Coğrafi işaretli ürün · Denizli
Denizli’nin Babadağ ilçesinde üretilen çiçek balıdır. Bölgenin kekik bitkilerinden kendine özgü tat ve kokusunu alır; süzme olarak sunulur.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Babadağ Kekik Balı nedir?
Babadağ Kekik Balı, bölgenin kekik bitkilerinden renk, tat ve koku özelliklerini alan çiçek balıdır.
Üretim ve piyasaya sunuluş sınıflandırmasında süzme bal olarak tanımlanır.
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
Bitki örtüsü ve polen profili
Botanik kaynağı kekik olarak belirtilen Babadağ Kekik Balında; kekik poleni temsiliyeti bakımından üründeki kekik türlerine ait toplam polen içeriği en az %10’dur.
Bitki Örtüsü: Kekik bitkisi botanik orijini ile anılan bu üründe en önemli flora bileşenidir.
Kekik bitkisi bölgenin bitki örtüsünde doğal olarak yetişen bir bitkidir.
Babadağ Kekik Balının önemli ölçüde botanik orijinini oluşturan kekiğe bu bölgenin bitki örtüsünde sıkça rastlanır.
Thymus serpyllum L. (yabani kekik) ve Thymus vulgaris L. bu iki kekik türü bölgenin önemli tıbbi ve aromatik bitkileri arasında yer alır.
Babadağ Kekik Balının Bazı Kimyasal, Fiziksel ve Duyusal Özellikleri: Babadağ Kekik Balı; şeffaf ve parlak bir görünüme sahip, mevsim koşulları ve bölgenin bitki örtüsü vb. faktörlerine de bağlı olarak rengi kırmızı renk ve tonlarında değişir.
Çiçek kaynaklı baldır; botanik kaynak ve polen koşulları aşağıdaki ölçütlerde ayrı tanımlanır.
Botanik kaynak kekiktir; kekik türlerine ait toplam polen içeriği sicilde en az %10 olarak verilir.
Kekik kaynağı polen koşuluyla tanımlanır. En az %10 kekik poleni, balın nektar içeriğinin %10 olduğu veya bütün polenlerin kekik olduğu anlamına gelmez.
Kekik türlerine ait toplam polen içeriği en az %10’dur; bu sicil koşulu genel bir bal kalite puanı değildir.
Şeffaf ve parlaktır; mevsim ve bitki örtüsüne bağlı olarak kırmızı ve tonlarında değişir.
Arı ırkları
Anadolu Arısı (Apis mellifera anatoliaca) olarak adlandırılan arı ırkı Anadolu’nun büyük bir bölümünde olduğu gibi Babadağ ilçesinde de yayılış gösterir. Ege bölgesindeki bal arıları, Anadolu Arısının bir ekotipi olarak kabul edilir. Anadolu Arısı; nektar toplama kabiliyeti yüksek uysal, sakin tabiatlı, kışlama kabiliyeti iyi, çalışkan, olumsuz koşullara dayanıklı ve yağmacılığa meyilli olmayan bir arı ırkı olarak bilinir.
En bilinen özelliği Anadolu coğrafyasına ve iklimine uyum sağlamış olmasıdır. Anadolu Arısının üstün vasıflarından birisi de zor şartlarda bile nektar toplayarak hayatını devam ettirebilmesidir. Az miktarda bal tüketimleri nedeniyle olumsuz koşullarda dahi bal biriktirebilirler. Yön belirleme bakımından üstün performans gösterirler. Kuluçka sezonu dışında yavru yetiştirme aktiviteleri düşük ancak döl verimleri yüksek bir ırktır.
Bu iki tür dışında aynı familyadan olan türler de bölgede bulunabilir: Origanum onites L., Origanum vulgare L., Thymus capitatus L., Thymbrae spicata L. (karabaş kekik) vb. Bölgede, Anadolu Arısı ırkı dışında İtalyan (Apis mellifera ligustica) ve Karniyol arı ırkıyla da (Apis mellifera carnica) bal üretimi yapılabilir.
Bölgede, Anadolu Arısı ırkı dışında İtalyan (Apis mellifera ligustica) ve Karniyol arı ırkıyla da (Apis mellifera carnica) bal üretimi yapılabilir.
Fiziksel ve kimyasal özellikler
Prolin değeri ise en az 800 mg/kg’dır.
Görünüm ve duyusal özellikler
Üründe bölgede yetişen kekik aromasından kaynaklı karakteristik kekik kokusu hâkimdir.
Babadağ Kekik Balında bölgede yetişen kekiğin aromasından kaynaklanan kekiğe özgü tat bulunmakta ve tüketildiğinde boğazda hafif yanma hissi oluşturur.
Karakteristik kekik kokusu baskındır.
Kekiğe özgü tat taşır; boğazda hafif yanma hissi bırakır.
Kristalleşme özellikleri
Babadağ Kekik Balı; kıvamı akışkan, viskoz, kısmen veya tamamen kristalize olabilen yapıdadır.
Süzme olarak üretilen bu ballar, oda sıcaklığında yaklaşık iki ay gibi bir sürede, oda sıcaklığının altına düşen sıcaklıklarda ise daha erken bir sürede, krema kıvamında ve homojen yapıda kristalize olabilir.
Yoğun kıvamlı ve akışkandır; kristalleştiğinde homojen, krema kıvamında olabilir.
Kısmen veya tamamen kristalleşebilir. Süzme bal oda sıcaklığında yaklaşık iki ayda, daha düşük sıcaklıklarda daha erken homojen, krema kıvamında kristalleşebilir.
Nasıl üretilir?
Sabit ve gezginci arıcılık
Denizli ilinde genel itibariyle gezginci arıcılık faaliyetleri yapılır. Bölgede bulunan sabit arıcılar ile Denizli’nin diğer bölgelerinden gelen gezginci arıcılar ağustos-eylül aylarında kekik balı üretimi faaliyetinde bulunurlar. Babadağ bölgesinde kekikler genellikle 15 ağustos tarihinden itibaren çiçek açmaya başlar. Çiçeklenme süresi yaklaşık bir ay sürer. Bal arılarının ağustos ayından itibaren yoğun olarak faydalandıkları ve bal üretimi faaliyetinde bulundukları hâkim bölgedeki bitki türü kekiktir.
Bal akımı ve hasada geçiş
Bölgede konaklayan gezginci arıcı sayısı ve kovan miktarı yıllık olarak farklılık gösterir. Verimin yüksek olduğu yıllarda bölgede konaklayan arıcı ve kovan miktarı da artar. Kurak geçen ve yağışın yetersiz olduğu, verim miktarının azaldığı yıllarda bölgede konaklayan arıcı ve kovan sayısı da azalır. Konveksiyon üretim metodu uygulanarak bal üretimi yapılır. Bölgede konaklayan arıcılar eylül ayının sonlarında bal hasadına başlarlar.
Kovan ve üretim biçimleri
Bir kısım üreticiler süzme bal hasadı yaparken bir kısım üreticilerde petekli bal üretimi yapar. Yeni kovan tipleri de bu üretim yöntemine göre yeniden düzenlenmiştir. Çerçeve ebatları küçültülmüş ve içerisinde ortalama 15 adet çerçeve bulunan yeni kovan tipleri yaygın olarak üretimde kullanılır.
Ne zaman ve nasıl hasat edilir?
Genel olarak langstroth tipi kovanlarda; ballı çerçevelerin yaklaşık 2/3’ü sırlandığında bal hasadı yapılır. Petekli bal çerçevelerinin sırları alındıktan sonra bal süzme makinalarında süzme işlemi yapılır. Gıda ile temasa uygun cam kavanozlarda ambalajlanarak ilgili mevzuata uygun etiket bilgileri ile piyasaya arz edilir.
Nasıl muhafaza edilir?
İnce elekler ile süzme işlemi yapılan ballar bir kaç hafta kapalı ortamda, dinlendirme kazanlarında bekletilerek muhafaza edilir. Babadağ Kekik Balı; paketleme/dolum noktasından tüketiciye ulaştırılana kadar tüm aşamalarında temiz ve kuru yerlerde kokulardan ari biçimde, doğrudan güneş ışığından korunur ve 25 °C’yi aşmayacak şekilde muhafaza edilir.
Üretildiği yöreyle bağı nedir?
Yörenin iklimi
Kekik; Origanum, Thymus, Coridothymus ve Satureja (Lamiaceae) cinslerine giren bitkiler olarak tanımlanmakta ve kullanım olarak ise bu bitkilerin toprak üstü kısımlarının kullanımı söz konusudur. Bölgenin coğrafi konumu ve iklim özellikleri sayesinde belirtilen coğrafi sınır bitki çeşitliliği bakımından zengin bir yelpazeye sahiptir. Belirtilen coğrafi sınır iklim ve toprak yapısı itibariyle söz konusu kekik türlerinin gelişimine uygundur.
Yörenin bitki örtüsü ve üretim alanı
Bölgenin bitki örtüsünde kekiğinin yanında hardalgiller, ballıbabagiller, zambakgiller, gülgiller, sığır kuyruğu, çan çiçeği vb. bitkiler de bulunabilir.
Hangi biçimlerde sunulur?
Ürün tanımına göre tüketiciye süzme bal olarak sunulur ve cam kavanozlarda ambalajlanır. Üretim yönteminde petekli bal üretimi de anlatılır; bu bilgi, ürün tanımındaki süzme sunuş biçiminden ayrı değerlendirilir.
Üretildiği kaynağına göre çiçek balı sınıfına giren Babadağ Kekik Balı; üretim ve/veya piyasaya sunuluş şekline göre süzme bal olarak tüketiciye arz edilir.
Tescil ve denetim
Tescil kapsamı ve işaret kullanımı
638 tescil numaralı Babadağ Kekik Balı menşe adı olarak 23 Aralık 2020 tarihinde tescil edilmiştir. Babadağ Kekik Balı ibaresi ve menşe adı amblemi, ürünün ambalajı üzerinde yer alır. Babadağ Kekik Balı ibaresi ve menşe adı amblemi ürünün ambalajının üzerinde kullanılamadığında, işletmede kolayca görülecek şekilde bulundurulur.
Kovanlar ve koloni bakımı
Denetimler; Denizli İli Arı Yetiştiricileri Birliği koordinatörlüğünde; Denizli İli Arı Yetiştiricileri Birliği, Denizli İl Tarım ve Orman Müdürlüğü, Babadağ Belediyesi ve Denizli Orman Bölge Müdürlüğünden birer personelin katılımı ile en az 3 kişilik denetim mercii tarafından gerçekleştirilir. Babadağ Kekik Balı üreten arıcılar ve pazarlanmasında faaliyet gösteren gıda işletmecileri Denizli İli Arı Yetiştiricileri Birliği tarafından liste halinde kayıt edilir.
Yerinde kontrollerde o yıla ait bal akım dönemindeki kovan sayısı, konaklama noktasının uygunluğu ve flora kayıt altına alınır. Bu kayıtlar ürünün izlenebilirliğinin sağlanması adına Denizli İli Arı Yetiştiricileri Birliği tarafından muntazam şekilde kayıt altında tutulur. Denetim mercii, Babadağ Kekik Balı coğrafi işareti kullanım biçiminin uygunluğunu, üretim metodu bölümünde belirtilen hususlar (ambalajlama, muhafaza koşulları, kovan tipi), balın renk, tat ve koku özelliklerinin uygunluğunu kontrol eder.
Denetim düzeni
Denetim merciinin gerekli görmesi halinde bal mevzuatında belirtilen ilgili analizler için bal numunesi alınması sağlanır. Ayrıca denetime ilişkin masraflar ile bal mevzuatı dâhilinde istenebilecek analizlere ilişkin masraflar üreticiler tarafından karşılanabilir. Ürünün paketleme/dolum aşamaları başta olmak üzere bu balların mevzuatın öngördüğü şekilde tüketiciye arz edilmesi sağlanır. Denetim esnasında tespit edilen uygunsuzluklar ile alınması gerekli tedbirler denetlenen ilgili kişi, kurum veya kuruluşa bildirilir.
Denetimler yılda en az 1 kez yapılır. Şikâyet üzerine veya gerekli görülen hallerde ayrıca denetim yapılabilir. Yapılan denetimler; 6769 Sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu uyarınca raporlanarak her yıl Denizli İli Arı Yetiştiricileri Birliği tarafından Türk Patent ve Marka Kurumuna sunulur. Denetim mercii, kamu kuruluşlarından veya özel kuruluşlardan veya bunlarda görevli uzman gerçek veya tüzel kişilerden denetimin gerçekleştirilmesi sırasında faydalanabilir veya hizmet satın alabilir.
Tescil ettiren, hakların korunmasındaki hukuki süreçleri yürütür.
