Coğrafi işaretli ürün · Hatay
Hatay mutfağında acılığı giderilmiş kırık yeşil zeytin, taze soğan ve doğranmış sebzelerle harmanlanır. Natürel sızma zeytinyağı ve Hatay Nar Ekşisi kullanılan salata, kahvaltıda veya meze olarak, isteğe bağlı limonla sunulur.
UNESCO ilişkisiHatay gastronomi kültürüGastronomi şehriyle ürün ilişkisiUNESCO ile Yaşatılanlar →
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Hatay Zeytin Salatası nedir?
Hatay Zeytin Salatası, acılığı giderilmiş kırık yeşil zeytinin sebzeler, Hatay Nar Ekşisi ve natürel sızma zeytinyağıyla hazırlandığı yöresel bir salatadır.
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
Kırılmış yeşil zeytinlerin özelliği, acılığının giderilmiş olmasıdır.
Kırılmış yeşil zeytin, içme suyunda 7 gün bekletilip her gün suyu değiştirilerek acılığı giderilir.
Zeytin girdisinin hazırlığı
Yeşil olgunluk döneminde hasat edilen zeytin kırılır ve acılığı giderilir. Salamurada muhafaza edilen girdi tüketim öncesinde tuzdan arındırılır.
Sos ve sebzeler
Hatay Nar Ekşisi ve natürel sızma zeytinyağı kullanılır. Taze soğan, domates, kırmızıbiber ve maydanoz hazırlanmış zeytine eklenir.
Natürel sızma niteliği
Üretimde kullanılan zeytinyağın özelliği natürel sızma zeytinyağıdır.
Üretim tekniği ve ustalık
Hatay Zeytin Salatası, coğrafi sınırdaki zeytin yetiştiriciliği ve işlemeciliğine bağlı olarak köklü bir geçmişe sahiptir.
Sicildeki üretim anlatımı
Dört kişilik reçete ölçeği
Malzeme miktarları dört kişilik hazırlığa aittir.
Malzemeler ve ölçüler
- 300 g kırılmış yeşil zeytin
- 50 ml natürel sızma zeytinyağı
- 50 g domates
- 20 g kırmızıbiber
- 50 g taze soğan
- 2 g tuz
- 10 ml Hatay Nar Ekşisi
- Yarım demet maydanoz
Zeytin hasadı, acılık giderme ve salata hazırlığı
Hatay Zeytin Salatası için kullanılan zeytin, yeşil olgunluk dönemi olan eylül-ekim aylarında hasat edilir. Zeytinde hasat geleneksel olarak el ile veya mekanize şekilde yapılır. Hasat edilen yörede yetişen halhalı, haşebi, gemlik zeytinlerin kırılması geleneksel olarak ahşap tokmak veya taş ile yapılır. Endüstriyel üretimde ise zeytinlerin boyutlanması ve kırılması makineler tarafından yapılır.
Kırılmış yeşil zeytinler içme suyu kalitesindeki suda acı tat uzaklaşıncaya kadar yaklaşık 7 gün bekletilir ve her gün suyu değiştirilir. Acı tadı uzaklaştırılan kırık yeşil zeytinler yaklaşık % 20 tuz içeren salamura suyunda bekletilir. Tatlandırılmış kırık yeşil zeytinler çekirdeklerinden ayrılır ve bir kaba alınır. Domatesin kabuğu soyulur ve ince şekilde doğranarak kaba ilave edilir.
Kırmızıbiber, taze soğan ve maydanoz da aynı şekilde ince doğranıp kaba alınır. Daha sonra tuz, zeytinyağı ve nar ekşisi eklenir. Tüm malzemeler karıştırıldıktan sonra Hatay Zeytin Salatası hazır hale gelir.
Sicildeki muhafaza anlatımı
Toplanan zeytinler, plastik kasalara doldurulup, zarar vermeden taşınarak kuru ve serin bir yerde muhafaza edilir. Yüksek tuz oranı daha uzun raf ömrü sağlar. Yüksek tuz içeren salamurada muhafaza edilen zeytinler tüketimden önce içme suyu kalitesindeki su içinde bekletilerek tuzu uzaklaştırılır.
Tekniğine uygun olarak işlenen salamura kırık yeşil zeytinlerin (ortalama 25 °C) raf ömrü, 6 ay – 1 yıl arasında olup yılın 12 ayı Hatay Zeytin Salatasının üretilmesi mümkündür.*
* Sicil belgesindeki açıklamaya göre yaklaşık %20 tuzlu salamurada işlenen kırık zeytin için ortalama 25 °C’de altı ay-bir yıl süre verilir. Bu süre sebzeli hazır zeytin salatasına ait değildir; salamura ve işlem doğrulama koşulları ayrıntılandırılmaz. Belgedeki bu eksiklik veya uyuşmazlığın tescil ettiren ya da TÜRKPATENT tarafından açıklığa kavuşturulması gerekmektedir.
Yöresiyle bağı nedir?
Hatay Zeytin Salatası, coğrafi sınırda köklü bir geçmişe sahiptir. Bu sebeplerle coğrafi sınır ile ün bağı bulunur. Bu sebeplerle coğrafi sınır ile ün bağı bulunduğundan, üretim aşamalarının tamamı coğrafi sınırda gerçekleştirilir.
Sicildeki sunum anlatımı
Sabah kahvaltılarında, öğle yemeklerinde, ara öğünlerde tüketilen ayrıca meze olarak sunulur. Hasat yapıldığı sırada ağacın altına bir örtü serilerek zeytinin toprak ile teması ve zedelenmesi önlenir. Sunumu Servis tabağında tercihe göre yanında limon dilimi ile servisi yapılır.
Geçmişi ve yöredeki yeri
Hatay ilinin mutfak kültüründe önemli bir yeri vardır.
Tescil ve denetim bilgileri
Tescil kapsamı ve işaret kullanımı
1752 tescil numaralı Hatay Zeytin Salatası mahreç işareti olarak 9 Temmuz 2025 tarihinde tescil edilmiştir. Hatay Zeytin Salatası ibaresi ve mahreç işareti amblemi, ürünün ambalajı üzerinde yer alır. Ürünün ambalajı üzerinde kullanılamadığında, Hatay Zeytin Salatası ibaresi ve mahreç işareti amblemi, işletmede kolayca görülecek şekilde bulundurulur.
Hatay Zeytin Salatası; yeşil kırık zeytin, taze soğan, domates, kırmızıbiber, 1361 sayı ile tescilli Hatay Nar Ekşisi ve zeytinyağının harmanlanması ile hazırlanan salatadır.
Sicildeki denetim düzeni
Denetimler; Hatay Valiliğinin koordinatörlüğünde; Hatay Valiliğinden ve Hatay İl Tarım ve Orman Müdürlüğünden konusunda uzman en az birer kişiden oluşan denetim mercii ile yürütülecektir. Denetimler düzenli olarak yılda bir defa, ayrıca gerekli görülmesi ve şikâyet halinde ise her zaman yapılacaktır. Denetim mercii; bileşenlerin uygunluğunu, üretim metoduna uygunluğunu ve Hatay Zeytin Salatası ibaresi ile mahreç işareti ambleminin kullanımının uygunluğunu denetler.
Denetim mercii, kamu kuruluşlarından veya özel kuruluşlardan veya bunlarda görevli uzman gerçek veya tüzel kişilerden denetimin gerçekleştirilmesi sırasında faydalanabilir veya hizmet satın alabilir. Tescil ettiren, hakların korunmasında hukuki süreçleri yürütür.
UNESCO ile bağlantısı
Hatay gastronomi kültürü: Hatay Zeytin Salatasının zeytinleri kırılıp suyu değiştirilerek acılığından arındırılır; salamura edilmişse fazla tuzu giderilir. Hazırlanmış zeytin diğer salata malzemeleriyle birleştirilir. Hatay’ın sofralık zeytini meze olarak değerlendirme kültürünü örnekler. Bu bağlantı ürünün ayrı bir UNESCO tescili olarak değil, belirtilen gastronomi kültürüyle ilişkisi kapsamında gösterilir.
