Coğrafi işaretli ürün · Giresun
Giresun’un Çamoluk ilçesindeki tescilli yerleşimlerde yetiştirilen yerel genotiptir. Kendine özgü tat ve aromasıyla tanınır; yaklaşık 15 dakikada pişer.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Çamoluk Şeker Kuru Fasulyesi nedir?
Çamoluk Şeker Kuru Fasulyesi Phaseolus vulgaris L. türünde bölgeyle özdeşleşmiş yerel bir genotiptir. Çamoluk ve civarında “Mindaval guru fasulyası” olarak bilinen Çamoluk Şeker Kuru Fasulyesine Osmanlı dönemi kayıtlarında da rastlanılmakta olup o dönemlerde köylülerin kendi ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla bostan denilen küçük tarlalarında fasulye yetiştirdikleri belirtilmektedir.
Ayırt edici özellikleri
Çamoluk ilçesinin rakımı 960–1600 m arasında değişmektedir.
Bölge etrafı dağlarla çevrili ova içi çok sayıda dere ve akarsuların olduğu ve mikro klima özeliğe sahip bir bölgedir.
Yörenin bu özellikleri bölgede çok uzun zamandır yetiştirilen fasulyeye genotipik ve fenotipik özellikler kazandırmıştır.
Doku, renk ve tat özellikleri
Günümüzde Çamoluk Şeker Kuru Fasulyesi kendine özgü tat ve aromasıyla ayrıca 15 dakika gibi kısa bir sürede pişmesi ile bölge halkı ve gurbetçiler tarafından yoğun talep görmektedir.
Hammadde ve bileşim
Bölgede fasulye yetiştiriciliği zirai mücadele ilacı ve suni gübre kullanılmadan yapılmaktadır.
Tablo-1: Çamoluk Şeker Kuru Fasulyesinin Fiziksel Özellikleri
Sicil belgesinin 3. sayfasında yer alan çamoluk şeker kuru fasulyesinin fiziksel özellikleri, özgün satır ve sütun sırası korunarak aşağıda gösterilmiştir.
Tablo-2: Çamoluk Şeker Kuru Fasulyesinin Morfolojik Özellikleri
Sicil belgesinin 3. sayfasında yer alan çamoluk şeker kuru fasulyesinin morfolojik özellikleri, özgün satır ve sütun sırası korunarak aşağıda gösterilmiştir.
Tablo-3: Çamoluk Şeker Kuru Fasulyesinin Besin Değerleri (100 g için)
Sicil belgesinin 3. sayfasında yer alan çamoluk şeker kuru fasulyesinin besin değerleri (100 g için), özgün satır ve sütun sırası korunarak aşağıda gösterilmiştir.
Çamoluk Şeker Kuru Fasulyesi Nasıl Yetiştirilir?
Hazırlama işlemleri
Toprak Hazırlığı; Çamoluk Şeker Kuru Fasulyesinin yetiştiriciliği yapılan araziler, alüvyal toprak yapısında olmaları sebebiyle kolay işlenebilen ve kolay tava gelen bir topraklardır.
Toprağın hazırlanması
Çamoluk Şeker Kuru Fasulyesi yetiştiriciliğinde Nisan ayı içerisinde toprak sürülerek keseksiz ve ufalanmış hale getirilerek iyi bir tohum yatağı hazırlanır.
Sulama ve çapalama
Sulama suyunun tarlada rahat bir şekilde dağıtılabilmesi için tarlanın iyi bir şekilde tesviye edilmesi gereklidir. Bu amaçla ilkbaharda ekim öncesi tohum yatağı hazırlığı ve yabancı ot kontrolü için yapılacak toprak işlemelerde toprağı alt üst etmeyen ve 8–12 cm derinlikte alttan işleyen kazayağı gibi aletler kullanılır. Daha sonra toprak tesviyesi ve varsa kesekleri parçalamak amacıyla diskaro ya da freze gibi aletler kullanılır.
Ekim zamanı; Yörede fasulye ekimi el ile serpme şeklinde yapılmakta olup standart bir ekim aralığı yoktur. Ekim zamanı Nisan ayının son haftasında başlar ve Mayıs ayının son haftasına kadar kademeli olarak sürer.
Gübreleme işlemi
Gübreleme; Yörede yapılan fasulye yetiştiriciliğinde diğer bölgelerden farklı olarak kimyasal gübreleme yapılmamakta olup yalnızca çiftlik gübresi kullanılmaktadır. Yörede ekimden önce dekara ortalama 2–3 ton yanmış ahır gübresi uygulanmaktadır. Kimyasal gübre kullanılmadığı için dönüm verimi düşüktür.
Sulama ve çapalama — 2. aşama
Bakım; Yörede yapılan fasulye tarımında bakım işlerinin temelini çapalama ve yabancı ot kontrolü oluşturur. İlk çapalama, ekim sonrası sulama yapılmışsa veya yağmur yağmışsa toprak yüzeyinde oluşan kaymak denilen sert tabakanın kırılarak çimlenen tohumların çıkış yapması sağlamak amacıyla yapılan çapalamadır. İlk çapa yapıldıktan sonra bitkilerin dallanma devresinde, çiçek açmadan önce ikinci çapa yapılır. Çiçeklenme döneminde çapalama işlemi bitirilir.
Bitkilerde ilk çiçeklerini açıncaya kadar yabancı ot mücadelesi yapılır. Sulama; Taze fasulye bitkisinin ekimden hasadına kadar 300–450 mm suya ihtiyacı vardır. Bölgede bu su ihtiyacı sulama suyu ile giderilir. Sulama zamanları fidelerde üç asıl yaprağın göründüğü sırada, çiçeklenmeden önce, meyve tutumundan 10 gün sonra ve hasattan 1 ay önceki devrede sulama yapılır.
Ekim ve çimlendirme
Hasat ve harman; Yörede hasat bitkilerde baklaların genel olarak kuruyarak sarardığı tohumların normal şekil ve rengini kazandığı Ağustos ayının ikinci yarısından itibaren başlamakta Eylül ayı sonuna kadar devam etmektedir.
Hasat işlemi
Hasat yörede bitkilerin üzerinde bulunan kurumuş baklaların elle toplanması şeklinde yapılır. Hasat günün serin ve özellikle sabah saatlerinde yapılır.
Kurutma işlemi
Hasadı yapılan kurumuş baklalar harmanda muhtelif sergi malzemeleri üzerinde güneş altında 1–2 gün daha kurutulur. Kurutulan baklalar tarihi 100 yıldan fazla olan el yapımı harman makinelerinden geçirilerek taneleri ayrılır.
Muhafaza koşulları
Geleneksel tarım tekniklerinin kullanılarak mekanizasyonun ve kimyasal girdinin az olduğu bölgede yetiştiricilik yapan çiftçiler, kendi yetiştirdiği ürünlerden elde ettiği tohumları gelecek yıl tekrar kullanarak yerel tohumluğu muhafaza etmektedir. Elde edilen taneler harman yerinde yine muhtelif sergi malzemeleri üzerinde güneş altında 3–4 gün daha kurutulur ve taneler jüt çuvallarda satışa sunulmak üzere muhafaza edilir.
Üretim yeri ve coğrafi bağ
İlçe, tınlı, humuslu ve killi bir toprak yapısına sahiptir. Özelikle Çamoluk Şeker Kuru fasulyesinin yetiştirildiği toprakların dere kenarlarında alüvyon topraklar olması, yöreye özgü toprak verimliliği, iklim şartları ve gelenekselleşmiş tarım teknikleri; Çamoluk Şeker Kuru Fasulyesinin özelleşmesine neden olmuştur.
Bölgenin toprak ve iklim yapısı ile tohumun genotipik özellikleri sonucu Asparatik Asit miktarı Türkiye ortalaması 1027 mg/100 g iken Çamoluk Şeker Kuru Fasulyesinde bu oran 2541–2670 mg/100 g olarak tespit edilmiştir. Glutamik Asit miktarı Türkiye ortalaması 2784 mg/100 g iken Çamoluk Şeker Kuru Fasulyesinde bu oran 3131–3280 mg/100 g olarak tespit edilmiştir (Tablo 3).
Tescil ve Denetim Bilgileri
Çamoluk Şeker Kuru Fasulyesi ibaresini taşıyan logo ürün ambalajında yer alır.
Tescil kapsamı ve işaret kullanımı
348 tescil numaralı Çamoluk Şeker Kuru Fasulyesi menşe adı olarak 2 Mayıs 2018 tarihinde tescil edilmiştir.
Denetim düzeni
Denetimler, Çamoluk Belediye Başkanlığı koordinatörlüğünde, Çamoluk Belediyesi’nden iki uzman personel, Giresun Gıda Tarım ve Hayvancılık Müdürlüğü’nden iki uzman personel, Çamoluk İlçe Gıda Tarım ve Hayvancılık Müdürlüğünden bir uzman personel ve Çamoluk Ziraat Odası temsilcisinden oluşturulan en az dört kişi ile oluşturulacak denetim mercii tarafından yapılacaktır.
Denetim mercii Çamoluk Şeker Kuru Fasulyesinin üretim metodunda belirtilen özelliklere uygun olarak üretilmesi, üretim aşamalarının doğru ve eksiksiz yapıldığının kontrolü, coğrafi işaret kullanımının takibi amacıyla yılda 3 defa olmak üzere rutin denetimler yapacaktır. Rutin denetimler dışında ürüne ilişkin bir şikâyet söz konusu olduğunda veya gerekli diğer durumlarda her zaman denetim yapılabilir. Yılda 3 defa yapılacak rutin denetimlerin dönemleri ve nelerin denetleneceği aşağıda yer almaktadır.
Denetim düzeni · 2
Tohum ekimi denetimi nisan ayının son haftasından mayıs ayının son haftasına kadar yapılabilir. Bu aşamada tohumluk özellikleri, toprak hazırlığı ve toprağın kimyasal yapısı kontrol edilir. Bitki yetiştirme denetimi mayıs ayının son haftasından ekim ayının son haftasına kadar yapılabilir; bitkilerin morfolojik özelliklerine bakılır. Hasat ve pazarlama denetimi eylül, ekim ve kasım aylarında yapılabilir.
Bu denetlemede nihai ürün olan Çamoluk Şeker Kuru Fasulyelerinin fiziksel, kimyasal ve morfolojik özellikleri denetlenecektir. Denetim mercii, kamu kuruluşlarından veya özel kuruluşlardan veya bunlarda görevli uzman gerçek veya tüzel kişilerden denetimin gerçekleştirilmesi sırasında faydalanabilir veya hizmet satın alabilir. Denetim mercii hakların korunmasında hukuki süreçleri yürütür.
