Coğrafi işaretli ürün · Hatay
Hatay mutfağında patlıcan, domates ve biber közlenip kabukları soyularak ince doğranır. Sarımsak, nar ekşisi ve zeytinyağıyla harmanlanan meze, Samandağ Biberi girdisiyle ayrılır; maydanoz veya ek sos isteğe bağlıdır.
UNESCO ilişkisiHatay gastronomi kültürüGastronomi şehriyle ürün ilişkisiUNESCO ile Yaşatılanlar →
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Hatay Abugannuş nedir?
Hatay Abugannuş, közlenmiş patlıcan, domates ve biberin sarımsak, nar ekşisi ve zeytinyağıyla karıştırıldığı yöresel mezedir. Samandağ Biberi sicilde belirtilen girdilerindendir.
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
Coğrafi sınır çevresinde Babagannuş, Babagannuç, Abagannuş gibi benzer isimlerle de adlandırılır.
Levant Bölgesinin en kuzey sınırı olan Hatay bölgesinden Anadolu’ya yayılmıştır.
Hatay mutfak kültürü içinde önemli bir yere sahiptir.
Köz ve ince doğrama
Patlıcan, domates ve biber közlenip kabukları soyulur. Bıçak veya zırhla doğranan sebzelere ezilmiş sarımsak katılır.
Yerel biber ve sos
Samandağ Biberi sicil ve denetim kapsamındadır. Nar ekşisi ve zeytinyağı mezenin bileşenleridir; bu tercihlerin kapsamı ayrı teyit başlığıyla korunur.
Üretim tekniği ve ustalık
Közlendikten sonra soğuyan patlıcan, domates ve biberin kabukları soyulup ince bir şekilde doğranır.
Hatay Abugannuş birçok bölgede farklı söyleniş biçimlerine sahiptir.
Hatay Abugannuş, çok geniş coğrafya olan Levant Bölgesinde benzer şekillerde üretilir ve yabancı kaynaklarda “Baba Ghanoush” olarak geçer.
Doku, renk ve tat özellikleri
Daha sonra püre haline gelmiş veya rendelenmiş sarımsak, tuz, nar ekşisi ve zeytinyağı ile karıştırılır.
Hammadde ve bileşim
Hatay Abugannuş üretiminde 887 tescil numaralı Samandağ Biberi kullanılır.
Sicildeki yağ girdisi
Sicil natürel sızma veya natürel birinci zeytinyağı kullanımına yer verir; asitlik ifadeleri yağ girdisinin kapsamındadır. Bu değerler hazır mezenin asitlik analizi veya kalite derecesi değildir.
Nasıl hazırlanır ve pişirilir?
Dört porsiyonluk reçete ölçeği
4 porsiyon Hatay Abugannuş için kullanılan bileşenler aşağıdaki gibidir.
Malzemeler ve ölçüler
- 3 orta boy patlıcan
- 5 tane biber Samandağ Biberi
- 3 orta boy domates
- 3 diş sarımsak
- 75 ml zeytinyağı
- 30 ml nar ekşisi
- 8 g tuz
Sebzeleri közleme ve mezeyi harmanlama
Patlıcan, domates ve biber kömür ateşinde veya bir tepsiye koyularak fırında 200 ℃’de 30 dakika közlenir. Biber olarak Samandağ Biberi tercih edilir. Közlenen malzemeler 5 dakika soğuduktan sonra kabukları soyulur. Kabukları soyulan malzemeler bıçakla ince ince doğranır ve meze kıvamını alması için bıçak veya zırh yardımıyla yaklaşık üç dakika boyunca doğranır.
Daha sonra bu malzemeler bir karıştırma kabına alınır ve üzerine rendelenen veya püre haline gelen sarımsak ilave edilir. Üzerini süslemek için isteğe bağlı zeytinyağı ve nar ekşisi eklenebilir.
Yöresiyle bağı nedir?
Hatay mutfak kültürü içinde önemli bir yere sahiptir. Bu sebeplerle coğrafi sınır ile ün bağı bulunan Hatay Abugannuşun tüm üretim aşamaları, belirtilen coğrafi sınırda gerçekleşir.
Nasıl sunulur ve tüketilir?
Sarımsağın püre haline gelmesindeki amaç mezenin içinde tüketilirken rahatsız etmemesini sağlamaktır. Servis tabağına yayıldıktan sonra isteğe bağlı üzerine maydanoz da koyulabilir. Zeytinyağı, nar ekşisi ve tuz da ilave edilerek malzemeler iyice karıştırılır ve servis tabağına alınır.
Geçmişi ve yöredeki yeri
Hatay Abugannuş coğrafi sınırda uzun bir geçmişe sahiptir.
Tescil ve denetim bilgileri
Tescil kapsamı ve işaret kullanımı
1822 tescil numaralı Hatay Abugannuş mahreç işareti olarak 11 Şubat 2026 tarihinde tescil edilmiştir. Hatay Abugannuş ibaresi ve mahreç işareti amblemi, ürünün veya ambalajının üzerinde kullanılır. Ürünün veya ambalajının üzerinde kullanılamadığında, Hatay Abugannuş ibaresi ve mahreç işareti amblemi, işletmede kolayca görülecek şekilde bulundurulur.
Sicildeki denetim düzeni
Denetimler; Hatay Valiliğinin koordinatörlüğünde ve Hatay İl Tarım ve Orman Müdürlüğü ve Hatay Valiliğinden ürün konusunda uzman birer kişinin katılımıyla en az iki kişiden oluşan denetim mercii tarafından düzenli olarak yılda bir defa, gerekli görülen hallerde ve şikâyet üzerine ise her zaman gerçekleştirilir.
Denetim mercii tarafından; üretimde kullanılan bileşenlerin ve miktarlarının uygunluğu, üretim metodunun uygunluğu, Samandağ Biberi kullanımı ve Hatay Abugannuş ibaresi ve mahreç işareti ambleminin kullanımının uygunluğu denetlenir. Denetim mercii, kamu kuruluşlarından veya özel kuruluşlardan veya bunlarda görevli uzman gerçek veya tüzel kişilerden denetimin gerçekleştirilmesi sırasında faydalanabilir veya hizmet satın alabilir. Tescil ettiren, hakların korunmasında hukuki süreçleri yürütür.
UNESCO ile bağlantısı
Hatay gastronomi kültürü: Hatay Abugannuşta közlenen sebzeler soyulur ve bıçak ya da zırhla meze kıvamına getirilir. Sarımsak ezilerek eklenir. Hatay’ın sebzeleri közleyerek değerlendiren meze kültüründendir. Bu bağlantı ürünün ayrı bir UNESCO tescili olarak değil, belirtilen gastronomi kültürüyle ilişkisi kapsamında gösterilir.
