Coğrafi işaretli ürün · Manisa
Manisa’nın Akhisar yöresinde yetişen Uslu çeşidinden elde edilir ve siyah sofralık olarak sunulur. Olgun meyve eti yumuşaktır; çekirdek etten kolay ayrılır.
UNESCO ilişkisiGeleneksel Zeytin Yetiştiriciliği ile ilişkiliSomut olmayan kültürel mirasla ilişkiUNESCO ile Yaşatılanlar →
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Akhisar Uslu Zeytini nedir?
Manisa’nın Akhisar ilçesinde yetişen Uslu çeşidi zeytin ağaçlarından hasat edilen ve işlenen meyvelerdir. Sicilde, bu çeşidin yörede yetiştirilmesi ve elde edilen meyvelerin işlenmesi ürünün ayırt edici özelliği olarak belirtilir.
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
Meyve, renk ve duyusal özellikler
Manisa’nın Akhisar ilçesinde ve çevre bölgelerinde yetiştirilen zeytingiller ailesine ait aşılı bitkiden elde edilen meyvelerdir.
Sulanan koşullarda çok kuvvetli gelişir.
Uzun, orta geniş eliptik Üst Yüzey Rengi: Hafif puslu, koyu yeşil, genellikle 000858 (leek gren) renktedir.
Orta Şekli: Oval Boyuna Simetri: Asimetriktir. Uç kısım hafif aşağı doğru bükülü Enine Simetri: Simetriktir En Geniş Nokta: Orta kısma yakın yerde bulunur.
Ağırlığı (100 meyvede): 353.40 gr. Hacmi (100 meyvede): 340.00 cm³
- 1 kg’daki Meyve Sayısı: 283
Orta Şekli: Uzun oval Boyuna Simetri: Asimetriktir. Meyvede olduğu gibi uç kısım aşağı doğru bükümlüdür.
Belirgin bir sırt oluşumu bulunur.
Meyvenin en geniş noktası ortadadır. Ucunda belirgin ve sivri bir iğne bulunur; sicil, bu yapıyı sofralık kullanım açısından sakınca olarak değerlendirir.
Sulanan ve gübrelenen şartlarda gelişmesi çok kuvvetlidir.
Ağustosun son haftası ile Eylül başı döneme rastlar Siyah Olum Dönemi: 1–30 Kasım Üretilme Şekli: Üretimi aşılama suretiyle veya çelikle yapılabilir. 4 Tescil No: 165 Coğrafi İşaret: Akhisar Uslu Zeytini
Ağacın odun dokusu yumuşak olduğu için zeytin dal kanseri, zeuzeura gibi hastalık ve zararlılara karşı duyarlıdır. Soğuğa karşı hassastır. Don ihtimali olabilecek, zeytin için geçit sayılan yön ve yörelerde bu çeşide yer vermekten kaçınmak gerekir. Erken soğuklara maruz yörelerde hasadı soğuklardan önce yapmakta yarar vardır. Aksi halda önemi ölçüde meyve dökümü ve kalite kayıpları ile karşılaşılabilir.
Ürün biçimine göre kilogramdaki dane sayısı sicil tablosunda gösterilir.
Ürün biçimine göre kilogramdaki dane sayısı
Sicil belgesinin 3. sayfasında yer alan sicildeki ölçü ve özellikler, özgün satır ve sütun sırası korunarak aşağıda gösterilmiştir.
Tabloyu küçük ekranda yatay kaydırarak inceleyebilirsiniz.
| Siyah Naturel | Siyah Konfit | Dilimli Kalamata Siyah Zeytin | Çekirdekli Kalamata Siyah Zeytin | Çekirdesiz Kalamata Siyah Zeytin |
|---|---|---|---|---|
| 240-280 | 240-280 | 281-330 | 281-330 | 281-330 |
| 281-330 | 281-330 | 331-370 | 331-370 | 331-370 |
| 331-370 | 331-370 |
Ağaç, yaprak ve çiçek özellikleri
Büyük, geniş taç oluşturur.
Dallanma sık ve dallar yoğun yapraklı Dalların Rengi: Yaşlı dallar gri, genç dallar ise gri-yeşil renklidir.
İki ve daha yaşlı dallar dik veya dar açılı, etek dalları ise geniş açılıdır.
Kuvvetli Gövde Rengi: Gri Gövde Yüzeyinin Durumu: Dik ve yüzeyi düzgün
Yeşilimsi-gri Orta Damar: İçbükey bir hat halinde tüm yaprak boyunca belirgin çoğunlukla aya orta damara göre asimetrik Yan Damarlar: Silik Ucu: Genellikle uçta açık renkli küçük bir iğne bulunur. Bazı yaprakların ucu düzdür.
Yaprak sapı açık yeşildir. Yaprağın ortalama boyu 59.60 mm, eni 12.40 mm ve boy/en oranı 4.80’dir. Sap uzunluğu 3.90 mm, sap kalınlığı 1.02 mm’dir.
Somak uzunlukları 24–34 mm arasında değişir; ortalama uzunluk 28.90 mm’dir. Somaktaki çiçek sayısı 6–19 arasında, ortalama çiçek sayısı 11’dir.
Taç hacmine göre verimi orta düzeyde Periyodisite Durumu: Genellikle iyi bakım şartlarında yetiştirilen bu çeşit düzenli ürün verir.
12 Mayıs-4 Haziran Döllenme Durumu: Bilinmemekte Meyve Bağlama Dönemi: 25 Mayıs-9 Haziran arasındadır.
Meyve eti ve çekirdek yapısı
Meyvede omurga oluşumu yoktur. Ucu yuvarlak ve memesizdir; sap cebi yuvarlak, dar ve orta derinliktedir. Yeşil meyve parlak yeşildir; lentiseller belirgin beyaz noktalar halinde görülür. Olgun meyve parlak koyu siyah, lentiseller belirsizdir. Olgun meyve eti krem renginde ve yumuşaktır. Çekirdek etten kolay ayrılır.
Meyve boyu 23.92 mm, eni 18.12 mm ve boy/en oranı 1.32’dir. Et oranı %85.17, yağ oranı %21.50 ve nem oranı %60.61 olarak verilir.
Çekirdeğin sap kısmı dar ve yuvarlaktır. Yüzeyi damarlı ve hafif pürüzlü, rengi bejdir. Yüz çekirdeğin ağırlığı 52.40 g, hacmi 50.60 cm³’tür. Çekirdek boyu 17.14 mm, eni 7.17 mm’dir. Sicilde nokta sonrasında boşlukla yazılan çekirdek boy/en oranı, ondalık virgülle 2,39 olarak aktarılır. Meyvedeki çekirdek oranı %14.83’tür.
Meyve eti yumuşak olduğu için hasat, taşıma ve işleme sırasında dikkatli olmayı gerektirir.
Sofralık üründe irilik ve kalite koşulları
Dane iriliği, bir kilogramdaki ortalama zeytin sayısıyla ifade edilir. Ürün biçimlerine göre dane sayısı aralıkları sicil tablosunda gösterilir.
Türk Gıda Kodeksi Sofralık Zeytin Tebliğine uygun olmalıdır. Çürük, yabancı tat ve koku içermemeli, sağlam olmalıdır. Ambalaj içindeki ürünlerin sınıfı, tipi, sitili aynı, kendine has tat ve nitelikte yenebilir nitelikte olmalıdır. İstenmeyen yabancı madde ve kurt, böcek vb. parazitler bulunmamalı, zararsız yabancı madde oranı 100 gr’da en fazla 18 adet olmalıdır.
- Kg’daki dane adedinde tolerans (-3)’ü geçmemelidir.
Ambalaj Salamurası, berrak olmalı, istenmeyen yabancı madde, yabancı tat ve koku içermemeli.
Halka arz edilen ürünler Sofralık Zeytin Kodeksine Uygun olmalıdır. Çizelge 2: Üründeki Kimyasalların Seviyesi
İşlenmiş üründe kimyasal özellikler
İşlenmiş üründe kimyasal özellikler sicil tablosunda gösterilir.
Sicil belgesinin 5. sayfasında yer alan fiziksel ve kimyasal özellikler, özgün satır ve sütun sırası korunarak aşağıda gösterilmiştir.
Tabloyu küçük ekranda yatay kaydırarak inceleyebilirsiniz.
| Kimyasal | Asgari | Azami |
|---|---|---|
| Nacl | 0,5 % | 7 |
| pH | 4 | 8 |
Nasıl yetiştirilir ve hazırlanır?
Bahçe tesisi ve dikim
Yeni bir tesis kurulmadan önce derin işleme yanında; zorunlu hallerde tesviye, teraslama, drenaj vb. toprak ve arazi hazırlıkları tamamlanır. Her ağacın güneş ışığından maksimum oranda yararlanması gereği göz önüne alınarak dikim işlemi yapılmalıdır. Zeytinlik tesis edilirken dikim aralıkları büyük taç yapan Akhisar Uslu çeşidi zeytinde 6 × 8 m veya 7 × 7 m olarak ayarlanır.
* Ürünün sicil belgesinde işlem tablosunda siyah natürel zeytin için alkali ve renklendirici işlemleri, çekirdekli Kalamata için de çekirdek çıkarma ve dilimleme işaretlenmiştir; ürün adları ile işlem işaretleri uyuşmamaktadır. Bu noktanın açıklığa kavuşması için TÜRKPATENT ile tescil ettiren ve denetleyen kurumların (Akhisar Ticaret ve Sanayi Odası; Akhisar Tarım İlçe Müdürlüğü; Zeytincilik Araştırma İstasyonu Müdürlüğü; Akhisar Ticaret Borsası) teyidi beklenmektedir.
Fidan dikimi için çukurlar hazırlanır.
Bölge şartlarında Kasım-Nisan ayları arasında zeytin fidanı dikimi yapılabilir. İklimin soğuk gitmesi halinde Mart-Nisan aylarına kaydırılabilir. Dikim çukurlarının açılmasında 1,50 m boyunda tam ortasında ve uçlarında kertikler bulunan dikim tahtası kullanılır. Orta kertiğe işaret kazığı gelecek şekilde dikim tahtası yerleştirilir. İki uçtaki kertiğe birer kazık daha çakılarak dikim tahtası ve işaret kazığı yerlerinden alınarak iki kazık arasında fidan çukuru açılır.
Çukurlar 80 × 80 cm boyutlarında açılmalıdır.
Dikilen fidanının hızlı gelişebilmesi için çukurun geniş açılmasında fayda vardır. Çukur açılırken alt ve üst toprak ayrı ayrı konulmalıdır. Dikimden önce naylon torbalar içindeki fidanların toprağın dağılıp köklerin hava ile temasını önlemek için sulanmaları gerekir. Fidanların dengeli ve sıhhatli büyümeleri için fidanın dikimi ile birlikte dikim çukurlarına temel gübreleme yapılmalıdır. Bu nedenle arazinin dikimden önce mutlaka toprak analizinin yaptırılması gerekmektedir.
Dikim sonrası bakım
Dikim sırasında ve bunu takip eden yıllarda yetiştirme tekniklerine özen gösterilir. Dikimden sonra fidandaki yara ve kesim yerlerinin hastalıklardan korunması için macunlanması gerekir. İlk birkaç yıl mutlaka sulama yapılması gerekir.
Fidan bakımı
- Fidanın civarında oluşan ve onunla su, ışık ve besin için rekabet eden ve ağacın gelişmesini yavaşlatan yabani otlar temizlenmelidir.
- Çanaklarda kaymak tabakası oluştuğunda, çapa yapılmalıdır.
- Her yıl hastalık ve zararlılarla ilgili kontrol yapılarak, gerekli zirai mücadeleler yapılmalıdır.
- Fidanlara gelişmesine bağlı olarak 2 veya 3 yıldan itibaren şekil vermeye başlanmalıdır.
- Özellikle azotlu gübrelerle gübreleme yapılmalıdır.
Elle hasat ve kasalara toplama
- Hasat elle yapılmalı ve zeytinler kasalara toplanmalıdır.
Fermantasyon salamurası
Ürünün yenebilir nitelik kazanması acısının alınması ve işlenmesi için içme suyu ile hazırlanan %0,5 ile %7 arasında değişen oranlarda tuz, %0,065 ile %1,2 arasında değişen asit oranları ile Sofralık Zeytin Kodeksine uygun hazırlanmış karışımdır.
Ambalaj salamurası
İçme suyuna yemeklik tuzun, gerektiğinde laktik asit, baharat, sirke, zeytinyağı, aromalı ve aromasız bitkilerin (defneyaprağı vb.) maddelerin katılarak hazırlandığı karışımdır.
Siyah sofralık değerlendirme ve hasat zamanı
Meyvelerin tam olgunluk dönemindeki parlak koyu siyah rengi ve tat yönünden üstünlüğü ile Ege Bölgesi’nin siyah sofralık olarak değerlendirilmeye uygun çeşitlerinden biri olduğu tespit edilmiştir. Siyah sofralık olarak en uygun hasat zamanı Kasım ayıdır.
Ambalaj salamurası ve dolum oranı
- Ambalaj Salamurası, ambalajı ürünün üzerini tamamen kapatmalı ve ambalajı %98 (Tolerans% (-,+1) oranında doldurmalıdır.
Ambalajlama ve piyasaya arz
Ürünler Türk Gıda Kodeksine uygun cam, plastik ve teneke ambalajlarda, ürünlerin tiplerine özgü salamura suyu içinde halka arz edilir.
Üretim yöntemleri tablosunun kapsamı
Ürün biçimlerine göre üretim aşamaları ve işlem koşulları, sicilden aktarılan üretim şekli tablosunda gösterilir.
Ürün biçimine göre üretim yöntemleri
Ürün biçimine göre üretim yöntemleri sicil tablosunda gösterilir.
Sicil belgesinin 6. sayfasında yer alan sicildeki ölçü ve özellikler, özgün satır ve sütun sırası korunarak aşağıda gösterilmiştir.
Yöresiyle bağı nedir?
Ürünün yöreyle bağı, Akhisar’da yetişen Uslu çeşidi ağaçlardan elde edilmesine dayanır. Sicilde bu yetiştirme, hasat ve işleme ilişkisi ürünün ayırt edici özelliği olarak açıklanır.
Tescil ve denetim bilgileri
Tescil kapsamı ve işaret kullanımı
Bakılarak, ölçülerek, tartılarak yapılır, coğrafi işaretle ilgili şartları ihtiva edip etmediği kontrol edilir.
Zeytin ve salamuraya bakılarak, tadılarak, koklanarak, sayılarak, tartılarak, gerekli görüldüğünde laboratuar testleri ile yapılır.
Zeytinlerin, rengi, bir kg’daki dane adedi, meyve ve çekirdek özelliklerine bakılarak yapılır. Akhisar Uslu Zeytin Coğrafi İşaretini kullanmak isteyenler, Akhisar Ticaret ve Sanayi Odasına başvuru yapmalılar. Coğrafi İşareti kullanmak isteyenlerin işareti kullanacağı ürünleri Akhisar Uslu Zeytinin üretim yeri; Manisa İlinin Akhisar İlçesi ve Çevre İlçeleri (Gölmarmara, Salihli, Turgutlu, Saruhanlı, Kırkağaç) toplamalıdır. Akhisar Uslu Zeytini, siyah sofralık olarak işlenir ve halka arz edilir.
165 tescil numaralı Akhisar Uslu Zeytini menşe adı olarak 13.12.2012 tarihinde tescil edilmiştir. Coğrafi işaret koruması 04.11.2010 tarihinden itibaren geçerlidir. Tescil ettiren kurum kimliği: Akhisar Ticaret ve Sanayi Odası.
Sicilde işaretin kullanım biçimi markalama olarak belirtilir.
Denetim mercii ve kontrol koşulları
Akhisar Uslu Zeytini ile yapılacak üretimlerin uygunluk kontrolleri Akhisar Ticaret Odası koordinasyonunda zeytin konusunda uzman en az üç kişiden oluşan bir komisyon tarafından yapılacaktır. Komisyon denetimlerini ihtiyaç duyduğu zamanlarda ve/veya şikâyet halinde her zaman yapar. Denetleme Komisyonu: Tarım İlçe Müdürlüğü’nden bir uzman, Zeytincilik Araştırma İstasyonu Müdürlüğü’nden bir uzman ve Akhisar Ticaret Borsasından bir uzman olmak üzere toplam üç uzmandan oluşturulmuştur.
Denetleme Komisyonu gerekli olması halinde Zeytincilik Araştırma İstasyonu Müdürlüğü’nün laboratuar ve ekipmanlarını kullanacak ve bundan doğan ücretler Akhisar Ticaret ve Sanayi Odası tarafından karşılanacaktır. 6 Tescil No: 165 Coğrafi İşaret: Akhisar Uslu Zeytini Komisyonun Toplanma ve Denetleme Şartları: Komisyon, her yıl hasat döneminde (Ekim, Kasım Aylarında) bir defa toplanır ve coğrafi işarete konu bölgelerden bilimsel yöntemler ile numune toplayarak test ve gözlemlerini rapor haline getirir.
Komisyonun denetleme ile ilgili tüm giderleri Akhisar Ticaret ve Sanayi Odası tarafından karşılanır. Komisyonun toplanması için, Akhisar Ticaret ve Sanayi Odası Denetleme Komisyonu’na uzman vermeyi taahhüt eden kuruluşlara en az bir hafta önceden resmi yazı ile çağrı yapar.
Komisyonun Acil Toplanması: “Akhisar Uslu Zeytin”in coğrafi işaret kriterlerine uymayan ürünlerde “Akhisar Uslu Zeytin” ibaresi olması ve bunun şikayet ile ilgili kurumlara bildirilmesi halinde Akhisar Ticaret ve Sanayi Odası Denetleme Komisyonu’na uzman vermeyi taahhüt eden kuruluşlara “Acil” başlıklı resmi yazı gönderilerek Denetleme Komisyonu’nun acil olarak toplanması sağlanır. Denetleme sonuçları komisyon tarafından rapor haline getirilerek Akhisar Ticaret ve Sanayi Odası’na bildirilir.
Sonraki işlemler Akhisar Ticaret ve Sanayi Odası tarafından yürütülür. Denetim Kriterleri: Başvurumuzda belirtilen “Akhisar Uslu Zeytin”in fiziksel ve kimyasal özellikleridir. Komisyon bu kriterler ile birlikte hangi yöntemin kullanılacağını kendisi belirler.
Tescil belgesinde açıklığa kavuşturulması gereken kayıt 1
Sicilde çekirdek boy/en oranının ondalık gösteriminde ayırıcıdan sonra boşluk bulunmaktadır. Özgün gösterim korunmuştur; yeni bir sayısal değer tahmin edilmemiştir. Kaynağın yazılı açıklaması gereklidir.
Bu kaynak farkı bu sayfada kesin bir ölçüm, uygulama talimatı veya uygunluk sonucu olarak yorumlanmamıştır. Tescil ettirenin veya TÜRKPATENT’in yazılı açıklaması gereklidir.
UNESCO ile bağlantısı
Geleneksel Zeytin Yetiştiriciliği ile ilişkili: Akhisar Uslu Zeytininin ağaçları aşıyla veya çelikle çoğaltılabilir. Sicil üretim alanını Akhisar ile çevredeki belirli ilçeler olarak tanımlar. Yerel çeşit için kullanılan çoğaltma bilgisi, geleneksel zeytincilik mirasıyla ilişkilidir. Bağlantının kapsamı, yukarıda belirtilen UNESCO ilişkisiyle sınırlıdır.
