Coğrafi işaretli ürün · Kırşehir
Kırşehir’in Kaman ilçesinde yetiştirilen ince kabuklu cevizdir. Oval veya yuvarlak meyvesinin kabuğu açık kahverengi, kolay ayrılan içi açık sarıdır.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Kaman Cevizi nedir?
Kaman Cevizi açık sarı iç renkli, açık kahverengi kabuk renkli, oval/yuvarlak şekilli, ince kabuklu (1–1,4 mm), ortalama meyve ağırlığı 11–16 gram, iç ağırlığı 6–8 gram, iç oranı % 48–54 olan cevizdir.
Ayırt edici özellikleri
Sayısal özellikler
Tablo 1: Kaman Cevizi fiziksel özellikleri Kaman Cevizi kuvvetli kazık kök oluşturur, kökler 3–5 metre derinliğe kadar uzayabilir.
Gövdede dallanma 1–2 metre yükseklikten başlar.
Her yıl düzenli verim verir.
Yan dal verimi % 60–70 oranındadır.
Ceviz ağaçlan yeterli oranda kış dinlenmesini gerçekleştirdiği için vegetatif dönemde dengeli bir gelişme gösterir.
Kaman'da yazların sıcak ve kurak geçmesi nedeniyle ceviz yetişme döneminde düşük oransal nem hâkimdir.
Bu nedenle cevizde kalite kaybına neden olan fiıngal ve bakteri kökenli hastalıklara karşı mücadele kolaylıkla yapılır.
Kaman Cevizi gelişimi için durgun dönemde soğuklama ihtiyacını karşılayacak kadar soğuk; büyüme döneminde normal gelişimi sağlayacak ölçüde sıcaklık (25–35 °C) gereklidir.
Kış dinlenme isteği yaklaşık 1200–1500 saatlik süredir.
Kaman ilçesi coğrafi konum itibariyle bu isteklere uygun ekolojik şartlara sahiptir.
Kaman ilçesinde ceviz yetiştiriciliği sosyal ve kültürel açıdan da önemli yere sahiptir.
Sicilin tanımında iç ağırlığı 6–8 g, fiziksel özellikler tablosunda 5–8 g olarak verilir. Tanım bölümündeki olgunlaşma ve hasat aralığı 20 Eylül–10 Ekim; üretim metodundaki hasat aralığı 15 Eylül–10 Ekim’dir. Bu kaynak farkları tek değere indirgenmemiştir.
Doku, renk ve tat özellikleri
Genç yıllarında düzgün yüzeyli ve gümüş renkte olan gövde ileri yıllarda koyulaşır (gri-siyah renk) ve kabukta uzunluğuna çatlaklar oluşur.
Bitki ve meyve özellikleri
Sürgünler tüysüz, parlak zeytin yeşili veya esmer renktedir.
Protogyny çiçek yapısına sahiptir.
Meyve gözleri bir yaşlı dallar üzerinde oluşur.
Salkım halinde meyve yaygındır.
Hammadde ve bileşim
Kaman Cevizi ağaçları kendine özgü yayvan taç yapısı ile diğer ceviz çeşitlerinden ayrılır.
Tablo-1: Sicildeki ölçü ve özellikler
Sicil belgesinin 2. sayfasında yer alan sicildeki ölçü ve özellikler, özgün satır ve sütun sırası korunarak aşağıda gösterilmiştir.
Kaman Cevizi Nasıl Yetiştirilir?
Hazırlama işlemleri
Kaman Cevizi üretimi yerinde aşı metodu ile yapılır. Bahçe yerinin fizibilitesi sonrasında toprağın fiziksel, kimyasal ve biyolojik analizi yapılır. Herhangi bir olumsuzluk bulunmadığı takdirde toprak hazırlığı aşamasına geçilir. Fidan yerleri işaretlenir.
Ekim ve dikim
Fidan yerlerine tohumlar 10×10 metre mesafe ile dikilir.
Gübreleme işlemi
İlk büyüme mevsiminde gerekli sulama, gübreleme ve terbiye işlemi yapılır. İkinci büyüme mevsiminde uyanmadan hemen önce Nisan ayı içerisinde kalem aşı ile veya Ağustos ayı içerisinde durgun göz aşı ile çöğürlere yerinde belirlenen çeşitte cevizler aşılanır. Büyüme mevsimi içerisinde merkezi sistem terbiye işlemlerine başlanır. Ana gövde dik olarak oluşturulur, taçlandırma 1–1,5 metreden yapılır. Yan dalların geniş açılı ve uygun yerde olmasına özen gösterilir.
Gerekli besleme ve zirai mücadele programı uygulanır. Kaman Cevizi hasadı, iç zarın kahverengiye dönüşmeye başladığı dönemde yapılır ve geciktirilmemelidir. Bu dönem 15 Eylül ile 10 Ekim arasını kapsar.
Hasat işlemi
Meyve, yeşil kabuğunun çatladığı dönemde hasat edilir. Hasat edilen meyveler vakit geçirilmeden elle veya makine yardımıyla dış kabuğundan ayrılarak, güneş ışığına direk maruz bırakılmadan kurutulur.
Kurutma işlemi
Kabuklu ceviz %8 nem düzeyine ulaştığında kurutma işlemi tamamlanır.
Yetişme ve hasat dönemi
Çiçeklenme zamanı 01 Nisan -16 Nisan arası olup, meyve olgunlaşması ve hasadı 20 Eylül-10 Ekim tarihleri arasındadır. Meyve gelişiminin olduğu dönemler ile hasat zamanı oluşan aşırı sıcaklar cevizde iç kararmalarına neden olmaktadır.
Üretim yeri ve coğrafi bağ
Kaman ilçesi iklim yapısı ve verimli plato nitelikli topraklan nedeniyle ceviz yetiştiriciliğine oldukça elverişlidir. Kaman'da konum itibariyle karasal iklim hâkimdir. Yüksek yaz sıcaklıkları ceviz yeşil kabuğunda yanmalara ve ceviz içinde büzüşmelere yol açar.
Kökeni ve üretim geleneği
"Ceviz Kültür ve Sanat Festivali" Kaman'da 1991 yılından bu yana düzenlenmektedir.
Tescil ve Denetim Bilgileri
Tescil kapsamı ve işaret kullanımı
624 tescil numaralı Kaman Cevizi menşe adı olarak 9 Aralık 2020 tarihinde tescil edilmiştir. Kaman Cevizi ibaresi, aşağıda belirtilen logo örneği ve menşe adı amblemi ürünün ambalajı üzerinde yer alır. Ürünün ambalajı üzerinde kullanılamadığında, Kaman Cevizi ibaresi, logo ve menşe adı amblemi, işletmede kolayca görülecek şekilde bulundurulur.
Sicildeki denetim düzeni
Denetimler, Kaman İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü koordinatörlüğünde; Kaman Belediyesi, Kaman Ziraat Odası ile Kaman Ticaret ve Sanayi Odası tarafından görevlendirilecek konuda uzman birer kişi ile oluşturulacak denetim mercii tarafından gerçekleştirilir. Denetim mercii kontrollerini rutin olarak yılda 1 kez, şikâyet halinde ve gerekli hallerde ise her zaman yapar.
Denetimde kabuk rengi, kalınlığı ve pürüzlülüğü; kabuklu meyve ve iç ağırlığı; iç yüzdesi; kabuktan ayrılma, iç rengi, şekli, iriliği ve lezzeti incelenir. Ürünün Kaman ilçesinde yetiştirildiği Çiftçi Kayıt Sistemi ve tapu kayıtlarıyla kontrol edilir. Logo ve amblem kullanımı denetlenir. Denetim mercii kamu veya özel kuruluşlardan ve uzmanlardan yararlanabilir ya da hizmet satın alabilir.
Tescil ettiren, hakların korunmasında hukuki süreçleri yürütür.
