Coğrafi işaretli ürün · Çankırı
Çankırı’nın Çerkeş ilçesinde sütlü mayalı hamur, hamur tarağıyla biçimlendirilerek pişirilir. Sade veya cevizli hazırlanabilen ürünün üstü delikli, içi yer yer boşluklu ve gevrektir; dikdörtgen ya da simit biçimleri bulunur.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Çerkeş Lokumu nedir?
Çerkeş Lokumu; süt, bitkisel susuz yağ, yaş maya, tuz ve özel amaçlı buğday unu kullanılarak elde edilen hamurun dikdörtgen şekilde açılması ve hamur tarağı ile şekillendirilmesiyle üretilen fırıncılık ürünüdür.
Sade, cevizli ve simit biçimli çeşitleri bulunur. Yüzeydeki tarak deseni ve yer yer boşluklu, gevrek iç yapı ürünün görünümünü tamamlar.
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
Kaynakta belirtilen özellikler
Aynı zamanda hamuru aynı olmak suretiyle simit şeklinde de üretimi mevcuttur.
Çerkeş Lokumu isteğe bağlı sade veya cevizli olarak iki şekilde yapılır.
Çerkeş Lokumu; gevrek yapıda, kenarları düzgün, üst kısmı delikli ve iç kısmı ara ara boşlukludur.
Pişmiş halde 20–25 g olup uzunluğu 10–15 cm, genişliği ise yaklaşık 5 cm’dir.
Çerkeş Lokumunun yapımında kullanılan hamur sert bir yapıya sahiptir.
Ilık süt ve bitkisel susuz yağ ile hamurun sertlik yapısı oluşturulur.
Tarakla verilen desen
Dikdörtgen hamurun yüzeyine hamur tarağıyla baklava deseni verilir. Üst yüzey delikli, iç yapı yer yer boşluklu ve gevrektir.
Sade, cevizli ve simit biçimleri
Çerkeş Lokumu sade veya cevizli hazırlanabilir. Aynı hamurla simit biçiminde de üretilir.
Süt ve yağla hazırlanan sert hamur
Ilık süt ve bitkisel susuz yağla hazırlanan hamur sert yapıdadır; kıvamının kazandırılması ustalık gerektirir.
Tablo-1: Çerkeş Lokumunun hamurunun hazırlanmasında kullanılan bileşenler ve miktarları
Sicil belgesinin 2. sayfasında yer alan çerkeş lokumunun hamurunun hazırlanmasında kullanılan bileşenler ve miktarları, özgün satır ve sütun sırası korunarak aşağıda gösterilmiştir.
Tabloyu görüntüle · 7 kayıt
Sicil belgesinin 2. sayfasında yer alan çerkeş lokumunun hamurunun hazırlanmasında kullanılan bileşenler ve miktarları, özgün satır ve sütun sırası korunarak aşağıda gösterilmiştir.
Tabloyu küçük ekranda yatay kaydırarak inceleyebilirsiniz.
| Bileşen | Miktar |
|---|---|
| Süt | 1 l |
| Özel amaçlı buğday unu | 2,5 kg |
| Yaş maya | 42 g |
| Bitkisel susuz yağ | 500 g |
| Tuz | 24 g |
| Su | 100 ml |
| Ceviz içi (isteğe bağlı) | 15-16 g |
Nasıl hazırlanır ve pişirilir?
Sütlü hamur ve mayanın hazırlanması
10–15 dakika yoğrulup, yaklaşık bir saat oda sıcaklığında bekletilerek elde edilen hamurun kıvamı için gerekli olan yoğurma işlemi ustalık gerektirir.
Çerkeş Lokumunun üretimine hamurun hazırlanması ile başlanır. Bu aşamada gıda ile temasa uygun bir tava içerisinde süt yaklaşık 2–3 dakika ısıtılır. Daha sonra temiz ve derin bir kabın içine ılık süt ve bitkisel susuz yağ eklenir ve elle ılık sütün içinde yağ eritilir. Bu işlem yapılırken gıda ile temasa uygun derin bir kabın içine ılık su, tuz, yaş maya eklenir.
Elle ufalanmış yaş maya bileşenler ile karıştırılır ve yaklaşık 10 dakika mayanın kabarması beklenir. Hazırlanan maya, sütün ve bitkisel susuz yağın bulunduğu kabın içine eklenir ve üzerine elenen un ilave edilir. Bu karışım elle 10–15 dakika kadar yoğrulur. Elde edilen hamur biraz sert bir yapıya sahiptir. Yoğurma işlemi tamamlanan hamur oda sıcaklığında yaklaşık 1 saat dinlenmeye bırakılır.
Hamurun dinlenme işlemi devam ederken isteğe bağlı olarak Çerkeş Lokumunun içine koyulacak cevizler kabuklarından ayrılır ve iri şekilde kıyılır. Dinlenen hamur 200–250 g ağırlığında bezeler haline getirilir.
Dikdörtgen açma ve tarakla desen verme
Hazırlanan bezeler gıda ile temasa uygun örtü ile örtülmüş tepsiye dizilir. Üzeri kapalı bir şekilde oda sıcaklığında 15 dakika dinlendirilen bezeler daha sonra sert bir zemin üzerine alınır ve altına ve üstüne un serpilerek uzunlamasına doğru açılır. Bu işlemden sonra elle üzerine bastırılarak hamur dikdörtgen şeklinde uzunlamasına doğru açılır ve üzerine hamur tarağı ile şekil verilir.
Girintili çıkıntılı uca sahip olan hamur tarağı ile belirli aralıklarda sağdan sola doğru yanlamasına ve soldan sağa olacak şekilde baklava deseni şekli verilir. Dikdörtgen şekli verilen hamur 6 cm genişliğinde ve 11–16 cm uzunluğunda kesilir. Kesilen her bir parça yaklaşık 21–26 g’dır.
Cevizli ve simit biçimli çeşitlerin hazırlanması
Cevizli çeşitte, dikdörtgen açılan hamurun ortasına desen verilmeden önce 15–16 g iri kıyılmış ceviz konur. Hamur kapatılır ve yeniden dikdörtgen biçimi verilir. Hamur tarağıyla desen oluşturulduktan sonra hafifçe bastırılarak 6 cm genişliğinde, 11–16 cm uzunluğunda kesilir.
Kesilen her bir parça yaklaşık 32–40 g’dır. Ayrıca Çerkeş Lokumunun hamuru aynı olmak suretiyle simit şeklinde de üretimi mevcuttur. Dinlenmesi tamamlanan hamur 100–150 g ağırlığında bezeler haline getirilir.
Simit biçimi verme ve dinlendirme
Hazırlanan bezeler tepsiye dizilir. Üzeri kapalı bir şekilde oda sıcaklığında 15 dakika dinlendirilen bezeler daha sonra sert bir zemin üzerine alınır ve altına ve üstüne un serpilerek oval şekilde açılır. Daha sonra açılan hamurun iki ucu avuç içine alınarak hem yapıştırılır hem de hamur genişletilir. Şekli verilen çörekler yağlanmış tepsiye dizilir ve oda sıcaklığında yarım saat dinlendirilir.
Fırında pişirme
Daha sonra 150 °C sıcaklıktaki fırında altı ve üstü kızarıncaya kadar 30–35 dakika pişirilir.
Üretimde kullanılan bileşenler
Tablo 1, Çerkeş Lokumunun üretiminde kullanılan bileşenleri gösterir.
Soğutma ve ambalajlama
Fırından çıkartılan Çerkeş Lokumu, 15–20 dakika soğutulmaya bırakılır ve daha sonra gıda ile temasa uygun ambalajlarda satışa sunulur.
Nasıl muhafaza edilir?
Serin ve kuru bir yerde minimum 6 ay muhafaza edilir.
Yöresiyle bağı nedir?
Çerkeş Lokumun geçmişi eskiye dayanır.
Yöredeki yeri
Çerkeş Lokumunun coğrafi sınırda uzun bir geçmişi vardır ve Çerkeş ilçesinin mutfak kültüründe önemli bir yere sahiptir.
Yöresel üretim bilgisi
Coğrafi sınıra özgü bileşen seçimi ve ürün şekillendirme usulü içerir ve hamura kıvamının kazandırılması üzerine şeklinin verilmesi ustalık becerisi gerektirir. Bu sebeplerle coğrafi sınır ile ün bağı bulunan Çerkeş Lokumunun tüm üretim aşamaları, belirtilen coğrafi sınırda gerçekleşmelidir.
Tescil ve denetim bilgileri
Tescil kapsamı ve işaret kullanımı
1607 tescil numaralı Çerkeş Lokumu mahreç işareti olarak 3 Temmuz 2024 tarihinde tescil edilmiştir. Çerkeş Lokumu ibaresi, sicil belgesinde gösterilen logo ve mahreç işareti amblemi, ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde yer alır. Ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde kullanılamadığında, Çerkeş Lokumu ibaresi, logo ve mahreç işareti amblemi, işletmede kolayca görülecek şekilde bulundurulur.
Sicildeki denetim düzeni
Denetimler, Çerkeş Belediyesi koordinatörlüğünde; Çerkeş Belediyesinden ve Çerkeş İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğünden konuda uzman en az 3 kişiden oluşan denetim mercii tarafından, düzenli olarak yılda bir defa, gerekli görülen hallerde ve şikâyet üzerine ise her zaman gerçekleştirilir. Denetim mercii, üretimde kullanılan bileşenlerin uygunluğunu, üretim metoduna uygunluğu ve Çerkeş Lokumu ibaresi, logosu ile mahreç işareti ambleminin kullanımının uygunluğunu denetler.
Denetim sırasında tespit edilen uygunsuzluklar ile alınması gereken tedbirler denetlenen ilgili kişi, kurum veya kuruluşa bildirilir. Denetim mercii, kamu kuruluşlarından veya özel kuruluşlardan veya bunlarda görevli uzman gerçek veya tüzel kişilerden denetimin gerçekleştirilmesi sırasında faydalanabilir veya hizmet satın alabilir. Tescil ettiren, hakların korunmasında hukuki süreçleri yürütür.
