numaralı Karapürçek Cennet Hurması Pekmezi mahreç işareti olarak 8 Mayıs 2023 tarihinde tescil edilmiştir. Karapürçek Cennet Hurması Pekmezi ve mahreç işareti amblemi, ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde yer alır. Ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde kullanılamadığında, Karapürçek Cennet Hurması Pekmezi ibaresi ve mahreç işaret amblemi, işletmede kolayca görülecek şekilde bulundurulur.
Sicildeki denetim düzeni
Denetimler; Karapürçek Kaymakamlığının koordinasyonunda; Karapürçek İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü, Karapürçek Belediyesi ile Karapürçek Kaymakamlığından konuda uzman birer kişinin katılımıyla 3 kişiden oluşan denetim mercii tarafından yapılır. Denetimler düzenli olarak yılda en az bir defa, ayrıca gerek görülmesi veya şikâyet halinde ise her zaman gerçekleştirilir.
Denetimde kontrol edilen hususlar:
- Üretimde kullanılan meyve çeşitlerinin uygunluğu.
- Hasat edilen ürünün morfolojik ve agronomik özelliklerinin uygunluğu.
- Üretim metoduna uygunluk.
- Ürünün fiziksel ve kimyasal özelliklerinin uygunluğu.
- Karapürçek Cennet Hurması Pekmezi ibaresinin ve mahreç işareti ambleminin kullanımının uygunluğu.
Denetim mercii, kamu kuruluşlarından veya özel kuruluşlardan veya bunlarda görevli uzman gerçek veya tüzel kişilerden denetimin gerçekleştirilmesi sırasında faydalanabilir veya hizmet satın alabilir.
Tescil ettiren, hakların korunmasında hukuki süreçleri yürütür.
