Coğrafi işaretli ürün · Eskişehir
Eskişehir’in Tepebaşı ve Odunpazarı ilçelerinde yetiştirilir. Beyaz-gri kabuğunun içindeki sarı-turuncu et sert ve kısmen tatlıdır; uzun silindirik, yuvarlak veya basık yuvarlak meyveleri dilimlidir.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Kızılinler Bal Kabağı nedir?
Kızılinler Bal Kabağı, Cucurbita moschata türüne aittir. Meyveleri beyaz-gri kabuklu, dilimli, uzun silindirik, yuvarlak veya basık yuvarlak biçimli olabilir. Sarı-turuncu meyve eti sert ve kısmen tatlıdır; kabak tatlısı, reçel, yemek ve börek yapımında kullanılır. Bitki tek yıllık, sürünücü ve yoğun dallanan bir yapı gösterir.
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
Özellikle Eskişehir ili Tepebaşı ilçesinin Kızılinler Mahallesinde yetiştiriciliğinin yaygın olarak yapılmaya başlanması ve üretim potansiyelinden dolayı halk arasında “Kızılinler Bal Kabağı” olarak adlandırılmıştır.
Tohumluk olarak iri ve dolgun kabak çekirdekleri tercih edilir.
Renk, doku ve malzeme
Kızılinler Bal Kabağı; Latince tür ismi Cucurbita moschata olan, uzun yıllardır Eskişehir ili Odunpazarı ve Tepebaşı ilçelerinde üretimi yapılan, beyaz-gri renk ve tonlarına sahip bir bal kabağıdır.
Kızılinler Bal Kabağının tohumları, geniş oval ve orta/iri büyüklükte olup beyaz-gri-krem renk ve tonlarındadır.
Tohum ve bitki yapısı
Ürün kalitesi ve verim için genellikle ilk tutan 15–20 meyveden tohumluk elde edilmesi sicilde önerilen bir uygulamadır.
Bitki sapları kalın, yaprakları koyu yeşil, geniş ve tüylüdür.
Kızılinler Bal Kabağı bitkisinde, yoğun olarak kollanmalar/dallanmalar görülür ve sürünücü yapı mevcuttur.
Yaprak sapı nispeten kalın ve uzun olup, enine kesiti yuvarlak ve dikenli, rengi ise açık yeşildir.
Tam şeklini almış olgun meyvede yivler üzerindeki çizgilerin rengi ile kabuktaki beneklerin rengi beyazımsıdır.
Meyve eti için briks değeri ise en az % 5’tir.
Biçim ve ölçüler
Ekim zamanında dekar başına ortalama 1 kg tohumluk olacak şekilde kabak çekirdeği kullanılır.
Kızılinler Bal Kabağı; uzun silindirik, yuvarlak veya basık yuvarlak şekilli olup dilimlilik mevcuttur.
Meyve eti ve kullanım alanları
Kızılinler Bal Kabağı; kısmen tatlı, iç kısmı/meyve eti sarı-turuncu renk ve tonlarında, sert yapılı bir bal kabağıdır.
Kızılinler Bal Kabağının; en yaygın kullanım alanları; kabak tatlısı, reçel, yemek ve börek hazırlanmasında kullanılmasıdır.
Yeşil renk
Yaprak ayası hafif dilimli, geniş, kabarık yapılı ve yeşil renktedir.
Sarı renk
Dişi çiçekte taç yaprakların içindeki halkaların rengi açık sarı, çanak yapraklar uzun, pistil ise sarı renktedir.
Kızılinler Bal Kabağı Nasıl Yetiştirilir?
Tarla/Bahçe Tesisi
Genellikle bal kabaklarının üretimi açıkta yetiştiricilik şeklinde gerçekleştirilir. Kabak yetiştiriciliği yapılacak arazinin sonbahar aylarında özellikle kış yağışlarından daha fazla istifade edilebilmesi açısından derin sürülmesi istenir. İsteğe bağlı olarak ilkbaharda ikinci sürüm ile birlikte toprağa uygun gübreleme yapılabilir. Bu işlem; toprağın su tutma kapasitesini artırması ve havalanmasını sağlamasının yanı sıra toprak sıcaklığının daha hızlı artmasını sağlayacağı için bitkilerin topraktan daha erken çıkmasına yardımcı olur.
Bal arıları, kabak bitkilerinde tozlaşmayı sağlayan en önemli taşıyıcılardır. Bu yüzden kabak yetiştiriciliğinin yapıldığı alanlarda ve bu alanların çevresinde arı kovanlarının bulundurulması sicilde önerilen bir uygulamadır. Kızılinler Bal Kabağı yetiştiriciliğinde genel itibariyle buğday bitkisi ile ekim nöbeti uygulanır. Toprak hazırlığında kasım ayında anız bozulur, ilkbahar başlangıcında kazayağı çekilir. Yabancı ot ve zararlı mücadelesini kolay yapmak için V şeklinde ekim en uygun yöntemdir.
Mayıs ayının ortasına kadar tohum ekimleri yapılmakta olup mayısın son haftasına kadar don olayı yaşanması durumunda ekimden 2 hafta kadar sonra tohum ekimi yapılması tekrarlanır. Mayıs ayında sıra üzerinde kazayağı çekilerek, tohum ekimi yapılır. Genellikle sıra arası ortalama 2 metre, sıra üzeri ekimde ise ortalama 3 metrede bir 2’şer tohum olacak şekilde ekim gerçekleştirilir.
İklim ve Toprak İsteği
Kabak bitkisi için en iyi gelişim sıcaklık aralığı 20–27 °C’dir. Yetiştirme periyodu boyunca sıcaklık dalgalanması ve iklim değişiklikleri gelişimi yavaşlatır. Uygun iklim ve yetiştiricilik koşullarında bitkide vejetasyon süresini belirler. Kabak bitkisi, gün ışığı seven bir bitki olmasına rağmen aşırı nem ve sulama yapılması, bitkide fungal hastalıklara neden olabilir. Bu nedenle yetiştiricilik yapılacak alanının iyi seçilmesi önem arz eder.
Bitkide iyi bir gelişme ve yüksek verim için; yeteri kadar derin, geçirgen, gevşek, su tutma kabiliyeti iyi, organik ve mineral maddelerce zengin, tınlı, killi ya da killi-kumlu topraklarda en iyi netice alınır.
Kabak Çekirdeği Ekimi
Üreticiler; tarlalarında yetiştirdikleri kabaklardan uygun olanlarını seçerek kendileri için tohumluk kabak çekirdeklerini elde ederler. Toprağın 10–14 °C aralığında olması ekim işlemlerinin yapılmasındaki en ideal sıcaklık aralığıdır. Kabak bitkisi gün ışığını sever. Bu sebeple ekim/dikim yapılırken güney (bakı) yönünde ekimin yapılması sicilde önerilen bir uygulamadır. Ekilen tohumlar, uygun koşullarda yaklaşık 2 hafta içerisinde topraktan çıkmaya başlarlar.
Bitki yapraklarının gelişmeye başlamasıyla toprağın kaymak tabakasını kırmak ve toprağı yabancı otlardan temizlemek amacıyla elle veya kazayağı vb. Tarım alet ve ekipmanları ile çapalama işlemi yapılır. Yabancı ot durumuna ve ihtiyaca göre 2. Ve 3. Çapalama yapılabilir.
Sulama işlemi
Mevsimsel şartlar ve iklim koşullarına göre sulamaya karar verilir. İlk meyveler görülünceye kadar bitkiye su vermekten kaçınılır. Ekolojik koşullar kurak giderse aşırıya kaçmamak şartıyla bitkilerin ihtiyacı nispetinde sulama yapılır. İlk meyveler görüldükten sonra sulama büyük önem taşır. Kabak bitkisi hızlı gelişim gösterebilen bir bitki olduğu için sulamayı sık aralıklarla yapmak, bitkinin gelişmesi ve verimi bakımından faydalı olur.
Etkin bir sulama için; genellikle rüzgârsız hava koşullarında, bitkinin yaprak solgunluğu dikkate alınarak akşam saatlerinde sulama yapılması uygun olur.
Gübreleme işlemi
Kabak yetiştiriciliğinde gübrelemede; bahçelere/tarlalara yanmış ahır/çiftlik ve/veya kimyasal gübre uygulaması yapılır. Gübre seçiminde ve miktarının belirlenmesinde toprak analizi sonuçları dikkate alınarak toprak yapısına uygun gübreleme yapılması sicilde önerilen bir uygulamadır. Gübrelerin, uygun tarım alet ve makineleri ile toprağa homojen bir şekilde karıştırılması sağlanmalıdır.
Zirai Mücadele
Ürünün yetiştiriciliğinde zirai mücadele için öncelikle tohumların hastalıklardan ari, sağlıklı bitkilerden seçilmesi sağlanmalıdır. Kabak bitkisinde yabancı ot mücadelesi, kabak yetiştiriciliğinde en önemli hususlarından birisidir. Yabancı ot mücadelesi için çapalama ve toprakta ara sürüm yapılır. Toprağın sürümü ve çapalanması ile yabancı ot temizliği, toprağın havalandırılması ve bitkilerin boğaz doldurulması sağlanır.
Bitki zararlıları, hastalıkları, yabancı ot ve toprak altı zararlılarına vb. Karşı ilgili mevzuata uygun bitki koruma ürünleri kullanılır. Yetiştiricilikte sağlıklı tohumların kullanılması, toprağın iyi işlenmesi, gerekirse kimyasal mücadele ve/veya biyolojik mücadele yapılması ile hastalıklı vb. Bitkilerin ortamdan uzaklaştırılması, zirai mücadelenin etkin bir şekilde yapılmasını sağlayacak ana uygulamalardır.
Kabak bitkisindeki hastalık ve zararlılara karşı yapılan zirai mücadelenin; bitkilerde döllenme ve tozlaşma arılar ve diğer böcekler ile yapıldığı için bitki koruma ürünlerinin kullanılmasının, bu canlılara zarar vermeyecek şekilde, genellikle yağışsız günlerde ve öğleden sonra yapılması uygun olur.
Hasat işlemi
Ürün hasadına; bitki yapraklarının sararması ve kabak saplarının kuruyarak bitki gövdesinden kolayca ayrılacak duruma gelmesiyle tam olgunluk döneminde başlanır. Hasat işlemleri genellikle ekimden ortalama 4 ay sonra eylül ayında başlanır. Ürün hasadının; daha kolay olması ve istenilen ürün kalitesi için yağış durumunun olmadığı günlerde yapılması sicilde önerilen bir uygulamadır. Ürün hasadı; kabağın bitkiye bağlanan sap kısmının kesilmesi veya kırılması şeklinde gerçekleştirilir.
Hasat edilen kabaklar, yağış söz konusu değilse yeterince kuruması için tarlada bir süre daha bekletilebilir. Hasat sırasında; lekeli, çürük, kırık vb. Zarar görmüş bal kabakları üreticiler tarafından ayıklanarak tasnif edilir.
Piyasaya Arz
Kızılinler Bal Kabağı; dökme ve/veya bütün olarak ayrıca tüketicilere kolaylık olması bakımından doğranmış ya da dilimlenmiş, kabuklu/kabukları soyulmuş şekilde gıda ile temasa uygun ambalajlarda; ilgili gıda mevzuatına uygun etiket bilgileri ile piyasaya arz edilir.
Kızılinler Bal Kabağı Ne Zaman Yetiştirilir ve Hasat Edilir? Nasıl Muhafaza Edilir?
Kızılinler Bal Kabağı kuru, serin, temiz ve kokulardan arındırılmış ortamlarda muhafaza edilir. Ürünler fazla üst üste istif edilmeden ve depoda uzun süre bekletilmeden tüketiciye sunulur.
Üreticiler önceki hasattan bir sonraki ekim dönemi için yeterli tohumluğu ayırır; ekim zamanına kadar serin ve kuru koşullarda saklar.
Kızılinler Bal Kabağı Coğrafi Sınır İçerisinde Gerçekleşmesi Gereken Üretim, İşleme ve Diğer İşlemler
Kızılinler Bal Kabağı yetiştiriciliğinin yapıldığı alanın Porsuk Çayına yakın olması, serin ve karasal iklim özellikleri, gece ve gündüz sıcaklık farkı, kullanılan üretim metodu ve ürünün istenilen hasat olgunluğuna ulaşmasındaki ideal güneşlenme olanakları Kızılinler Bal Kabağının ürün özelliklerini belirler.
Kızılinler Bal Kabağı yetiştiriciliğinin yapıldığı toprakların; mineral ve organik maddece zengin, yeterince gevşek, geçirgen, derin, tınlı, killi ya da killi-kumlu ve yeterince nemli olması; uygun iklim ve yetiştiricilik koşullarında ürünün 20 kilogramın üzerinde olgunlaşarak hasat edilebilmesine olanak sağlar. Yetiştiriciliği ve üretim aşamaları ile emek isteyen Kızılinler Bal Kabağının; üretildiği Eskişehir ili Odunpazarı ve Tepebaşı ilçeleri ile ün bağı bulunur.
Eskişehir ilinde uzun bir geçmişe sahip olan, yetiştiriciliği ve üretim aşamaları ile emek isteyen Kızılinler Bal Kabağının üretim potansiyeli ile Eskişehir ili Tepebaşı ve Odunpazarı ilçeleri ile ün bağı bulunur.
Kızılinler Bal Kabağı Yöresi, Geçmişi ve Hikâyesi
Ürün, uzun yıllardır Odunpazarı ve Tepebaşı ilçelerinde yetiştirilir. Tepebaşı ilçesinin Kızılinler Mahallesinde yetiştiriciliğinin yaygınlaşması ve üretim potansiyeli, halk arasında Kızılinler Bal Kabağı adıyla anılmasında etkili olmuştur.
Tescil ve Denetim Bilgileri
Tescil kapsamı ve işaret kullanımı
1762 tescil numaralı Kızılinler Bal Kabağı mahreç işareti olarak 18 Ağustos 2025 tarihinde tescil edilmiştir. Kızılinler Bal Kabağı ibaresi ve mahreç işaret amblemi, ürünün veya ambalajının üzerinde yer alır. Ürünün veya ambalajının üzerinde kullanılmadığında, Kızılinler Bal Kabağı ibaresi ve mahreç işareti amblemi, işletmede kolayca görülecek şekilde bulundurulur.
Sicildeki denetim düzeni
Denetimler; Eskişehir Ticaret Borsası koordinatörlüğünde; Eskişehir Ticaret Borsası ile Eskişehir İl Tarım ve Orman Müdürlüğünün katılımıyla en az 3 kişiden oluşan denetim merci tarafından gerçekleştirilir. Denetim yılda en az bir kere yapılır. Şikâyet üzerine veya gerekli görülen hallerde ayrıca denetim yapılabilir. Yapılan denetimler; 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu uyarınca raporlanarak her yıl düzenli olarak Eskişehir Ticaret Borsası tarafından Türk Patent ve Marka Kurumuna sunulur.
Denetim merci tarafından, denetimde aranılacak kriterlere aşağıda yer verilmektedir: − Kızılinler Bal Kabağı ibaresinin ve mahreç işareti ambleminin kullanım biçiminin uygunluğu, − Kızılinler Bal Kabağının; hasat işlemlerinin uygunluğu, − Kızılinler Bal Kabağının; depolanması, muhafaza koşulları ve piyasaya arzının uygunluğu. Denetim sırasında tespit edilen uygunsuzluklar ile alınması gerekli tedbirler denetlenen ilgili kişi, kurum veya kuruluşa bildirilir.
Denetim merci, kamu kuruluşlarından veya özel kuruluşlardan veya bunlarda görevli uzman gerçek veya tüzel kişilerden denetimin gerçekleştirilmesi sırasında faydalanabilir veya hizmet satın alabilir. Tescil ettiren, hakların korunmasında hukuki süreçleri yürütür.
