Coğrafi işaretli ürün · Isparta
Isparta’nın Gelendost ilçesindeki Çaltı köyünde kuru tarımla yetiştirilir. Krem kabuklu, sarımsı etli dişleri ve orta irilikte başları keskin kokulu ve yoğun aromalıdır.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Gelendost Çaltı Sarımsağı nedir?
Gelendost Çaltı Sarımsağı, bitkisel ürün niteliğinde bir üründür. Allium Sativum L türüne ait olup, Isparta ili Gelendost ilçesi Çaltı Köyünde yetiştirilir ve bir önceki hasattan tohumluk olarak ayrılan sarımsak dişlerinin, bir sonraki ekim döneminde dikilmesi suretiyle üretilir ve baklagil türleri ile münavebeli olarak 2–3 yılda bir yetiştirilir.
Ayırt edici özellikleri
Gelendost Çaltı Sarımsağı; Allium Sativum L türüne ait olup, Isparta ili Gelendost ilçesi Çaltı Köyünde yetiştirilir ve bir önceki hasattan tohumluk olarak ayrılan sarımsak dişlerinin, bir sonraki ekim döneminde dikilmesi suretiyle üretilir ve baklagil türleri ile münavebeli olarak 2–3 yılda bir yetiştirilir.
Dekar başına alınan ürün miktarı 750–1250 kg’dır.
Gelendost Çaltı Sarımsağı yeşil aksam bakımından yoğundur, güçlü bir gelişime sahiptir ve dik duruş gösterir.
Gelendost Çaltı Sarımsağı baş ağırlığı 31,2–47,1 g olarak orta sınıfta yer alır.
Baştaki diş sayısı 4–23 adettir.
Dişlerin dizilişi düzgün sıralı değildir.
Diş iriliği 2,90–3,92 g’dır.
Gelendost Çaltı Baş kuru dış kabukta antosiyanin çizgileri ve diş kabukta antosiyanin rengi mevcuttur.
Bitki ve meyve özellikleri
Bitki boyu en az 52 cm, yaprak genişliği en az 15,1 mm’dir.
Üretim tekniği ve ustalık
Başın enine kesiti elips oval, boyuna kesiti ise geniş elips şeklindedir.
Doku, renk ve tat özellikleri
Dış kabuk rengi kremdir ve sarımsı renkte diş et rengine sahiptir.
Tablo-1: Gelendost Çaltı Sarımsağının özellikleri
Sicil belgesinin 2. sayfasında yer alan gelendost çaltı sarımsağının özellikleri, özgün satır ve sütun sırası korunarak aşağıda gösterilmiştir.
Tablo-2: Gelendost Çaltı Sarımsağının uçucu yağ bileşenleri
Sicil belgesinin 3. sayfasında yer alan gelendost çaltı sarımsağının uçucu yağ bileşenleri, özgün satır ve sütun sırası korunarak aşağıda gösterilmiştir.
Tabloyu görüntüle · 8 kayıt
Sicil belgesinin 3. sayfasında yer alan gelendost çaltı sarımsağının uçucu yağ bileşenleri, özgün satır ve sütun sırası korunarak aşağıda gösterilmiştir.
Tabloyu küçük ekranda yatay kaydırarak inceleyebilirsiniz.
| Uçucu yağ bileşenleri | Miktar (%) |
|---|---|
| Sülfür alil metil | 5,15-5,19 |
| Disülfid dimetil | 1,34-1,38 |
| Dialil sülfit | 7,30-7,34 |
| 1.2- diasetilhidrazin | 3,64-3,66 |
| Disülfit metil 2-propenil | 20,94-20,98 |
| Dialil disülfit | 54,00-54,03 |
| (Z)-1-Allil-2-(prop-1-en-1-yl) disülfan | 3,96-4,00 |
| Trisülfür metil 2-propenil | 0,43-0,47 |
Gelendost Çaltı Sarımsağı Nasıl Yetiştirilir?
Hasat işlemi
Gelendost Çaltı Sarımsağında üretim materyali olarak, bir önceki hasattan ayrılan ve genel özellikleri uygun olan, iri taneli, hasarsız, parlak, zarar görmemiş sarımsak dişleri kullanılır.
Toprak hazırlığı ve dikim
Gelendost Çaltı Sarımsağı yetiştirilecek topraklar; ağustos, eylül ve ekim aylarında olmak üzere yılda 3 defa sürülüp ızgara çekilerek dikime hazırlanır. Bir dekara 3 ton yanmış hayvan gübresi verilir ve kazayağı çekilerek yabancı otlar temizlenir. Sarımsak dikimi sonbaharda 1 Ekim-30 Kasım tarihleri arasında yapılır. Sarımsak dişleri bir kova içerisine konur, 20 cm sıra arası ve 20 cm sıra üzeri olacak şekilde 5–7 cm derinliğinde dikilir.
Her bir dekar için 150–200 kg tohum kullanılır. Gelendost Çaltı Sarımsağı kuru tarım koşullarında yetiştirilir. Sonbaharda ilk yağmurlardan sonra dişler filizlenip toprak yüzeyine çıkar. Mart ayında yabancı otla mücadele için elle çapa yapılır. Tarlanın ot durumuna göre ikinci çapa yapılır. Coğrafi sınırda çok fazla hastalık ve zararlı görülmemekle birlikte gerektiğinde Gelendost İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğünden teknik yardım alınır.
Hasat ve depolama
Hasada, 21 Hazirandan sonra başlanır. Bitki yaprakları tamamen kurumadan, sapların kolaylıkla örülebileceği uygun nem içeriğinde elle hasat yapılır. Hasat edilen ürünler 15–20 baş sarımsak kurumuş sapları ile örülerek ya da bağlanarak demetler oluşturulur ve bu şekilde piyasaya sunulur.
Yetişme ve hasat dönemi
Hasat zamanı bakımından erkencidir.
Muhafaza koşulları
Hane tüketimi veya tohumluk için ayrıldığında ise serin yerlerde veya tavanlara asılarak saklanır.
Üretim yeri ve coğrafi bağ
Gelendost Çaltı Sarımsağının yetiştiği toprak; killi-tınlı, tuzsuz ve pH seviyesi 7,8 olup hafif alkalidir. Besin elementlerince yeterli toprak yapısına sahip olan coğrafi sınırda sadece dikim öncesi toprağa yanmış ahır gübresi verilerek üretim yapılır. Çaltı Köyü, Akdeniz iklimi ve karasal iklim arası geçiş kuşağı iklim özelliklerinin etkisinde olup, ortalama yağış miktarı 428,3 mm, ortalama aylık sıcaklığı 13,4 ° C ve ortalama aylık nispi nemi %58,1’dir.
Çaltı Köyü, sarımsağın gelişme döneminde yağış alır ve olgunlaşma döneminde fazla yağış almaz. Toprak yapısı ve iklim özelliklerinden dolayı kimyasal gübre kullanılmadan ve sulama yapılmadan üretim yapılır. Coğrafi sınırın bu toprak ve iklim özellikleri nedeniyle Gelendost Çaltı Sarımsağı keskin kokulu olup, yoğun aromaya sahiptir.
Tescil ve Denetim Bilgileri
Tescil kapsamı ve işaret kullanımı
1179 tescil numaralı Gelendost Çaltı Sarımsağı menşe adı olarak 26 Temmuz 2022 tarihinde tescil edilmiştir. Gelendost Çaltı Sarımsağı ibaresi ve menşe adı amblemi, ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde yer alır. Ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde kullanılamadığında, Gelendost Çaltı Sarımsağı ibaresi ve menşe adı amblemi, işletmede kolayca görülecek şekilde bulundurulur.
Sicildeki denetim düzeni
Denetim Isparta İl Özel İdaresi koordinatörlüğündedir. Isparta İl Tarım ve Orman Müdürlüğü, Gelendost İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü, Yalova Atatürk Bahçe Kültürleri Merkez Araştırma Enstitüsü, S.S. Çaltı Köyü Tarımsal Kalkınma Kooperatifi ve Isparta İl Özel İdaresinden birer uzmanla beş kişilik merci oluşur. Denetim yılda bir kez, ayrıca ihtiyaç ve şikâyet halinde yapılır.
Denetim mercii tarafından; Gelendost Çaltı Sarımsağı yetiştirilen yerlerin uygunluğu; tohumluk olarak ayrılan sarımsakların uygunluğu; üretim metoduna uygunluk; hasat ve depolama koşullarının uygunluğu ve Gelendost Çaltı Sarımsağı ibaresi ile menşe adı ambleminin kullanımının uygunluğu denetlenir. Denetim mercii, kamu kuruluşlarından veya özel kuruluşlardan veya bunlarda görevli uzman gerçek veya tüzel kişilerden denetimin gerçekleştirilmesi sırasında faydalanabilir veya hizmet satın alabilir. Tescil ettiren, hakların korunmasında hukuki süreçleri yürütür.
