Coğrafi işaretli ürün · Diyarbakır
Diyarbakır ilinde yetiştirilen mor-siyah taneli üzümdür. Buruk tatlı meyvesi şarap, pekmez, pestil, şıra, sucuk ve kesme yapımında değerlendirilir.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Diyarbakır Boğazkere Üzümü nedir?
Diyarbakır Boğazkere Üzümü, mor-siyah taneli ve damakta buruk tat bırakan yerel bir üzümdür. Şarap üretiminin yanında pekmez, pestil, şıra, sucuk ve kesme yapımında da kullanılır.
Menşe adıyla tescilli ürünün coğrafi sınırı Diyarbakır ilidir. Sicil, Boğazkere çeşidinin asma ve tane özellikleri ile bağ yetiştiriciliği ve hasat yöntemini birlikte tanımlar.
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
Diyarbakır’da üzüm yetiştiriciliğinin geçmişi, yüzyıllar öncesine dayanır. Özellikle şarap üretimi amacıyla yaygın yetiştiriciliği bulunan ve ayrıca pekmez, pestil, şıra, sucuk, kesme gibi ürünlerin üretiminde de kullanılan Diyarbakır Boğazkere Üzümü, Boğazkere çeşidi üzümden elde edilir. Damakta buruk tat bırakan mor-siyah renkli üzümdür. Ürünün özelliklerine aşağıda yer verilmektedir.
Salkım ve tane özellikleri tablosu, sicilin ikinci sayfasındaki değerleri gösterir.
Morfolojik salkım ve tane özellikleri
Salkım ve tane özellikleri, sicilin ikinci sayfasındaki sütun sırasıyla gösterilmiştir.
Tabloyu küçük ekranda yatay kaydırarak inceleyebilirsiniz.
| Salkım şekli | Salkım iriliği | Çekirdek sayısı | Tane şekli ve iriliği | Tane rengi | Olgunlaşma zamanı | Budama isteği |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Kanatlı konik | İri | 2-3 | Yuvarlak – iri | Mor – siyah | Geç | Karışık |
Fiziksel ve kimyasal özellikler tablosu, sicilin ikinci sayfasındaki değerleri gösterir.
Fiziksel ve kimyasal özellikler
Fiziksel ve kimyasal değerler, aralıklar ve “en az” nitelemeleri sicildeki biçimiyle korunmuştur.
Tabloyu görüntüle · 8 kayıt
Fiziksel ve kimyasal değerler, aralıklar ve “en az” nitelemeleri sicildeki biçimiyle korunmuştur.
Tabloyu küçük ekranda yatay kaydırarak inceleyebilirsiniz.
| Özellik ve birim | Sicildeki değer |
|---|---|
| SÇKM (Suda çözünür kuru madde) (en az, %) | 17-23 |
| Titre edilebilir asitlik (Tartarik asit cinsinden) (en az, %) | 5-7 |
| Salkım ağırlığı (en az, g) | 100-300 |
| Şıra oranı (en az, %) | 55-75 |
| 100 tane ağırlığı (en az, g) | 150-250 |
| pH | 3-3,5 |
| Salkım boyu (en az,mm) | 70-150 |
| Salkım eni (en az, mm) | 50-100 |
Tane boyutları tablosu, sicilin üçüncü sayfasındaki değerleri gösterir.
Fiziksel tane boyutları
Tane boyu ve eni, sicilin üçüncü sayfasındaki devam satırlarıdır; ölçüler mm cinsindedir.
Tabloyu küçük ekranda yatay kaydırarak inceleyebilirsiniz.
| Özellik ve birim | Sicildeki değer |
|---|---|
| Tane boyu (en az, mm) | 10-16 |
| Tane eni (en az, mm) | 8-13 |
Morfolojik özellikleri
Gövde: Dayanıklı ve orta kuvvetlidir.
Bir yaşlı dallar
Orta uzunlukta, esmer kırmızı renkte boğumlar düz ve boğum arası orta uzunluktadır.
Sülük yapısı
Zayıf (ince), yeterli sayıda birer aralıkla dizilmiş, orta uzunlukta iki çatallı üzeri düz ve yeşil renktedir.
Yaprak özellikleri
Orta büyüklükte, beş dilimli kenarları dişli, genişliği uzunluğundan fazla, üst yüzü açık yeşil renkte parlak ve tüysüz altyüzlü, yaprak sapı oyuğu orta derinlikte dar, az veya çok kapalı yaprak sapı orta uzunlukta ve kalınlıkta karakteristik kırmızı renktedir.
Salkım özellikleri
Orta büyüklükte, muntazam, çift omuzlu salkımları sık ve orta iriliktedir.
Sap: Kırmızı renkte, orta uzunlukta ve kalınlıktadır.
Tane özellikleri
Orta büyüklükte yeknesak, yuvarlakça, mor siyah renkli ve parlaktır. Kabuk kolayca soyulur, tane sapı kısa ve kırmızıdır. Hafifçe çekme ile tane kolayca kopmakta fakat olgunlaşmış üzümlerde bile kendi kendine düşmez.
Nasıl yetiştirilir?
Çelik ile üretim
Yöredeki geleneksel üretim biçimidir. Kullanılan çelikler odun çelikleri olup 1 yaşlı adi çelik veya dipçikli çelikler kullanılır. Çelikler erken ilkbaharda omcalar uyanmadan önce ve 30–45 cm uzunluğa erişince kesilir. Kuruyan omcaların yerine dikilerek veya köklendirilip yeni bir bağ tesisi için kullanılır.
Daldırma yöntemi ile üretim
Omcadan (asmadan) uzanan bir veya birkaç sürgün toprağa daldırılıp tekrar çıkarılarak üretim gerçekleştirilir. Ayrıca değişik daldırma yöntemleri de kullanılır.
Aşılı fidan kullanılarak yapılan üretim
Amerikan asma anaçları üzerine aşılı Diyarbakır Boğazkere Üzümü fidanlarının, fidan üreticilerinden satın alıp bağ tesisi yapılmasıdır.
Toprak işleme
Üretim aşamalarından biri toprak sürümüdür. Diyarbakır Boğazkere Üzüm yetiştiriciliği yapılan bağlarda yılda 2–3 kez toprak işlenir. Traktörün girebildiği yerlerde pulluk veya kültivatör kullanılır. Diğer yerlerde atla sürüm, belleme veya bel çapası kullanılır.
Gübreleme
Genellikle yanmış ahır gübresi kullanılır. Her omcanın etrafına 5–6 kürek veya dekara 2–3 ton olacak şekilde yanmış ahır gübresi toprağa karıştırılır. Ticari gübre olarak genellikle ilkbahar ve yaz aylarında azotlu ve fosforlu gübreler kullanılır.
Budama
Yaz budaması için yöresel kısır (obur sürgün) alma da denilen sürgünler alınır. Terbiye şekli ise yöresel terbiye şekli olan serpenedir. Kış budaması, uzun budama ile bir sürgünde en az 8–10 göz ve bir omcada ortalama 3–4 bir yaşlı dal bırakılır. Ayrıca bazı üreticiler yaşlanmış omcalarda gençleştirme budaması da yapar.
Sulama
Sulama genellikle yapılmamakta ve yaygın olarak susuz bağcılık yapılır. Ancak son yıllarda Diyarbakır Boğazkere Üzümü bağlarında damla sulama sistemi kurulmuştur.
Zirai mücadele
Bağlarda koruyucu ilaçlama olarak küllemeye karşı kükürt ve sıvı gübre kullanımı yaygındır. Diğer bazı hastalık ve zararlılar ile mücadele de kimyasal ilaçlama yapılır.
Nasıl hasat edilir?
Diyarbakır Boğazkere Üzümü bağlarında hasat, eylül-ekim aylarında elle yapılır.
Coğrafi sınırda gerçekleşmesi gereken işlemler
Tescilli coğrafi sınır: Diyarbakır ili
Tescil ve denetim bilgileri
Denetim düzeni
Denetimler; Diyarbakır İl Tarım ve Orman Müdürlüğünün koordinasyonunda ve Diyarbakır İl Tarım ve Orman Müdürlüğü, Dicle Üniversitesi Ziraat Fakültesi, GAP Uluslararası Tarımsal Araştırma ve Eğitim Merkezi ile Diyarbakır Zirai Mücadele Araştırma Enstitüsünden ürün hakkında bilgi sahibi birer personelin katılımıyla oluşan en az 3 kişilik denetim mercii tarafından gerçekleştirilir.
Denetimler yılda en az bir kez düzenli olarak, ayrıca şikâyet halinde ve gerekli görülen durumlarda her zaman yapılır.
Denetim mercii tarafından; Diyarbakır Boğazkere Üzümünün üretiminde kullanılan fidanların temini ve kültürel işlemlerin uygunluğu ile Diyarbakır Boğazkere Üzümü ibaresinin ve menşe adı ambleminin kullanımının uygunluğu denetlenir.
Denetim mercii, kamu kuruluşlarından veya özel kuruluşlardan veya bunlarda görevli uzman gerçek veya tüzel kişilerden denetimin gerçekleştirilmesi sırasında faydalanabilir veya hizmet satın alabilir. Tescil ettiren, hakların korunmasında hukuki süreçleri yürütür.
Sicildeki kayıt ve işaret kullanımı
- Tescil numarası: 687
- Tescil tarihi: 10.03.2021
- Başvuru numarası: C2018/048
- Başvuru tarihi: 12.02.2018
- Sicildeki ad: Diyarbakır Boğazkere Üzümü
- Ürün ve resmî grup: Üzüm / İşlenmiş ve işlenmemiş meyve ve sebzeler ile mantarlar
- İşaret türü: Menşe adı
- Tescil ettiren: Diyarbakır Ticaret ve Sanayi Odası
- Sicilde kayıtlı adres: Dr. Yusuf Azizoğlu Caddesi No:2 Fiskaya Yenişehir DİYARBAKIR
Diyarbakır Boğazkere Üzümü ibaresi ve menşe adı amblemi, ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde yer alır. Ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde kullanılamadığında, Diyarbakır Boğazkere Üzümü ibaresi ve menşe adı amblemi, işletmede kolayca görülecek şekilde bulundurulur.
