Coğrafi işaretli ürün · Denizli
Denizli’nin Çameli ilçesinde Yerli Horoz, Yerli Gıcık ve Çalıbasan ekotiplerinden yetiştirilir. Kuşaktan kuşağa aktarılan tohumlardan üretilen fasulye çabuk pişer ve pişerken kabuk atmaz.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Çameli Fasulyesi nedir?
Çameli Fasulyesi, Çameli ilçesinde kuşaktan kuşağa aktarılan Yerli Horoz, Yerli Gıcık ve Çalıbasan ekotiplerinden yetiştirilen, çabuk pişen ve pişince kabuk atmayan kuru fasulyedir.
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
Çameli ilçesi ve köylerinde yetişen Çameli Fasulyesi 3 farklı eko tip (Yerli Horoz, Yerli Gıcık ve Çalıbasan) olarak horoz, dermason ve sıra tane formlarında üretilmektedir.
Yerli Horoz, Yerli Gıcık ve Çalıbasanın fizikokimyasal özellikleri, aynı sırayla aşağıdaki tabloda verilmiştir. Tane ve kuru ağırlık, yaş ağırlık, kuru ve ıslak hacim, protein ile kuru ve ıslak pişme süreleri ayrı satırlarda korunmuştur.
Fiziksel ve kimyasal özellikler
Sicil belgesindeki değerler ve birimler korunmuştur. Sütun başlıkları gerektiğinde okunabilirlik için düzenlenmiştir.
Tabloyu görüntüle · 8 kayıt
Sicil belgesindeki değerler ve birimler korunmuştur. Sütun başlıkları gerektiğinde okunabilirlik için düzenlenmiştir.
Tabloyu küçük ekranda yatay kaydırarak inceleyebilirsiniz.
| Özellik | Yerli Horoz | Yerli Gıcık | Çalıbasan |
|---|---|---|---|
| 100 Tane Ağırlığı (g) | 50,3-59,9 | 28,1-38,1 | 20,7-21,6 |
| Kuru Ağırlık (g) | 49,1-59,4 | 29,3-37,2 | 19,6-22,2 |
| Yaş Ağırlık (g) | 99,7-121,7 | 48,5-78,1 | 40,5-41,8 |
| Kuru Hacim (ml) | 140-152 | 125-132 | 118-120 |
| Islak Hacim (ml) | 236-261 | 192-220 | 184-186 |
| Protein (%) | 21,9-23,4 | 20,2-23,2 | 21,5-22,2 |
| Kuru Pişme Süresi (dk) | 68-85 | 41-63 | 44-58 |
| Islak Pişme Süresi (dk) | 13-21 | 10-16 | 14-19 |
Hammadde ve bileşim
Üretim materyali olarak kullanılan fasulye tohumları atadan kalma tohumlar olup, kuşaktan kuşağa aktarılmaktadır.
Doku, renk ve tat özellikleri
Çameli Fasulyesinin karakteristik lezzeti, aroması, çabuk pişmesi ve pişirilince kabuk atmaması gibi özellikleri tüm bu koşullar sonucunda ortaya çıkmaktadır.
Nasıl yetiştirilir?
Hazırlama işlemleri
Fasulye ekilişleri birinci üretim ve ikinci üretim şeklinde olabilmektedir. Birinci üretimde Eylül-Ekim aylarında nadas edilmiş tarlalara Mayıs-Haziran aylarında ekim yapılmaktadır. İkinci üretimde daha çok yeşil ot olarak biçilen fiğ ve yulaf bitkisinin yerine ekim yapılmaktadır. İkinci üretimde ekim Temmuz ayının ilk haftalarını bulabilmektedir. Her iki üretim şeklinde de kazayağı ile ikinci sürüm yapılmaktadır.
Gübreleme işlemi
Birinci sürüm öncesi veya ikinci sürüm öncesi toprak yüzeyine ahır gübresi römorkla dağıtılarak uygulanmakta ve toprağa karıştırılmaktadır.
Ekim ve çimlendirme
İkinci sürümden sonra salma sulama yöntemi ile tav sulaması yapılmakta, toprak tava gelince elle tohum saçılarak ya da mibzerle tohum ekilmektedir.
Gübreleme — 2. aşama
Ekimle birlikte dekara 20–25 kg taban gübresi verilir. Çıkıştan sonra arazideki yabancı ot yoğunluğuna göre herbisit uygulaması yapılabilmektedir, bu uygulama da yabancı ot kontrolünde genellikle yeterli olmaktadır.
Sulama ve çapalama
Çıkıştan bir ay sonra ilk sulama yapılmakta ve bu sulamayı takiben 10 günde bir hasattan 15–20 gün öncesine kadar sulama yapılmaktadır.
Ürünün pişme özellikleri ve kaynak farkı
Islatılmış tanelerin pişme süreleri sicil metninde horoz için 13–21 dakika, dermason için 10–19 dakika ve sıra için 14–19 dakika olarak belirtilir. Aynı sayfadaki tabloda Yerli Gıcık için 10–16 dakika yazılıdır; iki kaynak ifadesi birleştirilmemiştir.
Hasat ve hasat sonrası işlemler
Yetiştirme dönemi
Fasulyenin yetiştirme dönemi 15 Mayıs-30 Eylül tarihleri arasına denk gelmektedir.
Elle hasat
Hasat, bitkilerin tarladan elle yolunması şeklinde yapılmakta, elle yolunup hasadı yapılan fasulyeler yığın haline getirildikten sonra serilip kurumaya bırakılmaktadır.
Nasıl muhafaza edilir?
Sopalar yardımı ile dövülerek ya da traktörle ezilerek dane saptan ayrılır, saplar rüzgâr yardımı ile ya da batözle savrulur, 3–4 gün güneşte kurutulan fasulyeler çuvallanarak nemsiz, karanlık ve serin ortamlarda muhafaza edilir.
Üretim yeri ve coğrafi bağ
Yayla özelliği taşıyan ilçenin iklimi ve organik maddece zengin toprak özellikleri fasulye yetiştiriciliği için elverişlidir. Vejetasyon süresinin bu kadar uzun olmasının sebebi genellikle gece ve gündüz sıcaklıkları farkının yüksek olmasıdır. Çameli İlçesinin toprakları killi- tınlı veya tınlı yapıda, pH'sı 7–7,5 civarında, potasyumca zengin ve tuzsuzdur. Çameli İlçesinin rakımı 1350 m, yıllık yağış miktarı 655 mm’dir.
Yükseklik ve konum
Çameli İlçesi ortalama 1350 rakımıyla Muğla ve Burdur İlleri arasında kurulmuş küçük bir ilçedir.
Parsel yapısı
İlçe genelinde tarım parselleri küçük ve tarımsal işletmeler parçalı arazilere sahip olduğundan, fasulye üretimi sınırlı alanlarda yapılabilmektedir.
Bu nedenlerle ekstansif tarım yapılamamakta, daha çok geleneksel yöntemlerle üretim yapılmaktadır.
Tescil ve denetim bilgileri
Coğrafi işaret ibaresini taşıyan, sicilde örneği verilen etiket ürünün ambalajında yer alır.
Tescil kapsamı ve işaret kullanımı
368 tescil numaralı Çameli Fasulyesi menşe adı olarak 27.07.2018 tarihinde tescil edilmiştir.
Sicildeki denetim düzeni
Çameli Belediyesi koordinasyonunda Çameli Ziraat Odası ve Çameli İlçe Gıda Tarım ve Hayvancılık Müdürlüğü, Çameli İlçe Zabıta Müdürlüğü ve Çameli Kaymakamlığı tarafından ürünün üretim, pazarlama, saklama, ambalajlama aşamalarına yönelik denetimler yapılacaktır. Üretim aşamasında, tohum kontrolü ve üretim metodunun doğruluğu konusunda tarla kontrolleri gerçekleştirilecektir. Pazarlama, saklama ve ambalajlama aşamasında; komisyonumuz tarafından ürünlerin doğru sıcaklık ve ortamda saklandığı, paketlerin ve etiketlerin doğruluğu denetlenecektir.
Denetim komisyonunda belirtilen kurumların görevlendireceği uzman kişilerce ürünün üretim aşamalarının doğru ve eksiksiz yapıldığının kontrol ve takibi yapılacaktır. Ayıca ürüne ilişkin herhangi bir şikâyet konusunda her zaman denetleme yapabilir. Denetim mercii, kamu kuruluşlarından veya özel kuruluşlardan veya bunlarda görevli uzman gerçek veya tüzel kişilerden denetimin gerçekleştirilmesi sırasında faydalanabilir veya hizmet satın alabilir. Denetim mercii hakların korunmasında hukuki süreçleri yürütür.
