Coğrafi işaretli ürün · Amasya
Amasya Beji Mermeri, Doğdu Formasyonundaki açık ocaklardan çıkarılan, granite yakın sertlikte doğal taştır.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Amasya Beji Mermeri nedir?
Amasya Beji Mermeri, Jura-Kretase yaşlı Doğdu Formasyonunda açılan açık ocaklardan üretilen bir doğal taştır. Minerolojik ve petrografik tanımlamasında sedimanter kökenli, bej renkli ve mikro kristalin dokulu olduğu belirtilir.
Taşın granite yakın sertliği, sağlam blok yapısı, leke tutmama, su emmeme ve az aşınma özellikleri ürünün temel nitelikleri arasındadır. Amasya Beji Mermeri için klasik ve açık olarak adlandırılan iki desen tanımlanır.
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
Renk, yüzey ve kayaç yapısı
Doğdu Formasyonundaki kireçtaşlarının taze yüzeyi bej, beyaz ve açık gri; kırılma yüzeyi ise gri ve koyu gri renklerdedir. Kireçtaşları ince, orta ve kalın tabakalı; masif görünümlü, çatlaklı ve eklemli yapıdadır; eklemler kalsit dolguludur. Kayaçta yaygın oolit taneleri, yer yer çört bantları ve yumrular bulunur; birim erime yüzeyli, boşluklu, bol kırıntılı, resifal nitelikli ve mikritik dokuludur.
Sertlik, gözeneklilik ve dayanım
Amasya Beji Mermeri granite yakın sertlikte, sağlam bloklu, leke tutmaz, su emmez ve aşınması az bir doğal taştır. Sicilde görünür yoğunluk 2,67 – 2,68 kg/m³, toplam gözeneklilik %1,11 – 3,52, açık gözeneklilik %0,16 – 0,76, atmosfer basıncında su emme %0,08 – 0,28 ve özgül kütle 2,70 – 2,76 gr/cm³ aralığında verilir. Basınç dayanımı 80,68 – 105,68 MPa, aşınma direnci 15,62 – 18,67 mm, 60º parlaklık 36,40 – 74,60 ve pürüzlülük 0,014 – 0,121 µm aralığındadır; knoop sertliği ise 150 – 192 HK ve 0,82 – 0,96 HK25/HK75 olarak belirtilir.
Mineraloji ve desenler
Petrografik tanımda yapıda gözenek ve makro fosil bulunmadığı, taşın bej renkli ve mikro kristalin dokulu olduğu tespit edilmiştir. Kayaçta 2,40 – 6,40 µm boyutunda birincil kalsit, 31,20 – 299,00 µm boyutunda ikincil kalsit ve 153,40 – 229,90 µm boyutunda yuvarlak oolitik taneler bulunur. Kimyasal bileşim aralıkları SiO2 için %0,01 – 0,80, Al2O3 için %0,03 – 0,18, Fe2O3 için %0,02 – 0,07, CaO için %53,99 – 55,25, MgO için %0,19 – 0,58, K2O için %0,16 – 0,42, TiO2 için %0,01 – 0,02, P2O5 için %0,01 – 0,02, SrO için %0,01 – 0,03 ve A.Z. için %44,13 – 44,72’dir. Ürünün klasik ve açık desenleri kayıtlı desen çeşitlerini oluşturur.
Üretim nasıl yapılır?
Saha araştırması ve blok alanlarının belirlenmesi
Mermer üretiminden önce saha etütleri, saha jeolojisi, sondaj ve yarma gibi arama usulleriyle araştırma yapılır. Bu araştırmalarla blok verebilecek alanlar tespit edilir ve üretim alanı düzenlenir.
Basamak oluşturma ve tel kesme
Düzenlenen üretim alanında basamaklar oluşturulur. Mermer, tel kesme yöntemiyle bloklar hâlinde kesilir.
Ebatlama, sınıflandırma ve satışa hazırlama
Büyük bloklar sayalama makineleriyle istenen boyutlara getirilir. Bloklar desenlerine göre sınıflandırılır ve stok sahasından pazar durumuna göre blok olarak satışa sunulur ya da mermer fabrikalarında ebatlama, kesme ve silme (parlatma) işlemlerinden geçirilerek plaka, fayans ve benzeri biçimlerde satışa hazırlanır.
Kullanım alanları
Amasya Beji Mermeri zemin döşemelerinde, doğal taş süslemeciliğinde, dekoratif mozaiklerde ve duvar kaplamacılığında kullanılır. İşlenmiş ürünler plaka, fayans ve benzeri biçimlerde satışa sunulabilir.
Üretim alanı ve jeolojik kaynak
Coğrafi sınır, Amasya ili Merkez ilçesinin Çivi, Akyazı, Musa, Eliktekke (Tekke), Yağmur, Kervansaray ve Yördenik (Sıracevizler) köylerini; Göynücek ilçesinin Gaffarlı, Tencirli ve Başpınar köylerini; Tokat ili Zile ilçesinin ise Kervansaray, Karakaya ve Baculu köylerini kapsar. Ürün, bu coğrafi alanla ilişkilendirilen Jura-Kretase yaşlı Doğdu Formasyonunda açılan açık ocaklardan elde edilir.
Mermerin açık işletme tekniğiyle çıkarılması coğrafi sınır içindeki mermer ocaklarında gerçekleştirilir. Denetimde işletmenin coğrafi sınır içinde bulunması ile ürünün tanımlanmış fiziksel, kimyasal ve teknolojik özelliklere uygunluğu birlikte kontrol edilir.
Tescil ve denetim nasıl yürütülür?
Tescil ve işaret kullanımı
Amasya Beji Mermeri, 358 numara ile menşe adı olarak 11 Haziran 2018 tarihinde tescil edilmiştir; coğrafi işaret 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu kapsamında 10 Kasım 2017 tarihinden itibaren korunur. Tescil ettiren Amasya Bilim Sanayi ve Teknoloji İl Müdürlüğüdür. Coğrafi işaret, ürün ambalajında üreticinin markasıyla birlikte ve markadan küçük olmayacak şekilde kullanılır.
Denetim yapısı ve yetkiler
Denetim, Amasya Bilim, Sanayi ve Teknoloji İl Müdürlüğünün koordinasyonunda; Amasya İl Özel İdaresi, Amasya Belediye Başkanlığı, Amasya Üniversitesi, Amasya Ticaret ve Sanayi Odası, Amasya Mermer ve Madenciler Derneği ile Amasya Organize Sanayi Bölgesi Müdürlüğü temsilcilerinden oluşan denetim mercii tarafından yürütülür. Denetim merciinin oluşturulması için her kurum bir asil ve bir yedek üye belirleyerek Amasya Bilim, Sanayi ve Teknoloji İl Müdürlüğüne bildirir. Başvurusu olumlu değerlendirilen mermer işletmesi ile İl Müdürlüğü arasında ikili protokol yapılır; işletme bu protokolden sonra tescilli coğrafi işareti kullanabilir.
Denetim sıklığı ve dış uzman desteği
Coğrafi işaretin kullanımı denetim mercii tarafından yılda en az iki defa mutat olarak denetlenir; şikâyet üzerine ve ihtiyaç hâlinde her zaman denetim yapılabilir. Denetim mercii, denetimin gerçekleştirilmesi sırasında kamu veya özel kuruluşlardan ya da bu kuruluşlarda görevli uzman gerçek veya tüzel kişilerden faydalanabilir veya hizmet satın alabilir. Denetim mercii, hakların korunmasına ilişkin hukuki süreçleri yürütür.