Coğrafi işaretli ürün · Erzincan
Erzincan’ın Kemaliye ilçesinde coğrafi işaretli dutun kurutulup öğütülmesiyle elde edilen karışım, cevizle birlikte dibekte dövülür. Macun kıvamındaki tatlı, yörede lökhanelerde veya evlerde hazırlanır.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Kemaliye Lök Tatlısı / Eğin Lök Tatlısı nedir?
Kemaliye Lök Tatlısı / Eğin Lök Tatlısı; taş değirmende öğütülen kurutulmuş dut ile ceviz içi karışımın macun kıvamına gelene kadar dövülmesi suretiyle Erzincan ili Kemaliye ilçesinde üretilen tatlıdır.
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
Kurutulmuş dut ve ceviz
Üretimin temelini coğrafi işaretli Kemaliye Dutu / Eğin Dutu ile ceviz içi oluşturur.
Dibekte dövülen macun kıvamı
Karışım taş, demir veya tunç dibeklerde dövülür. Lökhanelerde veya evlerde yapılan üretimde ustalık belirleyicidir.
Nasıl hazırlanır?
Bileşen miktarları yaklaşık 8 kg ürün içindir.
Bileşenlerin hazırlanması
Üretimde 5,5–6 kg kurutulmuş Kemaliye Dutu / Eğin Dutu ve 2,5 kg ceviz içi kullanılır. Dutlar ayıklama makinesinden geçirilip taş değirmende öğütülür; havanda dövülen ceviz içi eklenir.
Dibekte dövme ve kalıplama
Karışım, macun kıvamına gelene kadar taş, demir veya tunç dibeklerde yaklaşık 3500–5000 vuruşla dövülür. Genellikle 7–8 cm uzunluğunda, 2 cm kalınlığında veya ambalaja uygun kalıplarla paketlenir.
Nasıl muhafaza edilir?
Serin ve rutubetsiz ortamda; ambalajlanmış ürün 6 ay, ambalajsız ürün ise 15 gün muhafaza edilir.
Yöresiyle bağı nedir?
Üretimde, aynı coğrafi sınırdan kaynaklanan Kemaliye Dutu / Eğin Dutu kullanılır. Bu sebeplerle coğrafi sınır ile ün bağı bulunan Kemaliye Lök Tatlısının / Eğin Lök Tatlısının tüm üretim aşamaları, belirtilen coğrafi sınırda gerçekleşir. Kemaliye Lök Tatlısı / Eğin Lök Tatlısının geçmişi eskiye dayanır.
Kökeni ve üretim geleneği
Kemaliye Lök Tatlısının / Eğin Lök Tatlısının geçmişi Osmanlı dönemine dayanır ve padişahlara ikram edilirdi. Bu nedenle coğrafi sınırda “padişah tatlısı” olarak da bilinmektedir. Kemaliye ilçesinin mutfak kültüründe ve geleneklerinde önemli bir yere sahiptir. Bu kapsamda coğrafi sınırın mutfak kültüründe ve geleneklerinde önemli bir yere sahip olan Kemaliye Lök Tatlısının / Eğin Lök Tatlısının coğrafi sınır ile ün bağı bulunur.
Kemaliye’nin eski adı Eğin olduğu için iki ad da aynı tatlıyı tanımlar. Üretim, lökhane adı verilen imalathanelerde veya evlerdeki taş dibeklerde yapılır.
Sicilde, Osmanlı saraylarında oynanan bazı oyunlarda kaybedenlere lök dövme cezası verildiği aktarılır.
Tescil ve denetim bilgileri
Tescil kapsamı ve işaret kullanımı
1452 tescil numaralı Kemaliye Lök Tatlısı / Eğin Lök Tatlısı mahreç işareti olarak 21 Ağustos 2023 tarihinde tescil edilmiştir. Kemaliye Lök Tatlısı / Eğin Lök Tatlısı ibaresi ve mahreç işareti amblemi, ürünün ambalajı üzerinde yer alır. Ürünün ambalajı üzerinde kullanılamadığında, Kemaliye Lök Tatlısı / Eğin Lök Tatlısı ibaresi ve mahreç işareti amblemi işletmede kolayca görülecek şekilde bulundurulur.
Üretimde, coğrafi işaret olarak 813 sayıyla tescilli Kemaliye Dutu / Eğin Dutu kullanılır.
Sicildeki denetim düzeni
Denetimler; Kemaliye Belediyesinin koordinasyonunda; Erzincan Binali Yıldırım Üniversitesi Kemaliye Hacı Ali Akın Meslek Yüksekokulu Mutfak Sanatları ve Gastronomi Bölümü, Kemaliye Esnaf ve Sanatkârlar Odası, Kemaliye İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü ile Kemaliye Belediyesinden konuda uzman birer kişinin katılımıyla 4 kişiden oluşan denetim mercii tarafından yapılır. Denetimler düzenli olarak yılda bir defa, ayrıca gerek görülmesi veya şikâyet halinde ise her zaman gerçekleştirilir.
Denetimde kontrol edilen hususlar:
Özellikle Kemaliye Dutu / Eğin Dutu olmak üzere, üretimde kullanılan bileşenlerin ve miktarlarının uygunluğu.
Üretim metoduna uygunluk.
Kemaliye Lök Tatlısı / Eğin Lök Tatlısı ibaresinin ve mahreç işareti ambleminin kullanımının uygunluğu.
Denetim mercii, kamu kuruluşlarından veya özel kuruluşlardan veya bunlarda görevli uzman gerçek veya tüzel kişilerden denetimin gerçekleştirilmesi sırasında faydalanabilir veya hizmet satın alabilir.
Tescil ettiren, hakların korunmasında hukuki süreçleri yürütür.
