Coğrafi işaretli ürün · Erzurum
Erzurum’un Olur ilçesindeki Karnavas yöresinde yetişen dutlarla hazırlanan geleneksel bir pekmezdir. Dut hammaddesi işlenerek koyulaştırılır; elde edilen pekmez cam kavanozlara doldurularak ambalajlanır.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Ayırt edici özellikleri nelerdir?
Dut hammaddesi ve katkısız bileşim
Pekmezin temel hammaddesi bölgede yetişen olgun dutlardır. Üretim sırasında su dışında ilave bileşen kullanılmaz.
Koyulaştırma ve parlak yapı
Dut şırası açık kazanlarda karıştırılarak koyulaştırılır. Ardından havalandırılarak soğutulan pekmez, parlak görünüm kazanır. Ürün yoğun ve viskoz bir yapıdadır.
Dut hammaddesinin özellikleri
Dut hammaddesinin özellikleri için sicilde verilen özellikler ve ölçü birimleri aşağıdaki tabloda yer alır.
Sicil belgesinin 2. sayfasında dut hammaddesi için verilen ölçüm aralıklarıdır.
Tabloyu görüntüle · 5 kayıt
Sicil belgesinin 2. sayfasında dut hammaddesi için verilen ölçüm aralıklarıdır.
Tabloyu küçük ekranda yatay kaydırarak inceleyebilirsiniz.
| Özellik | Değer aralığı |
|---|---|
| Ağırlık (g) | 3,29–5,08 |
| En (mm) | 12,58–18,93 |
| Boy (mm) | 20,35–30,04 |
| Suda çözünür kuru madde (%) | 14,2–19,7 |
| Verim (%) | 46,73–72,14 |
Pekmezin bileşim ve renk değerleri
Pekmezin bileşim ve renk değerleri için sicilde verilen özellikler ve ölçü birimleri aşağıdaki tabloda yer alır.
Sicil belgesinde pekmez için verilen bileşim ve renk değerleridir.
Nasıl üretilir?
Muhafazası: Üretimi yapılan dut pekmezinin *480'ine yakını hemen satılırken, geriye kalan kısmı cam ya da plastik kavanozlarda oda sıcaklığının birkaç derece altında muhafaza edilir.
Dutların seçilmesi ve ayıklanması
Tam olgun dutlar seçilir. Olgunlaşmamış yeşil dutlar, yapraklar, böcekler ve odun parçaları gibi yabancı maddeler ayıklanır.
Kaynatma ve presleme
Dutlar kazanlara alınır ve 1/4 oranında su eklenir. Çam odunu ateşinde kaynatılan dutlar, çam ağacından yapılmış presleme düzeneklerinde sıkılır; şıra elde edilir.
Süzme ve koyulaştırma
Şıra süzülerek koyulaştırma kaplarına alınır. Açık kazanlarda karıştırılarak yürütülen koyulaştırma, şıra miktarına bağlı olarak 15–40 dakika sürer. Pekmezin kıvamına bakılarak işlem tamamlanır.
Karıştırarak soğutma
Pekmez başka kaba aktarılır ve tahta kaşıklarla karıştırılarak havalandırılır. Su buharının uzaklaşması ve parlak görünüm kazanılması için karıştırma soğutma sırasında sürdürülür.
Dut hasadı ve üretim dönemi
Üretim, dutların olgunlaştığı haziran ayının ilk haftasında başlar ve yaklaşık beş hafta sürer. Dut ağaçları iklim koşullarına bağlı olarak 3–4 gün aralıklarla 8–10 kez hasat edilir. İlk hasadın dutları genellikle yaş tüketilir veya perakende satılır; sonraki hasatlar pekmez üretimi için kullanılır.
Muhafaza koşulları
Pekmez, oda sıcaklığının birkaç derece altında muhafaza edilir. Sicilde ideal kullanım süresi bir yıl olarak belirtilir; daha uzun süreli muhafazanın da mümkün olduğu ifade edilir.
Yöresiyle bağı nedir?
Coğrafi sınır, Erzurum ili Olur ilçesinin Ormanağzı (Karnavas), Taşlıköy, Yeşilbağlar, Köprübaşı ve Coşkunlar köylerini kapsar. Dut hammaddesi ve yöredeki pekmez üretim yöntemi bu yerlerle bağlantılıdır.
Ambalaj ve satış biçimi
Karnavas Dut Pekmezi, cam kavanozlarda satışa sunulan dut pekmezidir.
Tescil ve denetim bilgileri
Tescil ve coğrafi sınır
Karnavas Dut Pekmezi, 112 tescil numarasıyla menşe adı olarak kayıtlıdır. Tescil tarihi 09.06.2009, koruma başlangıcı 12.08.2005’tir. Tescil ettiren Ormanağzı Köyü Muhtarlığıdır.
Ambalaj ve işaret kullanımı
Pekmez ihtiyaca göre 100 g, 250 g, 400 g ve 800 g cam kavanozlara otomatik dolum makineleriyle doldurulup etiketlenir. Etikette Karnavas Dut Pekmezi ibaresi; ürün adı, üretim ve son kullanma tarihleri, seri veya parti numarası, içerik, muhafaza şekli, besin değeri, logo ve resim bulunur. Organik ibaresi yalnızca ürünün organik olduğu sertifikalandığında kullanılır.
Denetim düzeni
Denetim, Olur Kaymakamlığı Köylere Hizmet Götürme Birliği, Olur Belediyesi, Tarım İlçe Müdürlüğü, Atatürk Üniversitesi Oltu Meslek Yüksekokulu Gıda Teknolojisi Programı ve Ormanağzı Köyü Muhtarlığından birer kişi olmak üzere beş kişilik komisyonca gerçekleştirilir. Kontroller her yıl üretim aylarında, haziran-temmuz döneminde ve ihtiyaç duyulduğunda yapılır.
