Coğrafi işaretli ürün · Diyarbakır
Diyarbakır’da Dicle Nehri’nden elde edilen çay balıkları, yerel sumak suyu, soğan ve tereyağıyla hazırlanır. Hamurla kapatılan toprak kap taş fırında veya tandırda pişirilir; yemek sıcak sunulur.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Diyarbakır Ekşili Balık (Sumaklı Çay Balığı) nedir?
Diyarbakır Ekşili Balık, Dicle Nehri’nden yakalanan çay balığının soğan ve sumak suyuyla toprak kapta pişirilmesiyle hazırlanır.
Kapağın çevresi hamurla kapatılır; balık taş fırında veya tandırda pişirilerek sıcak sunulur.
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
Bileşimi ve ayırt edici özellikleri
Diyarbakır Ekşili Balık / Diyarbakır Sumaklı Çay Balığı; kuru soğan, tane sumak, tereyağı, tane karabiber, tuz ile yapılan Diyarbakır iline özgü bir yemektir.
Dicle Nehri çevresinde balıkçılık önemli bir yer tutar. Bu nedenle Diyarbakır Ekşili Balık / Diyarbakır Sumaklı Çay Balığı yemeğinin yapımı ve tüketimi Diyarbakır’da uzun yıllardır gelenekselleşmiştir.
Geçmişi ve yöre mutfağındaki yeri
Diyarbakır Ekşili Balık / Diyarbakır Sumaklı Çay Balığının, Diyarbakır ilinin mutfak kültüründe ve geleneklerinde önemli bir yeri vardır. Bu yüzden Diyarbakır ili ile özdeşleşmiştir.
Nasıl üretilir ve hazırlanır?
Altı kişilik reçete ölçeği
Sicildeki tarif 6 kişilik ölçülerle verilir.
Malzemeler (6 kişilik)
- 4–5 adet orta boy çay balığı (yayın, aynalı sazan, pullu sazan, alaca, şabut ve bizir balıkları)
- 1 adet kuru soğan
- 75 g tane sumak
- 200 ml su
- 15 g tereyağı
- 6 g tane karabiber
- 8 g tuz
Sumak suyu ve hamurla kapalı kapta pişirme
Tane sumaklar sıcak suda bekletilerek demlemeye bırakılır. Çay balıkları temizlenerek tuzlanır. Soğan, halka şeklinde doğranır. Toprak kaba balıklar ve soğan parçaları sırasıyla dizilir. Üzerine demlenmiş olan sumak suyu ve tereyağı ilave edilerek tane karabiberler eklenir. Toprak kabın kapağı sıkıca kapatılır ve hava almaması için kapağın etrafı un, su ve tuz ile hazırlanan ve 10 dakika dinlendirilen hamur ile kapatılır.
Taş fırında veya tandırda 200 °C’de 40 dakika kadar pişirilir.
Yöresiyle bağı nedir?
Tescilli coğrafi sınır: Diyarbakır ili
Diyarbakır Ekşili Balık / Diyarbakır Sumaklı Çay Balığının coğrafi sınırın mutfak kültüründe önemli bir yeri ve geçmişi vardır. Üretimde Dicle Nehrinden yakalanan çay balığı, coğrafi sınırdan elde edilen sumak, kuru soğan ve yöredeki hayvanlardan elde edilen tereyağı kullanılır. Üretimin tüm aşamaları coğrafi sınırda gerçekleştirilir.
Sicildeki yerel hammadde koşulu veya tercihi
Diyarbakır Ekşili Balık / Diyarbakır Sumaklı Çay Balığı Dicle Nehri’nden yakalanan çay balığı, coğrafi sınırdan elde edilen sumak, kuru soğan ve yöredeki hayvanlardan elde edilen tereyağı ile yapılır.
Nasıl sunulur ve kullanılır?
Servisi masada yapılarak kapağın etrafındaki hamur alınır ve tabaklara servis yapılır. Sıcak olarak tüketilir.
Tescil ve denetim bilgileri
Denetim düzeni
Denetimler; Diyarbakır Büyükşehir Belediyesi koordinatörlüğünde, Diyarbakır Büyükşehir Belediyesi ile Diyarbakır İl Tarım ve Orman Müdürlüğünden ürün konusunda uzman en az 3 kişiden oluşan denetim mercii tarafından gerçekleştirilir. Denetimler yılda en az bir kere yapılır. Şikâyet üzerine veya gerekli görülen hallerde ayrıca denetim yapılabilir.
Denetim mercii, Diyarbakır Ekşili Balık / Diyarbakır Sumaklı Çay Balığı coğrafi işareti kullanım biçiminin uygunluğunu, ürünün bileşen listesi ile üretim metodu bölümünde belirtilen hususlara uygun üretim yapılıp yapılmadığını denetler. Denetim sırasında tespit edilen uygunsuzluklar ile alınması gerekli tedbirler denetlenen ilgili kişi, kurum veya kuruluşa bildirilir.
Denetim mercii, kamu kuruluşlarından veya özel kuruluşlardan veya bunlarda görevli uzman gerçek veya tüzel kişilerden denetimin gerçekleştirilmesi sırasında faydalanabilir veya hizmet satın alabilir. Tescil ettiren, hakların korunmasında hukuki süreçleri yürütür.
Sicildeki kayıt ve işaret kullanımı
- Tescil numarası: 1716
- Tescil tarihi: 17.03.2025
- Başvuru numarası: C2023/000247
- Başvuru tarihi: 25.09.2023
- Sicildeki ad: Diyarbakır Ekşili Balık / Diyarbakır Sumaklı Çay Balığı
- Ürün ve resmî grup: Yemek / Yemekler ve çorbalar
- İşaret türü: Mahreç işareti
- Tescil ettiren: Diyarbakır Büyükşehir Belediyesi
- Sicilde kayıtlı adres: Dağkapı Elazığ Cad. Yenişehir DİYARBAKIR
Diyarbakır Ekşili Balık / Diyarbakır Sumaklı Çay Balığı ibaresi ve mahreç işareti amblemi ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde kullanılır. Ürünün kendisi veya ambalajında kullanılamadığında Diyarbakır Ekşili Balık / Diyarbakır Sumaklı Çay Balığı ibaresi ve mahreç işareti amblemi işletmede kolayca görülecek şekilde bulundurulur
