Coğrafi işaretli ürün · Sivas
Sivas’ın Gürün ilçesinde yetişen beyaz dutlarla hazırlanan, koyu kahverengi ve homojen yapılı bir pekmezdir. Dutların haşlanarak veya haşlanmadan işlendiği iki üretim yöntemi bulunur; üretimde katkı maddesi kullanılmaz.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Gürün Dut Pekmezi nedir?
Gürün Dut Pekmezi, Gürün ilçesinde yetişen beyaz dutlardan, haşlamalı veya haşlamasız yöntemle hazırlanan koyu kahverengi bir pekmezdir.
Gürün Dut Pekmezinin kül miktarı en çok %2,5’tir. Gürün Dut Pekmezi; Gürün ilçesinde 1200–1400 m rakımda yetişen ve haziran ayı başından ağustos ayı sonuna kadar toplanan dut meyvesinden üretilir.
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
HMF değeri en çok 100mg/l, toplam şeker oranı en çok %66 ve kuru madde miktarı ise en az %72’dir.
Üretim tekniği ve ustalık
Gürün Dut Pekmezi; Morus Alba cinsi beyaz dutların, haşlanarak veya haşlanmadan kullanılması suretiyle iki şekilde üretilebilir.
Hammadde ve bileşim
Katkı maddesi kullanılmaz.
Doku, renk ve tat özellikleri
Gürün Dut Pekmezi koyu kahverenginde ve homojen yapıda olup yabancı koku içermez.
Kaynakta belirtilen özellikler
Pekmez acı veya ekşi tada sahip değildir.
Nasıl üretilir?
Dut kaynağı ve iki üretim yöntemi
Gürün Dut Pekmezi, Gürün ilçesinde 1200 ilâ 1400 m rakımda yetişen dut ağaçlarından haziran ayı başından ağustos ayı sonuna kadar toplanan dut meyvesinden üretilir. Üretiminde hiçbir katkı maddesi kullanılmaz. Gürün Dut Pekmezi 2 şekilde üretilebilir.
Haşlamasız yöntem: dutların silkelenmesi
Dut ağacının altına sergi bezleri serilir ve dallar ırgalanarak dut silkelenir.
Haşlamasız yöntem: dutların sıkılması
Sergi bezlerine dökülen dutlar, bekletilmeden pamuk iplikten yapılmış sıkma torbası içine doldurularak mengenelerde sıkılır ve şiresi (şırası) bir kapta toplanır.
Haşlamasız yöntem: kaynatma ve güneşte bekletme
Elde edilen şire, bakır kazanda ve orta ateşte kaynatılmaya başlanır. Yüzeyde oluşan kefler (köpükler) alınır. Şire kaynayınca ateşin üzerinden alınır ve bir gece kazanda dinlendirilir. Ertesi gün tepsilere, ince bir tabaka halinde koyulup iki gün güneş altında bekletilir. Üçüncü gün süzülerek gıda ile temasa uygun tenekelere, küpeciklere (küçük kap) veya bidonlara doldurulur.
Haşlamalı yöntem: dutların suda kaynatılması
Sergi bezlerine dökülen dutlar, bekletilmeden, dut ağırlığının ¼’ü oranında su olan kazanda orta ateşte kaynatılmaya başlanır. Yüzeyde oluşan kefler alınır. Haşlanan dutlar kazandan alınarak süzme torbasına doldurulur.
Haşlamalı yöntem: sıkma, dinlendirme ve dolum
Süzme torbası mengenede sıkılır. Elde edilen şıra bir kapta toplanıp bir gece dinlendirilir. Üçüncü gün süzülerek gıda ile temasa uygun tenekelere, küpeciklere veya bidonlara doldurulur.
Muhafaza koşulları
Gürün Dut Pekmezi serin ve kuru bir yerde depolanır ve piyasaya arz edilir.
Yöresiyle bağı nedir?
1200–1400 metrede yetişen dut ağaçlarında yüksek rakımdan dolayı çiçeklenme ve meyve olgunluk dönemi 20 güne çıkar. Bu sürede dut meyvesinde şeker oranı artarak meyve kalitesi yükselir. Ayrıca gece ve gündüz sıcaklık farkının fazla olması sayesinde meyve oluşumu uzun sürer ve dutun şeker oranının artmasını sağlar.
Tescil ve denetim bilgileri
Tescil kapsamı ve işaret kullanımı
906 tescil numaralı Gürün Dut Pekmezi menşe adı olarak 30 Eylül 2021 tarihinde tescil edilmiştir. Gürün Dut Pekmezi ibaresi ve menşe adı amblemi, ürünün ambalajı üzerinde yer alır. Ürünün ambalajı üzerinde kullanılamadığında, Gürün Dut Pekmezi ibaresi ve menşe adı amblemi, işletmede kolayca görülecek şekilde bulundurulur.
Sicildeki denetim düzeni
Denetim mercii Gürün Kaymakamlığının koordinatörlüğünde; Gürün Kaymakamlığı, Gürün Esnaf ve Sanatkârlar Odası, Gürün İlçe Ziraat Odası, Gürün İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü ve Gürün Belediyesinden konuda uzman birer üyenin katılımıyla 4 kişiden oluşur. Denetleme; hasat döneminde (haziran-ağustos) yılda bir defa, ihtiyaç duyulduğunda ve şikâyet üzerine ise her zaman yapılır.
Üretimde kullanılan dutun Gürün ilçesinde, 1200–1400 m rakımda yetiştiği müstahsil faturası ve çiftçi kayıt formu gibi belgelerle denetlenir. Ürünün rengi, tadı ve kokusu duyusal kontrollerle değerlendirilir. HMF değeri, toplam şeker, kül ve kuru madde miktarı analiz edilir. Üretim yöntemine ve depolama şartlarına uygunluk ile ürün ibaresi ve menşe adı ambleminin kullanımı da kontrol edilir.
Denetim mercii, kamu kuruluşlarından veya özel kuruluşlardan veya bunlarda görevli uzman gerçek veya tüzel kişilerden denetimin gerçekleştirilmesi sırasında faydalanabilir veya hizmet satın alabilir. Tescil ettiren hakların korunmasında hukuki süreçleri yürütür.
