Coğrafi işaretli ürün · Giresun
Giresun’un ve Trabzon’un tescilli ilçelerinde Sivri çeşidinden üretilir. Elips biçimli meyvesi uca doğru sivrilir; ince kabuğu kolay kırılır, fildişi renkli içi gevrektir.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Giresun Sivri Fındığı nedir?
Giresun Sivri Fındığı açık kahverengi ve parlak meyve kabuk rengine ve elips görünümlü kabuklu meyve şekline sahiptir. Giresun Sivri Fındığı Corylus avellana L. türü “Sivri” çeşidi fındıklardan üretilmektedir.
Ayırt edici özellikleri
Kıyı kesimde yıllık sıcaklık ortalaması 14,2° C’dir.
Giresun Sivri Fındığı üretimi için çok elverişli olan bu koşullar, yüksek verimde ürün elde edilmesini sağlar.
Giresun bölgesinde fındık üretimi köklü bir geçmişe sahiptir.
Hicri 1320 Trabzon Vilayet-i Salnamesinde “Giresun Kazasında çok miktarda fındık yetişir.
Diğer yerlerde yetişen fındıkların hepsinden kıymet ve lezzet bakımından üstündür.
Kazada yetişen mahsuller arasında ilk sırayı fındık alır.” ibareleri bulunmaktadır.
İç çevresini kaplayan zar çok ince olup koyu kahverengi ve parlak görünümlüdür.
Hammadde ve bileşim
Sivri ve tombul olmak üzere iki çeşittir.
Bitki ve meyve özellikleri
Meyvenin uç kısmına doğru sivrileşme görülür.
Meyve kabuğu ince ve kolay kırılır.
Bu zar kavurma esnasında %85’lere varan oranlarda meyveden ayrılır.
İç meyve elips şeklindedir.
Meyve eti fildişi renktedir.
Meyve iç göbek boşluğu küçüktür.
İçeriğindeki yüksek yağ oranı sayesinde iç meyve gevreklik, kıtırlık ve ağızda kolay parçalanabilme özelliğine sahiptir.
Tablo-1: Sicildeki ölçü ve özellikler
Sicil belgesinin 2. sayfasında yer alan sicildeki ölçü ve özellikler, özgün satır ve sütun sırası korunarak aşağıda gösterilmiştir.
Giresun Sivri Fındığı Nasıl Yetiştirilir?
Hasatta yabancı ot temizliği, çeşitlerin ayrı toplanması, olgunluk kontrolü ve harman işlemleri kaynakta ayrı aşamalarla tanımlanır.
Bahçeye verilecek bütün gübreler toprak ve yaprak analizine göre uygulanır. İlaçlama, zararlı tespit edilip ekonomik zarar eşiğine ulaştığında yapılır.
Eylül–nisan bakım işlemleri sicildeki aylarıyla ilk tabloda verilir.
Aylık bakım takvimi — 3. kaynak sayfası
Sicil belgesinin 3. sayfasındaki değerlerdir. Kaynak alanları ve ölçü birimleri korunarak tablo halinde düzenlendi.
Tabloyu görüntüle · 8 kayıt
Sicil belgesinin 3. sayfasındaki değerlerdir. Kaynak alanları ve ölçü birimleri korunarak tablo halinde düzenlendi.
Tabloyu küçük ekranda yatay kaydırarak inceleyebilirsiniz.
| Ay | Sicildeki bakım işlemleri |
|---|---|
| Eylül | Fındık filiz güvesi ve mayıs böceğine karşı ilaçlama yapılır. Kök ve dip sürgünleri temizlenir; toprak örnekleri alınır. |
| Ekim | Ayın ilk yarısında mayıs böceği ilaçlaması yapılır. Budama ile kök ve dip sürgünü temizliği yapılır. Toprak bellenebilir ve örnek alınır; fidan çukurları açılıp dikim yapılır. |
| Kasım | Budama, kök ve dip sürgünü temizliği yapılır. Fosforlu ve potaslı gübre verilir. Fidan çukurları açılıp dikim yapılır; kireç verilir ve toprak bellenir. |
| Aralık | Budama, kök ve dip sürgünü temizliği yapılır. Fosforlu ve potaslı gübre, kireç ve çiftlik gübresi verilir. Toprak bellenir ve kozalaklar toplanır. Fidan çukurları açılıp dikim yapılır. |
| Ocak | Çiftlik gübresi, fosforlu ve potaslı gübre verilir. Budama, kök ve dip sürgünü temizliği yapılır. Fidan çukurları açılıp dikim yapılır; kozalaklar toplanabilir. |
| Şubat | Çiftlik gübresi verilir. Budama, kök ve dip sürgünü temizliği yapılır. Fidan çukurları açılıp dikim yapılır; virgül kabuklu bitine karşı kış ilaçlaması yapılır. |
| Mart | Azotlu gübrenin yarısı verilir. Budama, kök ve dip sürgünü temizliği ile virgül kabuklu biti kış ilaçlaması yapılır. Ayın ilk yarısında fındık yaprak deleni ve fındık filiz güvesi ilaçlaması yapılır. |
| Nisan | Filiz budaması yapılır. Ayın başlarında filiz güvesi, ayın ortalarında fındık kokarcası ilaçlaması yapılır. Fındık gal sineği iki defa ilaçlanır. |
Mayıs–ağustos döneminin bakım, örnek alma ve mücadele işlemleri ikinci tabloda yer alır.
Aylık bakım takvimi — 4. kaynak sayfası
Sicil belgesinin 4. sayfasındaki değerlerdir. Kaynak alanları ve ölçü birimleri korunarak tablo halinde düzenlendi.
Tabloyu görüntüle · 4 kayıt
Sicil belgesinin 4. sayfasındaki değerlerdir. Kaynak alanları ve ölçü birimleri korunarak tablo halinde düzenlendi.
Tabloyu küçük ekranda yatay kaydırarak inceleyebilirsiniz.
| Ay | Sicildeki bakım işlemleri |
|---|---|
| Mayıs | Fındık kurdu ve fındık kozalak akarı ilaçlanır. Azotlu gübrenin diğer yarısı verilir. Kök ve dip sürgünleri ikinci kez temizlenir; filiz budaması yapılır. |
| Haziran | Dalkıran ilaçlanır. Amerikan beyaz kelebeğine karşı mekanik ve ilaçlı mücadele yapılır. |
| Temmuz | Ayın ikinci yarısında yaprak örneği alınır. Uç kurutana karşı mekanik mücadele yapılır. |
| Ağustos | Uç kurutana karşı mekanik mücadele yapılır. Amerikan beyaz kelebeğine karşı mekanik ve ilaçlı mücadele uygulanır. Hasattan sonra fındık filiz güvesi ilaçlaması yapılır. |
Hasat ve olgunlaşma
Fındık toplama zamanından en az 5–10 gün önce fındık bahçesindeki yabancı otlar temizlenir. Bahçede bulunan ve farklı zamanlarda olgunlaşan farklı çeşitler (tombul, sivri ve kalınkara gibi) olgunlaşma sırasına göre ayrı ayrı toplanır. Hasada fındıkların olgunlaşıp kendiliğinden yere dökülmeye başlaması, sağlam meyve kabuğunun ¾ nispetinde kızarması ve iç meyvenin kendine has sertlik ve tadını alması durumunda başlanır.
Dallar silkelediğinde yere dökülen fındıklar yerde bekletilmeden, mümkünse yere serilen örtüler üzerine silkeleyerek toplanır. Ağaçlardaki meyve gelişiminin tamamı tek seferde gerçekleşmeyeceğinden, hasat bir defada değil birden fazla tekrarlanacak periyotlarla yapılır. Ağaç silkelemelerinde bir sonraki meyve verecek dal/dalcıklara zarar verilmemelidir. Toplanan fındıklar mümkünse hemen, değilse jüt çuvallara koyularak aynı gün harmana getirilir. Taşıma ve sevkiyatta kesinlikle naylon çuvallara koyup sıkışık bir vaziyette bekletilmez.
Sıcaklık ve işlem koşulları
Harman yapılan zuruflu fındıklar, büyük yığınlar ve kalın tabaka oluşturacak şekilde yığılı bekletilmez. Toplanan zuruflu fındıklar; mümkün olduğunca toprakla temas ettirmeden ve yağmurda ıslatmadan kurutulur. Zuruflu fındıklar beton harmanlara en fazla 10–15 cm kalınlığında serilip güneşte 2–3 gün kurutulduktan sonra ayıklama (patoz) makinesine verilmelidir. Fındıkları yağmurdan korumak için üzerine örtülen naylonlar direkt fındığın üzerine değil çardak şeklinde örtülür.
Harmanda kurutulan zuruflu fındıkların fazla (uygun hava koşullarında 3–5 gün) kurutulmadan ayıklama (patoz) makinesine verilmesi sağlanır.
Patoz operatörü, işlem öncesinde ve işlem sırasında makinenin terazisini ve iş güvenliğine uygun yerleşimini kontrol eder. Bölgeye uygun elek ayarı, kavsaklı ve boş meyvelerin ayrılması, kabuklarda kırık veya çatlak oluşmaması ve taş ya da dal gibi yabancı maddelerin ayrılması sürekli kontrol edilir.
Sıcaklık ve işlem koşulları · 2
Ayıklama (patoz) makinesinden çıkan kabuklu meyveler kurutulmaları için jüt veya bez tenteler üzerine en fazla 5 cm kalınlığında serilir. Serilen kabuklu meyveler 2–3 saat aralıklarla tırmık ve benzeri aletlerle karıştırılır. Karıştırma esnasında meyve kabuklarının kırılmamasına özen gösterilir. Ayrıca kurutma harmanının hafif meyilli düzeyde beton zemin olması tercih edilir.
Harmanda kurumaya bırakılan kabuklu meyvelerin yeterince kuruduğu (kabuklu meyvenin birkaç tanesini avuç içerisinde sallayarak iç meyvenin serbest kaldığını hissetme, kabuklu meyvenin kırılarak iç meyvenin baş ve işaret parmağı arasında sıkılmak sureti ile iç meyve şeklinin değişip/değişmediğini görme, nem oranının maksimum %7 olup olmadığı) kontrol edilir. Harmanda kurumaya bırakılan kabuklu meyvelerin içerisinde bulunabilecek yabancı madde (taş, toprak, dal parçacıkları vb.) ayrımı mutlaka yapılır.
Kurutma sonrası ayıklama ve paketleme
Kabuğundan ayrılmış iç fındıkların seçilmesine de özen gösterilir. Harmanda kuruyan fındıklar, iyice soğuduktan sonra sabah veya akşam serinliğinde jüt çuvallara paketlenir. Paketleme işleminde kesinlikle naylon çuval kullanılmaz. Giresun Sivri Fındığı; kabuklu, kabuksuz (çiğ iç), beyazlatılmış, kavrulmuş, tuzlanmış, kıyılmış veya fındık unu halinde ürüne işlenir. Uygun biçimde ambalajlanarak piyasaya sunulur.
Muhafaza koşulları
Jüt çuvallara paketlenen kabuklu meyveler serin, kuru ve havalanabilir nitelikte olan depolarda muhafaza edilir.
Üretim yeri ve coğrafi bağ
Giresun Sivri Fındığı üretimi yapılan coğrafi bölgenin kıyı kesimlerinde ılık ve yağışlı iklim hâkimdir. En çok yağış ekim ve kasım, en az yağış ise mayıs ve haziran aylarında görülür. Yağışın en fazla düştüğü aylarda, aylık ortalama yağış 140 mm'yi aşarken, en az düştüğü aylarda 60 mm'nin altına inmez.
Ayrıca bölgedeki killi, tınlı ve humuslu, besin maddelerince zengin, organik maddenin %2’nin üstünde ve pH’sı 5–7 arasında olan toprak yapısı ve yüksek olmayan taban suyu ürün verimi üzerinde etkilidir. İç meyve yağ oranı iklimsel değişiklikler haricinde %65’e kadar ulaşabilmektedir.
Tescil ve Denetim Bilgileri
Coğrafi işaret tek başına veya marka unsuru ile birlikte kullanılır. Coğrafi işaret ibaresiyle birlikte sicildeki logo da kullanılır.
Sicildeki denetim düzeni
Giresun Sivri Fındığının belirtilen özelliklere uygunluğuna dair denetimler, Sınırlı Sorumlu Fındık Tarım Satış Kooperatifleri Birliği (FİSKOBİRLİK) tarafından koordine edilir. Denetim merci, Sınırlı Sorumlu Fındık Tarım Satış Kooperatifleri Birliğinden bir kişi komisyon başkanı olacak şekilde üç kişi, Fındık Araştırma Enstitüsü Müdürlüğünden bir kişi, Giresun Ticaret Borsasından bir kişi ve Giresun Üniversitesinden bir kişi olmak üzere 6 kişiden oluşur.
Denetim mercii; üretim, depoma, taşınma ve pazarlama aşamalarının kontrolünü ve coğrafi işaretin takibi konusunda gerekli denetim işlemlerini yürütür. Tescile konu ürünün üretim alanları, meyve ve ağaç gelişimi, çiftçi kayıtları, sanayi tesisleri, satış yerleri hakkında kayıtlar FİSKOBİRLİK tarafından tutulur. Denetim mercii yılda en az iki kere toplanır. Şikâyet halinde ve gerekli görülmesi halinde her zaman denetim yapabilir. Denetimler aşağıda belirtilen aşamaları kapsar.
Ağaç Denetimi
Fındık ocaklarında filiz gelişimleri kontrol edilecektir.
Meyve Denetimi
Fındık ocaklarında meyve kalitesi yönünden çotanak tutumundan itibaren hasat gerçekleştirilene kadar 3 er aylık periyotlarla kontrol edilecektir.
Bakım Metotları Denetimi
Fındık ocakları ilkbahar döneminden itibaren 1’er aylık aralıklarla gerekli bakım ve depolama tedbirlerinin alınması amacı ile kontrol edilecektir.
Coğrafi Sınır Denetimi
Ürünün coğrafi sınırlar içerisinde yetiştirildiği kontrol edilecektir.
Amblem ve Logo Kullanımı Denetimi
Resmi coğrafi işaret menşe adı amblemi ve tescil belgesinde belirtilen logonun kullanımı kontrol edilecektir. “Giresun Sivri Fındığı kullanılmıştır.” ibaresi ile satışa sunulan türev ürünlerde (çikolata/unlu mamul gibi) Giresun Sivri Fındığı kullanıldığını ispat eden kayıtlar kontrol edilecektir.
Denetim mercii, kamu kuruluşlarından veya özel kuruluşlardan veya bunlarda görevli uzman gerçek veya tüzel kişilerden denetimin gerçekleştirilmesi sırasında faydalanabilir veya hizmet satın alabilir. Tescil ettiren, hakların korunmasında hukuki süreçleri yürütür.
Tescil kapsamı ve işaret kullanımı
455 tescil numaralı Giresun Sivri Fındığı menşe adı olarak 18.09.2019 tarihinde tescil edilmiştir.
