Coğrafi işaretli ürün · Diyarbakır
Diyarbakır’da durum buğdayı bulguru ve dövme ufağından kişnişli dış hamur hazırlanır. Karakaş kuzusu ve kıl keçisi sütünden sadeyağla yapılan iç harçla doldurulan köfteler haşlanır; yoğurt ve tereyağlı sos isteğe bağlıdır.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Diyarbakır İçli Köftesi nedir?
Diyarbakır İçli Köftesi, Diyarbakır’da durum buğdayı bulguru ve dövme ufağından kişnişli dış hamur hazırlanır. Karakaş kuzusu ve kıl keçisi sütünden sadeyağla yapılan iç harçla doldurulan köfteler haşlanır; yoğurt ve tereyağlı sos isteğe bağlıdır.
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
Kişnişli bulgur ve dövme ufağı
Durum buğdayı bulguru ile dövme ufağı simindirik dış hamuru oluşturur; kişniş bu karışımda bulunur. İnce bulgur, kuzu eti ve biber salçası yerel girdilerdir. Simindirik de Diyarbakır durum buğdayından kaynatma, kurutma ve dövme yoluyla hazırlanır.
Karakaş kuzusu ve keçi sadeyağı
İç harçta Karakaş ırkı koyunun bir yaşına gelmiş kuzusunun eti ve kıl keçisi sütünden sadeyağ kullanılır. Soğan, biber salçası ve maydanoz iç harca aittir.
Haşlanmış, kendine özgü biçim
Köfte altı yuvarlak, üstü düz biçimde kapatılır. Tuz ve limon suyu eklenen suda haşlanır; sıcak, sade veya yoğurt ve salçalı ya da pul biberli tereyağıyla sunulabilir.
Nasıl hazırlanır ve pişirilir?
Bileşenler ve hazırlık
Sicildeki tarif 6 kişilik ölçülerle verilir.
Malzemeler (6 kişilik)
- 2 su bardağı köftelik ince bulgur
- 1 su bardağı dövme ufağı
- 2 su bardağı su
- 1 tatlı kaşığı kimyon
- 1 çay kaşığı pul biber
- 1 çay kaşığı dövülmüş kişniş
- 1 çay kaşığı tuz
İç malzemeleri
- 400 g orta yağlı kuzu kıyması
- 5 adet soğan
- 1 demet (50 g) maydanoz
- 4 yemek kaşığı sadeyağ (kıl keçisi sütünden yapılır)
- 2 yemek kaşığı biber salçası
- 1 çay kaşığı karabiber
- 1 çay kaşığı tuz
Dış harcının hazırlanması
İnce bulgur ile dövme ufağı bir kapta karıştırılır. Üzerine tuz, kimyon, pul biber ve kişniş ilave edilerek yaklaşık 30 °C sıcaklıktaki su eklenerek ıslatılır. Suyunu çekip yumuşayıncaya kadar bekletilir. Yumuşayınca köftelik hamur kıvamına gelene kadar yoğurulup demlenmesi için dinlendirilir.
İç harcının hazırlanması
Kıyma bir tavada suyunu çekene kadar kavrulduktan sonra sadeyağ ve ince doğranmış soğanlar eklenerek kavrulmaya devam edilir. Biber salçası, baharatlar ve tuz eklenip karıştırılır. Karışıma ince kıyılmış maydanoz eklenip ateşten alınır ve soğuması beklenir.
İçli köftenin doldurulması ve pişirilmesi
Eller ıslatılarak dış malzemeden ceviz büyüklüğünde bir parça alınır. Başparmak ara ara tuzlu suya batırılarak dış harç avuç içinde oyulur. Açılan yuvaya iç harçtan bir miktar yerleştirilir. Dış harcın üst tarafı düz bir şekilde kapatılarak, alt tarafı yuvarlak, üst tarafına doğru düz olan kendine has şekli verilir (Şekil 1).
Haşlanırken dış harcın dağılmaması için 1 tatlı kaşığı tuz ve parlak görünmesi için bir çay kaşığı limon suyu eklenmiş suda haşlanır.
Köfte taneleri suyun üzerine çıkmaya başladığında piştiği anlaşılıp sudan kevgirle çıkarılır.
Sicildeki görsel: Şekil 1.
Yöresiyle bağı nedir?
Tescilli coğrafi sınır: Diyarbakır ili
Diyarbakır İçli Köftesinin geçmişi eskiye dayanır. Coğrafi sınır ile ün bağı bulunan Diyarbakır İçli Köftesinin tüm üretim aşamaları, belirtilen coğrafi sınırda gerçekleşmelidir.
Sicil köftenin Diyarbakır mutfağındaki yerini il ile ün bağı kapsamında anlatır.
Yerel hammadde koşulu
Diyarbakır İçli Köftesi üretiminde kullanılan ince bulgur, kuzu eti ve biber salçası, coğrafi sınırdan elde edilir. Ayrıca dövme ufağı (simindirik); Diyarbakır ilinde yetişen durum buğdayların kaynatılarak kurutulduktan sonra dövülerek kabuğunun ayrılması ve ufaltılması suretiyle elde edilir.
Nasıl sunulur ve tüketilir?
Servis tabağına yerleştirilip sıcak olarak servis edilir. İsteğe göre köftelerin altına yoğurt konup üzerine salçalı veya pul biberli tereyağı dökülebilir.
Haşlanmış köfteler sıcak servis edilir. İsteğe bağlı yoğurt ve tereyağlı sos eşlik eder.
Tescil ve denetim bilgileri
Denetim düzeni
Denetimler, Diyarbakır Ticaret ve Sanayi Odasının koordinasyonunda yürütülür. Denetim merciinde Diyarbakır Ticaret ve Sanayi Odası, Diyarbakır İl Tarım ve Orman Müdürlüğü, Dicle Üniversitesi Sosyal Bilimler Meslek Yüksekokulu Otel, Lokanta ve İkram Hizmetleri Bölümü, Diyarbakır Büyükşehir Belediyesi ve Diyarbakır Ticaret Borsasından konuda uzman birer kişi yer alır.
Sicil, denetim merciini en az üç kişiden oluşacak biçimde tanımlar. Denetimler yılda bir kez düzenli olarak yapılır; şikâyet halinde ve gerekli görülen durumlarda her zaman gerçekleştirilebilir.
Denetim mercii; Diyarbakır İçli Köftesinin üretiminde kullanılan malzemelerin uygunluğunu, üretim metoduna uygunluğunu ve Diyarbakır İçli Köftesi ibaresi ile mahreç işareti ambleminin kullanımının uygunluğunu denetler.
Denetim mercii, kamu kuruluşlarından veya özel kuruluşlardan veya bunlarda görevli uzman gerçek veya tüzel kişilerden denetimin gerçekleştirilmesi sırasında faydalanabilir veya hizmet satın alabilir. Tescil ettiren, hakların korunmasında hukuki süreçleri yürütür.
Sicildeki kayıt ve işaret kullanımı
- Tescil numarası: 856
- Tescil tarihi: 20.08.2021
- Başvuru numarası: C2020/228
- Başvuru tarihi: 17.08.2020
- Sicildeki ad: Diyarbakır İçli Köftesi
- Ürün ve resmî grup: Yemek / Yemekler ve çorbalar
- İşaret türü: Mahreç işareti
- Tescil ettiren: Diyarbakır Ticaret ve Sanayi Odası
- Sicilde kayıtlı adres: Dr. Yusuf Azizoğlu Cad. No:2 Fiskaya Yenişehir DİYARBAKIR
Diyarbakır İçli Köftesi ibaresi ve mahreç işareti amblemi, ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde yer alır. Ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde kullanılamadığında, Diyarbakır İçli Köftesi ibaresi ve mahreç işareti amblemi, işletmede kolayca görülecek şekilde bulundurulur.
