Coğrafi işaretli ürün · Ankara
Ankara’nın Haymana ilçesinde sığır döş eti, kuzu kol eti ve sığır iç yağı sarımsaklı baharatlarla harmanlanır. Kangal biçimindeki sucuk, hamurun soğukta dinlendirilmesi ve dolumdan sonraki olgunlaştırma aşamalarıyla hazırlanır.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Haymana Sucuğu nedir?
Haymana Sucuğu, sığır döş eti, kuzu kol eti ve sığır iç yağının tuz, sarımsak ve baharatlarla harmanlandığı fermente et ürünüdür. Kangal biçimi ve kesitte beyaz yağ benekleriyle tanımlanır.
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
İki et parçası
Sığırın döş ve kuzunun kol eti birlikte kullanılır. Haymana’daki hayvanların yaş, beslenme ve yetiştirme kapsamı sicilde ayrıca tanımlanır.
Kangal ve kesit
Ürün koyu kırmızı, sarımsak ve baharat aromalıdır. Dilimde beyaz yağ benekleri görülür; kılıfla et arasında hava boşluğu bulunmaz.
Üretim tekniği ve ustalık
Haymana ilçesi sınırlarında, yazın meralarda doğal şekilde otlatılmış ve kışın kapalı çiftliklerde besiye alınmış 1,5–2 yaşındaki danalar ile 7–8 aylık erkek kuzuların etleri kullanılır.
Merada beslenme ve etin niteliği
Merada kekik yoğunluğu zengin bitkilerle beslenmiş hayvanlardan elde edilen et, aroması ve yumuşak dokusu ile Haymana Sucuğunun belirgin lezzetini oluşturur.
Doku, renk ve tat özellikleri
Haymana Sucuğu; koyu kırmızı renkte, baharat ve sarımsak aromasının dengeli şekilde hissedildiği, dilimlendiğinde mozaik görünümlü beyaz yağ benekleri içeren, kılıf ile et arasında hava boşluğu bulunmayan bir yapıya sahiptir.
Tablo-1: Haymana Sucuğunun Kimyasal Özellikleri
Sicil belgesinin 2. sayfasında yer alan haymana sucuğunun kimyasal özellikleri, özgün satır ve sütun sırası korunarak aşağıda gösterilmiştir.
Tabloyu görüntüle · 7 kayıt
Sicil belgesinin 2. sayfasında yer alan haymana sucuğunun kimyasal özellikleri, özgün satır ve sütun sırası korunarak aşağıda gösterilmiştir.
Tabloyu küçük ekranda yatay kaydırarak inceleyebilirsiniz.
| Özellik | Değer |
|---|---|
| Rutubet, % (m/m), en çok | 40 |
| pH | 4,61 -5,4 |
| Hidroksiprolin, mg/100 g, en çok | 400 |
| Boyar madde | Bulunmaz.(Rengini etten ve baharattan alır) |
| Protein (N x 6,25), % (m/m), en az | 16 |
| Yağ, % (m/m), | 30 – 40 |
| Tuz kg/kg en çok | 2 |
Sicildeki üretim anlatımı
Bileşenler ve kılıf
100 kg Haymana Sucuğu üretimi için bileşenler:
- 66,5 kg dana döş eti
- 5 kg kuzu kol eti (toplam etin %10’unu geçmeyecek şekilde)
- 20 kg dana iç yağı
- 2,7 kg acı toz biber
- 1,75 kg kimyon
- 0,5 kg karabiber
- 2,2 kg tane sarımsak
- 1,55 kg tuz
- Dana bağırsağı (50–55 kalibre, dolumdan önce 24 saat suda bekletilmiş)
* Sicil tablosunda tuz kg/kg en çok 2 olarak yazılıdır. Belgedeki bu eksiklik veya uyuşmazlığın tescil ettiren ya da TÜRKPATENT tarafından açıklığa kavuşturulması gerekmektedir.
Etin kıyılması ve soğukta dinlendirme
Parça etler ve yağlar kıyma makinesinde kıyılarak küçültülür. Kıyma makinesinde küçültülen ete önceden kıyılmış sarımsak, tuz ve baharat karışımı ilave edilip 30 dakika yoğrulduktan sonra -2 °C de 24 saat dinlendirilir. Böylece sucuğun olgunlaşması sağlanır. Hazırlanan karışımlar doğal veya yapay kılıflara dolum makinesi ile uzunluğu 40–50 cm olacak şekilde kangal şeklinde doldurulur.
Dolum sonrası olgunlaştırma
Doldurma işlemi tamamlanan sucuklar fermantasyon ve olgunlaştırma işlemi için 20–21 °C de 4 saat dinlendirilir ve ardından serin ve kapalı ortamda olgunlaşması için 5 gün bekletilir.*
* Sicil belgesindeki açıklamaya göre 20–21 °C’de 4 saatten sonra serin kapalı ortamda beş gün bekletme belirtilir. Bu ikinci ortamın sıcaklık/nemi ve son nokta kontrolü tam tanımlanmaz. Buradaki kaydın tescil ettirenin yahut TÜRKPATENT’in açıklamasıyla netleştirilmesi gerekmektedir.
Sicildeki muhafaza anlatımı
Paketlenmeye alınan sucuklar tüketime hazırdır ve depolamak gerekirse 4 °C’de saklanır.
Yöresiyle bağı nedir?
Coğrafi sınır ile ün bağı bulunan Haymana Sucuğunun bütün üretim aşamaları, belirtilen coğrafi sınır içerisinde gerçekleştirilir. Bu sebeplerle coğrafi sınır ile ün bağı bulunur.
Geçmişi ve yöredeki yeri
Ankara ili Haymana ilçesinde uzun bir geçmişe sahip olan Haymana Sucuğu ilçenin mutfak kültüründe önemli bir yere sahiptir. Ankara ili Haymana ilçesinde uzun bir geçmişe sahip olan Haymana Sucuğunun ilçe mutfak kültüründe önemli bir yeri vardır.
Tescil ve denetim bilgileri
Tescil kapsamı ve işaret kullanımı
1819 tescil numaralı Haymana Sucuğu mahreç işareti olarak 6 Şubat 2026 tarihinde tescil edilmiştir. Haymana Sucuğu ibareli sicil belgesinde gösterilen logo ve mahreç işareti amblemi, ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde yer alır. Ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde kullanılamadığında, Haymana Sucuğu ibareli logo ve mahreç işareti amblemi, işletmede kolayca görülecek şekilde bulundurulur.
Sicildeki denetim düzeni
Denetimler Yeşilırmak Haymana Belediyesi koordinatörlüğünde; Haymana Belediyesinden, Haymana İlçe Tarım Müdürlüğünden ve Haymana Ziraat Odasından ürün konusunda uzman 3 temsilcinin katılımıyla oluşan denetim mercii tarafından yılda bir defa, gerekli görülen hallerde ve şikâyet üzerine ise her zaman gerçekleştirilir.
Denetim mercii tarafından; Haymana Sucuğu üretiminde kullanılan bileşenlerin uygunluğu Üretim metoduna uygunluk Haymana Sucuğu ibareli logo ve mahreç işareti ambleminin kullanımının uygunluğu denetlenir.
Denetim mercii, kamu kuruluşlarından veya özel kuruluşlardan veya bunlarda görevli uzman gerçek veya tüzel kişilerden denetimin gerçekleştirilmesi sırasında faydalanabilir veya hizmet satın alabilir. Tescil ettiren, hakların korunmasında hukuki süreçleri yürütür.
