Coğrafi işaretli ürün · Diyarbakır
Diyarbakır’da iki incelikte bulgur, kıyma ve soğanla hazırlanan basık köftelerin ortasına düğme biçiminde çukur açılır. Haşlama veya kızartma seçenekleri bulunur; tereyağlı biber sosu bu çukurda toplanır, yumurtalı kaplama isteğe bağlıdır.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Diyarbakır Lepik Köftesi nedir?
Diyarbakır Lepik Köftesi, Diyarbakır’da iki incelikte bulgur, kıyma ve soğanla hazırlanan basık köftelerin ortasına düğme biçiminde çukur açılır. Haşlama veya kızartma seçenekleri bulunur; tereyağlı biber sosu bu çukurda toplanır, yumurtalı kaplama isteğe bağlıdır.
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
Ortası düğme biçiminde çukur
Köftelik bulgur ve köftelik ince bulgur kıyma, soğan ve kişnişle yoğrulur. Ceviz büyüklüğündeki parçalar yuvarlak ve basık şekillendirilip ortaları düğme biçiminde bastırılır. Çukur bölüm sosu ve pişirme suyunu tutar.
Haşlama ve kızartma seçenekleri
Yumurtaya bulamadan haşlama ve/veya kızartma yapılabilir. Kızartmada çırpılmış yumurta kaplaması isteğe bağlıdır. Tereyağı-kırmızıbiber sosu ve/veya doğranmış maydanozla sıcak sunulabilir; seçenekler tek zorunlu yöntem olarak birleştirilmez.
Nasıl hazırlanır ve pişirilir?
Bileşenler ve hazırlık
Sicildeki tarif 6 kişilik ölçülerle verilir.
Malzemeler (6 kişilik)
- 2,5 litre su,
- 1 litre ayçiçeği yağı ve/veya zeytinyağı (kızartma için),
- 500 g bulgur (350 g köftelik bulgur ve 150 g köftelik ince bulgur),
- 250 g kıyma,
- 200 g kuru soğan,
- 15 g tuz,
- 5 g kişniş,
- 2 adet yumurta (isteğe bağlı),
- 150 g tereyağı (isteğe bağlı),
- 5 g toz kırmızıbiber ve/veya pul kırmızıbiber (isteğe bağlı).
Hazırlama ve pişirme
Diyarbakır Lepik Köftesi yapımında bulgurlar yeterince ılık su ile yumuşayana kadar yoğrulur. Daha sonra hazırlanan bu karışım; kıyma, tuz, kişniş ve rendelenmiş kuru soğan ile ortalama 5 dakika süre ile iyice yoğurulur. Elde edilen köfte hamuru yaklaşık 20 dakika kadar dinlendirilir.
Köfte hamuru; ceviz büyüklüğünde parçalara ayrılır ve iki elin avuçları arasına alınarak köftelere yuvarlak ve basık bir şekil verilir. Bu köfteler ayrıca isteğe bağlı olarak yeterince haşlanabilir. Diyarbakır Lepik Köftesi hamurunun homojen olarak yoğurulması, köftelerin hazırlanmasındaki bu aşamalar ustalık becerisi gerektirir.
Daha sonra ortasına düğme şeklinde baskı yapılır ve kısmen çukur bırakılır. Bu çukur kısımlar, özellikle köfteler haşlandığında; sıcak tereyağı-kırmızıbiber karışımını/sosunu ve suyunu içerisinde tutar.
Pişirme ve Servis
Diyarbakır Lepik Köftesinin pişirilmesinde ustalık becerisi önemli bir yer tutar. Hazırlanan köfteler isteğe bağlı olarak yumurtaya bulanmadan, yumuşayıncaya kadar suda yeterince haşlanır ve/veya yağda kızartılır. Üzerine sıcak haldeki kavrulmuş tereyağı-kırmızıbiber karışımı dökülerek servisi yapılabilir.
Yine ayrı bir tavada köfteler; kızgın sıvı yağ içerisinde isteğe bağlı olarak çırpılmış yumurtaya bulanarak kızartılır. Üzerine sıcak haldeki kavrulmuş tereyağı-kırmızıbiber karışımı dökülerek ve/veya doğranmış maydanoz konularak da servisi yapılabilir.
Yöresiyle bağı nedir?
Tescilli coğrafi sınır: Diyarbakır ili
Diyarbakır ilinde uzun bir geçmişe sahip olarak üretilen, hazırlanması ve pişirilmesi ustalık becerisi gerektiren, ürün hazırlamada kullanılan bileşenler ve üretim metodu bakımından farklılaşan Diyarbakır Lepik Köftesinin; Diyarbakır ili ile ün bağı bulunur. Bu sebeplerle; Diyarbakır Lepik Köftesinin tüm üretim aşamaları, Diyarbakır ilinde gerçekleştirilir.
Homojen yoğurma, iki avuç arasında ceviz büyüklüğündeki hamuru yuvarlak ve basık şekillendirme ve pişirme ustalık gerektirir. Sicil bu üretim bilgisini Diyarbakır ile ün bağının gerekçesi olarak açıklar.
Nasıl sunulur ve tüketilir?
Diyarbakır Lepik Köftesinin; sıcak sunulması ve tüketilmesi sicilde önerilen servis biçimidir.
Geçmişi ve yöredeki yeri
Geçmişi ve yöre mutfağındaki yeri
Diyarbakır ilinin mutfak kültüründe önemli bir yere sahip olan Diyarbakır Lepik Köftesi özellikle günlük öğünlerde tüketimin yanı sıra; düğün, bayram, festival gibi özel günlerde de ikram edilir.
Tescil ve denetim bilgileri
Denetim düzeni
Denetimler; Diyarbakır Büyükşehir Belediyesinin koordinatörlüğünde; Diyarbakır Büyükşehir Belediyesi ile Diyarbakır İl Tarım ve Orman Müdürlüğünün katılımıyla en az 3 kişiden oluşan denetim merci tarafından gerçekleştirilir.
Denetim yılda en az bir kere yapılır. Şikâyet üzerine veya gerekli görülen hallerde ayrıca denetim yapılabilir. Yapılan denetimler; 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu uyarınca raporlanarak her yıl düzenli olarak Diyarbakır Büyükşehir Belediyesi tarafından Türk Patent ve Marka Kurumuna sunulur.
Denetimde incelenen özellikler
- Üretimde kullanılan bileşenler listesinin uygunluğu,
- Diyarbakır Lepik Köftesinin hazırlanması, pişirilmesi ve servisi aşamalarının uygunluğu,
- Diyarbakır Lepik Köftesi ibaresinin ve mahreç işareti ambleminin kullanım biçiminin uygunluğu.
Denetim sırasında tespit edilen uygunsuzluklar ile alınması gerekli tedbirler denetlenen ilgili kişi, kurum veya kuruluşa bildirilir. Denetim merci, kamu kuruluşlarından veya özel kuruluşlardan veya bunlarda görevli uzman gerçek veya tüzel kişilerden denetimin gerçekleştirilmesi sırasında faydalanabilir veya hizmet satın alabilir. Tescil ettiren, hakların korunmasında hukuki süreçleri yürütür.
Sicildeki kayıt ve işaret kullanımı
- Tescil numarası: 1551
- Tescil tarihi: 06.03.2024
- Başvuru numarası: C2023/000228
- Başvuru tarihi: 08.09.2023
- Sicildeki ad: Diyarbakır Lepik Köftesi
- Ürün ve resmî grup: Köfte/Yemekler ve çorbalar
- İşaret türü: Mahreç işareti
- Tescil ettiren: Diyarbakır Büyükşehir Belediyesi
- Sicilde kayıtlı adres: Dağkapı Elazığ Cad. Yenişehir DİYARBAKIR
Diyarbakır Lepik Köftesi ibaresi ve mahreç işareti amblemi ürünün servisinin yapıldığı gıda işletmelerinde kolayca görülecek şekilde bulundurulur.
