Coğrafi işaretli ürün · Diyarbakır
Diyarbakır’da yoğurtlu karışım, durum buğdayı ve haşlanmış nohutla pişirilir. Yarpuz yaprakları son aşamada aroma verir; sıcak sunulan yemekte taze veya kuru ot seçenekleri ve yerel girdi tercihi ayrı anlatılır.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Diyarbakır Lebenisi nedir?
Diyarbakır Lebenisi. Diyarbakır’da yoğurt, durum buğdayı, haşlanmış nohut ve yarpuzla yapılan yemektir. Yoğurt suyla ayran kıvamına getirilir; tahıl ve nohutla pişirilip yarpuz aromasıyla sıcak sunulur.
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
Yoğurt, durum buğdayı ve nohut
Yoğurt suyla ayran haline getirilir. Islatılıp yumuşamış durum buğdayı ve haşlanmış nohut eklenir; bu reçetede yumurta veya tereyağı zorunlu girdi değildir. Yoğurt genellikle koyun sütünden yapılır.
Yarpuz yaprağı ve aroma
Taze veya kurutulmuş, ayıklanmış yarpuzun toprak üstü kısımları kullanılır. Kaynak Latince adı Mentha longifolium biçiminde yazar; bu sicil yazımı bilimsel ad doğrulaması yerine geçmez. Yarpuz pişmeye yakın eklenip aroması karışıma geçer.
Nasıl hazırlanır ve pişirilir?
Bileşenler ve hazırlık
Sicildeki tarif 6 kişilik ölçülerle verilir.
Malzemeler (6 kişilik)
- 2 kg yoğurt,
- 2 litre su,
- 1,5 kg durum buğdayı,
- 2 su bardağı haşlanmış nohut,
- 1 yemek kaşığı yarpuz (taze ya da kurutulmuş),
- 10 g tuz.
Hazırlama ve pişirme
Öncelikle durum buğdayı yıkanır ve ıslatılır. Yeteri büyüklükteki bir kapta yoğurda bire bir ölçüsünde su eklenerek ayran haline getirilir. Islatılmış ve yumuşak hale gelen durum buğdayı ve haşlanmış nohut eklenerek kaynamaya başlayana kadar karıştırılır. Pişmesine yakın yaprakları ayıklanmış olan yarpuz ve daha sonra tuz eklenir.
Yemeğin; yarpuz ile birlikte pişmesi sağlanarak yarpuzun tat ve aromasının yemeğe geçmesi sağlanır. Daha sonra pişirme işlemi tamamlanır.
Sicildeki görsel: Şekil-1. Diyarbakır Lebenisi Örnek Sunumu
Yöresiyle bağı nedir?
Tescilli coğrafi sınır: Diyarbakır ili
Diyarbakır Lebenisinin; belirtilen coğrafi sınıra özgü üretim metodu ve ünü bulunur. Diyarbakır ilinin kültürel birikimi ile günümüze ulaşan Diyarbakır Lebenisinin tüm üretim aşamaları, belirtilen coğrafi sınırda gerçekleşmelidir.
Diyarbakır mutfak kültüründeki yer, bileşen hazırlığı ve yöresel üretim bilgisi sicilde ün bağıyla ilişkilendirilir. Bütün üretim aşamaları Diyarbakır ili sınırlarında gerçekleştirilir.
Sicildeki yerel hammadde koşulu veya tercihi
Diyarbakır Lebenisi; üretiminde kullanılan bileşen listesinde yer alan durum buğdayı ve yoğurt tercihen belirtilen coğrafi sınırdan temin edilir. Yoğurt yapımında ise genellikle koyun sütü kullanılır.
Nasıl sunulur ve tüketilir?
Diyarbakır Lebenisinin, sıcak olarak servis edilmesi ve tüketilmesi sicilde tavsiye edilen uygulamadır (Şekil-1).
Tescil ve denetim bilgileri
Sicildeki denetim düzeni
Denetimler; Diyarbakır Ticaret ve Sanayi Odası koordinatörlüğünde; Diyarbakır Ticaret ve Sanayi Odası ile Diyarbakır İl Tarım ve Orman Müdürlüğünün katılımıyla en az 3 kişiden oluşan denetim mercii tarafından gerçekleştirilir.
Denetim yılda en az bir kere yapılır. Şikâyet üzerine veya gerekli görülen hallerde ayrıca denetim yapılabilir. Yapılan denetimler; 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu uyarınca raporlanarak her yıl düzenli olarak Diyarbakır Ticaret ve Sanayi Odası tarafından Türk Patent ve Marka Kurumuna sunulur.
Denetim mercii, kamu kuruluşlarından veya özel kuruluşlardan veya bunlarda görevli uzman gerçek veya tüzel kişilerden denetimin gerçekleştirilmesi sırasında faydalanabilir veya hizmet satın alabilir. Tescil ettiren, hakların korunmasında hukuki süreçleri yürütür.
- Tescil numarası: 916
- Tescil tarihi: 11.10.2021
- Başvuru numarası: C2020/231
- Başvuru tarihi: 17.08.2020
- Sicildeki ad: Diyarbakır Lebenisi
- Ürün ve resmî grup: Yemek / Yemekler ve Çorbalar
- İşaret türü: Mahreç işareti
- Tescil ettiren: Diyarbakır Ticaret ve Sanayi Odası
- Sicilde kayıtlı adres: Yenişehir Mah. Dr. Yusuf Azizoğlu Cad. No:2 Yenişehir DİYARBAKIR
Tescil kapsamı ve işaret kullanımı
Denetim mercii, Diyarbakır Lebenisi coğrafi işareti kullanım biçiminin uygunluğunu, ürünün bileşen listesi ile “Üretim Metodu” bölümünde belirtilen hususlara uygun üretim yapılıp yapılmadığını denetler. Denetim sırasında tespit edilen uygunsuzluklar ile alınması gerekli tedbirler denetlenen ilgili kişi, kurum veya kuruluşa bildirilir.
Diyarbakır Lebenisi ibaresi ve mahreç işareti amblemi ürünün servis edildiği gıda işletmelerinde kolayca görülecek şekilde bulundurulur.
