Coğrafi işaretli ürün · Sinop
Sinop’un Boyabat ilçesinde kavrulmuş fındıklar taş dibekte dövülüp şerbetle karıştırılır. Yoğun ve pürüzlü kıvamdaki tatlı, cevizle tamamlanarak sunulur; yörede Boyabat atomu adıyla da bilinir.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Boyabat Ezmesi nedir?
Boyabat Ezmesi, fındık, ceviz, şeker ve su ile üretilen yoğun kıvamlı bir tatlı çeşididir. Odun ateşinde kavrulan fındıkların kendi yağı açığa çıkana kadar dövülmesiyle fındık ezmesi haline getirilir ve içine koyulan şeker ile tatlandırılır.
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
Kıvam ve aroma
Boyabat Ezmesi, kremsi ve yoğun bir kıvama sahiptir ve pürüzlü yapıdadır.
Hafif kavruk, yoğun fındık aromalı ve dengeli bir lezzeti vardır.
Dibek yöntemi ve yöresel ad
Coğrafi alanda Boyabat atomu olarak da bilinir.
Boyabat Ezmesinde fındığın modern makineler yerine taş dibeklerde dövülerek hazırlanması ezmenin geleneksel yapısını korur.
Sicil, taş dibekte dövme yöntemini fındığın yağını ve aromasını ezmenin içinde tutan üretim özelliği olarak tanımlar.
Boyabat Ezmesi, hazırlanışı ve kıvamı ile ustalık gerektirir.
Nasıl hazırlanır?
Ezmenin üretim bileşenleri
Boyabat Ezmesi için bileşen listesi aşağıdaki gibidir.
Şerbette kullanılacak şeker miktarı
Toz şeker: 50 kg.
Şerbette kullanılacak su miktarı
Şerbet için su: 10 litre.
Şerbette kullanılacak limon tuzu
Limon tuzu: 15 g.
Bütün ve dövülmüş fındık miktarları
Ezme için bütün fındık: 35 kg.
Taneli kıvam için dövülmüş fındık: 2 kg.
Şekillendirmede kullanılacak ceviz miktarı
Sicilde şekillendirmede kullanılan ceviz miktarı 25–30 g/adet olarak yazılmıştır.
Tezgâh ve şekillendirme yardımcıları
Tezgâh için mısır nişastası: 1 kg.
Şekillendirme için pudra şekeri: 1 kg.
Şerbetin kaynatılması ve soğutulması
Şerbet hazırlamak için 50 kg toz şeker, 10 litre suyla ağdalaşana kadar kaynatılır. Kaynama sırasında 15 gram limon tuzu eklenir. Şerbetin sıcaklığı 35 °C’ye kadar düşürülür ve soğuk bir kazana alınır.
Fındığı kavurma, ezme ve şekillendirme
Fındıklar 180 °C’de 10 dakika kavrulur. 35 kg kavrulmuş fındık, yağı açığa çıkana kadar taş dibekte dövülüp şerbete eklenir. Karışım 15 dakika yoğrulur; ardından 2 kg kıyılmış fındık eklenerek 7 dakika daha karıştırılır. Nişasta serpilmiş mermer tezgâha alınan karışım, elle 10 dakika yoğrulur.
Ardından 15 dakika dinlendirilir. Şekil verirken pudra şekeri ile yapışma engellenir. Ürünlere el ile yuvarlak bir şekil verilir, her birinin altına ve üstüne yarım ceviz yerleştirilir. Son şeklini alan ürün 15 dakika dinlendirilir. Dinlendirilen ürünler yaklaşık 25–30 gramlık porsiyonlar halinde tek tek kâğıt kalıplara konur ve bölmelere ayrılmış gıda temasına uygun olan plastik kabın içerisine yerleştirilir.
Ürünün ambalajlanması
Ürünler hava almayacak şekilde, ısındığında yağ çıkarabileceği göz önünde bulundurularak bir miktar boşluk bırakılarak ambalajlanır.
Nasıl muhafaza edilir?
Boyabat Ezmesi oda sıcaklığında saklanabilir. Güneş ışığı almadan rutubetsiz ortamda yaz sezonunda 25–30 gün, kış sezonunda 45–50 gün kapalı ambalajında muhafaza edilebilir. Fındık yağı donacağından buzdolabında saklanması tavsiye edilmez.
Yöresiyle bağı nedir?
Boyabat ilçesinin kültürü içinde önemli bir yere sahiptir. Bu sebeplerle coğrafi sınır ile ün bağı bulunan Boyabat Ezmesinin tüm üretim aşamaları, belirtilen coğrafi sınırda gerçekleşir. Bu nedenle coğrafi sınır ile ün bağı bulunur.
Nasıl sunulur ve kullanılır?
Son olarak da üstüne ceviz ilavesi yapılarak servis edilir. Boyabat Ezmesi, 32 adet ürün içeren ambalajlar halinde paketlenerek tüketime hazır hâle getirilir.
Kökeni ve üretim geleneği
Boyabat Ezmesi coğrafi sınırda uzun bir geçmişe sahiptir.
Tescil ve denetim bilgileri
Tescil kapsamı ve işaret kullanımı
1870 tescil numaralı Boyabat Ezmesi mahreç işareti olarak 19 Haziran 2026 tarihinde tescil edilmiştir. Boyabat Ezmesi ibaresi ve mahreç işareti amblemi, ürünün veya ambalajının üzerinde yer alır. Ürünün veya ambalajının üzerinde kullanılamadığında, Boyabat Ezmesi ibaresi ve mahreç işareti amblemi işletmede kolayca görülecek şekilde bulundurulur.
Sicildeki denetim düzeni
Denetimler; Boyabat Kaymakamlığı Koordinatörlüğünde, Boyabat Kaymakamlığı, Boyabat İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü, Boyabat İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü, Boyabat Ziraat Odası ve Boyabat Esnaf ve Sanatkârlar Odasından birer kişinin katılımlarıyla toplam 5 kişiden oluşan denetim mercii tarafından gerçekleştirilir. Denetimler düzenli olarak yılda bir defa ayrıca ihtiyaç ve şikâyet halinde ise her zaman yapılır.
Denetim mercii; üretimde kullanılan bileşenlerin uygunluğunu, üretim metoduna uygunluğunu ve Boyabat Ezmesi ibaresi, logosu ile mahreç işareti ambleminin kullanımının uygunluğunu denetler. Denetim mercii, kamu kuruluşlarından veya özel kuruluşlardan veya bunlarda görevli uzman gerçek veya tüzel kişilerden denetimin gerçekleştirilmesi sırasında faydalanabilir veya hizmet satın alabilir. Tescil ettiren, hakların korunmasında hukuki süreçleri yürütür.
