Coğrafi işaretli ürün · Elazığ
Elazığ’da mayalı, yumurtalı ve sütlü akıcı hamur sacda ince pişirilir; soğuk şerbete batırılıp tereyağı ve cevizle katlanır. Taş ekmeği ile ondan hazırlanan katlı tatlı ayrı üretim aşamalarıdır.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Elazığ Taş Ekmeği Tatlısı nedir?
Elazığ Taş Ekmeği Tatlısı, Elazığ’da mayalı, sütlü ve yumurtalı akıcı hamurun sacda pişirilip şerbet, tereyağı ve cevizle katlanmasıyla hazırlanan tatlıdır. Tanımdaki son fırınlama yönteminde açıklanmadığından bu aşama teyit bekler.
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
Mayalı ve yumurtalı ince ekmek
Özel amaçlı buğday unu, maya, yumurta, süt ve tuzla akıcı hamur hazırlanır. Sacda ince pişen taş ekmeği, daha sonra şerbetlenen katlı tatlının ara ürünüdür.
Tereyağı ve cevizli katlar
Sac ve pişmiş yufka üzerine tereyağı sürülür. Soğuk şerbete batırılan ekmekler katlanırken ikinci ve beşinci katlara ceviz serpilir. Sicildeki kuyruk yağı karşılaştırması tarifte kuyruk yağı zorunluluğu oluşturmaz.
İnce ve yumuşak yapı
Pişmiş ürün ince, yumuşak ve bıçakla kesilirken dağılmayan yapıdadır. Tereyağının taze olması, ağır koku ve tat taşımaması denetim kapsamındadır; bunlar güncel parti analiz sonucu değildir.
Sicildeki tat ve koku
Sicil tereyağı kullanımını benzer ürünlere göre hafif tat ve kokuyla ilişkilendirir. Bu duyusal tanım güncel bütün ürünler arasında üstünlük veya daha düşük enerji iddiası değildir.
Sicildeki üretim anlatımı
Sekiz kişilik taş ekmeği hamuru
Hamur miktarları 8 kişilik tatlı üretimine aittir.
- 250 g özel amaçlı buğday unu
- 2 adet yumurta
- 825 ml süt
- 325 ml su
- 5 g kuru maya
- 5 g toz şeker
- 5 g tuz
Hamurdaki 5 g şekerin ekleme aşaması açık değildir; şerbet şekeriyle birleştirilmez.
Şerbet ve kat üstlükleri
Şerbet için ayrı miktarlar verilir.
- 750 ml su
- 1 kg toz şeker
Taş ekmeklerinin üzerine ayrı bileşenler eklenir.
- 100 g tereyağı
- 250 g dövülmüş ceviz içi
Akıcı hamur ve sac hazırlığı
Yumurta tuzla 4–5 dakika tahta kaşıkla çırpılır ve süt eklenir. Maya ılık suda eritilip katılır; unla akıcı hamur elde edilir. Ahşap spatulaya sarılan pamuklu bez eritilmiş tereyağına batırılır ve beş dakika ısıtılan sac yağlanır.
Taş ekmeğini pişirme
Sacın üzerine her defasında 100 g hamur dökülür; iki yüzü ikişer dakika kızartılarak pişirilir. Ara ürün taş ekmeğidir; son tatlının şerbet ve katlama aşamaları henüz tamamlanmamıştır.
Şerbetleme ve katları tamamlama
Şeker ve su on dakika kaynatılıp şerbet hazırlanır ve soğutulur. Taş ekmekleri soğuk şerbete batırılıp çıkarılır, eritilmiş tereyağı sürülür; ikinci ve beşinci katlara ceviz serpilir.* Tanım ayrıca fırında pişirme bildirirken yöntem bu aşamanın koşullarını vermez; son fırınlama teyit bekler.
* Sicilin tanımı sacda pişirme, şerbetleme ve katlama sonrasında fırında pişirmeden söz eder. Üretim yöntemi ikinci ve beşinci kata ceviz serpildikten sonra işlemi tamamlar; son fırınlama koşulu ve aşaması verilmez. Belgedeki bu eksiklik veya uyuşmazlığın tescil ettiren ya da TÜRKPATENT tarafından açıklığa kavuşturulması gerekmektedir.
Sütü karıştırma
Çırpılmış yumurta ve tuz karışımına süt katılır; tahta kaşıkla karıştırıldıktan sonra mayalı su ve un aşamasına geçilir.
Sicildeki muhafaza anlatımı
Elazığ Taş Ekmeği Tatlısı pişirilme işlemi tamamlandıktan sonra buzdolabında 3 güne kadar muhafaza edilebilir.
Yöresiyle bağı nedir?
Elazığ Taş Ekmeği Tatlısının geçmişi eskiye dayanır Elazığ Taş Ekmeği Tatlısı Elazığ ilinin mutfak kültüründe önemli bir yere sahiptir. Bu sebeplerle coğrafi sınır ile ün bağı bulunan Elazığ Taş Ekmeği Tatlısının tüm üretim aşamaları coğrafi sınırda gerçekleşir.
Geçmişi ve yöredeki yeri
Sicil, sacda ince pişirilen taş ekmeğinin yöredeki geçmişini tatlıdan ayrı anlatır. Ekmekten yapılan tatlı için 1968 tarihli bir kaynağa değinir; bayram, düğün ve nişan üretimini yöresel kullanım bağlamında aktarır.
Tescil ve denetim bilgileri
Tescil kapsamı ve işaret kullanımı
1440 tescil numaralı Elazığ Taş Ekmeği Tatlısı mahreç işareti olarak 7 Ağustos 2023 tarihinde tescil edilmiştir. Elazığ Taş Ekmeği Tatlısı ibaresi ve mahreç işareti amblemi ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde yer alır. Ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde kullanılamadığında, Elazığ Taş Ekmeği Tatlısı ibaresi ve mahreç işareti amblemi, işletmede kolayca görülecek şekilde bulundurulur.
Sicildeki denetim düzeni
Denetimler, Elazığ Ticaret ve Sanayi Odasının koordinasyonunda; Elazığ Ticaret ve Sanayi Odası ve Elazığ İl Tarım ve Orman Müdürlüğü’nden konuda uzman ikişer temsilcinin katılımıyla oluşan denetim mercii tarafından yılda bir defa, gerekli görülen hallerde ve şikâyet üzerine ise her zaman gerçekleştirilir.
Denetime ilişkin raporlar, Elazığ Ticaret ve Sanayi Odası tarafından Türk Patent ve Marka Kurumuna her yıl gönderilir.
Denetimler; üretimde kullanılan malzemeler ile ürünün pişirme ve servis aşamalarının görsel olarak ve tadımla kontrol edilmesi suretiyle gerçekleştirilir.
Kullanılan sıvı hamur ve şerbet bileşenlerinin kontrolü, pişmiş ürünün yumuşak ve bıçakla kesilirken dağılmayacak yapıda ince olması, kullanılan tereyağının taze olması, ağır kokusu ve tadının bulunmaması gibi özellikler başta olmak üzere denetim mercii tarafından üretimde kullanılan bileşenlerin ve miktarlarının uygunluğunu, üretim metoduna uygunluğu ve amblem kullanımının uygunluğunu denetlenir.
Denetim sırasında tespit edilen uygunsuzluklar ile alınması gereken tedbirler denetlenen ilgili kişi, kurum veya kuruluşa bildirilir.
Denetim mercii, kamu kuruluşlarından veya özel kuruluşlardan veya bunlarda görevli uzman gerçek veya tüzel kişilerden denetimin gerçekleşmesi sırasında faydalanabilir veya hizmet satın alabilir. Tescil ettiren, hakların korunmasında hukuki süreçleri yürütür.
