Coğrafi işaretli ürün · Gaziantep
Nizip Sabunu, Gaziantep'in Nizip ilçesinde prina yağı ve zeytinyağı asidiyle üretilen sabundur.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Nizip Sabunu nedir?
Nizip Sabunu, Gaziantep'in Nizip ilçesine ait coğrafi sınırda üretilen bir sabundur. Ürünün temel ayırt edici bileşenleri, Nizip Zeytinyağının küspesinden elde edilen prina yağı ile Nizip Zeytinyağı asididir.
Sabunun üretimindeki kafes sistemiyle kurutma, ürünün belirleyici işlemlerinden biridir. Kayıtta, en az üç aylık kurutma sonunda sabunda eser miktarda rutubet kaldığı belirtilir.
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
Zeytinyağı türevli yağ bileşimi
Bir ton yaş sabun için kullanılan 740 kg sabunluk yağın yüzde 60'ını Nizip Zeytinyağının küspesinden oluşan prina yağı, yüzde 20'sini Nizip Zeytinyağı asidi ve yüzde 20'sini palm stearin oluşturur. Palm stearin yağları, sabunun dayanıklılığına ve köpürme derecesine katkı sağlamak üzere kullanılır.
Kafes sisteminde kurutma
Kafes sistemi, doğrudan güneş ışığı almayan ve hava sirkülasyonunun yoğun olduğu alanlara kurulur. Nizip'in düşük nemli ve kuru havası, sabunun daha çabuk kurumasına ve ambalajlama aşamasına daha erken geçilmesine etki eder.
Duyusal kıvam ve alkalilik kontrolü
Nizip Sabununun tahlilleri günümüzde laboratuvar ortamında ve geleneksel duyusal analiz yöntemleriyle yapılır. Kayıtlı duyusal yöntemlerde hafif acı tat alkalilik için, sabunun kenarlardan kopmadan kıvrılması ise yeterli sertlik için değerlendirme ölçütü olarak kullanılır.
Üretim süreci nasıl işler?
Bu karışım (3–4 atü) 80 – 100 C arasında ısıya tabii tutularak 4 saat süre ile karıştırılarak pişirme gerçekleştirilir.
Hammaddelerin hazırlanması
Bir ton yaş Nizip Sabunu için 740 kg sabunluk yağ, 260 kg 50 bomelik kostik ve 2 ton su pişirme kazanında karıştırılır. Kullanılabilen palm stearin yağları arasında don yağı, koko yağı, palm çekirdeği yağı, palm yağı, palm olein yağı, palm stearin yağı, palm kernel yağı ve ayçiçeği yağı bulunur.
Pişirme ve dinlendirme
Kazan karışımı 3–4 atü basınçta, 80–100 °C arasında 4 saat karıştırılarak pişirilir. Sabunlaşmanın ardından karışım, soğuma ve dinlenme için 24 saat bekletilir; bu sırada oluşan kostikli su kazanın altından dinlenme tankına alınır.
Tuzlu suyla ikinci kaynatma
Sabun hamuruna, 250 kg suya 35 kg tuz eklenerek hazırlanan tuzlu su verilir ve hamur 80–100 °C arasında yaklaşık 4 saat kaynatılır. İkinci kaynatmada yaklaşık 100 kg soğuk su eklenir; işlemden sonra sabun 8 saat dinlendirilir ve biriken seyreltilmiş tuzlu su arıtmadan geçirilerek deşarj edilir. Birinci pişirmede oluşan kostikli su, geri dönüşüm sistemi bulunan işletmelerde sonraki sabunlaşma işlemlerinde kullanılmak üzere kostikli su tankına aktarılır.
Serme ve ön kurutma
Pişirme kazanındaki sabun hamuru, Brato denilen karıştırıcıya aktarılır ve sergi bölümünde hutban denilen kâğıt üzerine eğik, kolloidal biçimde serilir. Sergi alanında 8–12 saat dinlendirilerek ön kurutma yapılır.
Üretim standardı
Üretimin bütün aşamalarının TS 54 standardındaki prina sabunu spesifikasyonları temel alınarak yürütülmesi gerekir. Kayıtta, sabunda kalan suyun tam kuruma gerçekleştiğinde ayrıştığı ve tam kurumanın ortalama 1–2 yıl sürebileceği öngörülür.
Kesim, kurutma ve ambalajlama
Kesim, kurutma ve ambalajlama
Ön kurutmanın ardından sabun tamamen el emeğiyle kesilerek toplanır; kesim ve boyutlandırma müşteri siparişine göre yapılır. Sabun genellikle dikdörtgen veya kare kalıplar hâlinde 180–200 g ağırlığında hazırlanır; müşterinin talebine göre daha küçük ya da daha büyük kalıplar da üretilebilir. Toplanan sabun, kuru ve nemsiz ortamda kafes biçiminde dizilerek en az üç ay kurumaya bırakılır; ardından siparişe uygun biçimde ambalajlanarak satışa hazırlanır.
Coğrafi sınırla bağı nedir?
Nizip Sabununun coğrafi sınırı Gaziantep ili Nizip ilçesidir. Nizip Zeytinyağının küspesinden elde edilen prina yağı ile Nizip Zeytinyağı asidinin kullanımı, ürünü coğrafi sınırla ilişkilendiren temel unsurlardandır.
İlçenin iklimi, üretim sırasında sabunun daha çabuk kurumasına ve rutubetini daha erken bırakmasına etki eder. Bu kuruma niteliği, paketleme işlemine daha hızlı geçilebilmesini sağlar.
Tescil ve denetim nasıl yürütülür?
Tescil kapsamı ve işaret kullanımı
Nizip Sabunu, 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu kapsamında 1 Ekim 2012 tarihinden itibaren korunmak üzere 20 Mart 2018 tarihinde 335 numarayla tescil edilmiştir. Ürünün kullanım biçimi markalamadır; işletmeler kendi markalarının yanında coğrafi işareti ürünleri üzerinde kullanabilir.
Denetim yapısı ve kapsamı
Denetim Komisyonu, Nizip Ticaret Odası Genel Sekreterliğinin koordinasyonunda Gaziantep Üniversitesi Nizip Meslek Yüksekokulu, Sağlık Grup Başkanlığı Çevre Sağlığı Birimi, Nizip Belediyesi ve Nizip Ticaret Borsasından oluşan dört kişilik yapı tarafından yürütülür. Denetimlerde Gaziantep Üniversitesi Nizip Meslek Yüksekokulu ile Nizip Ticaret Borsasının laboratuvar imkânlarından yararlanılır. Nizip Sabunu ürettiği için başvuran veya bunu basın ve diğer yayın organlarında duyuran firmalar, kullanım şartları, üretim metodu ve ayırt edici özellikler yönünden denetlenir; rutin denetimler yılda bir kez yapılır ve raporlanır.
Denetim takvimi ve yetkiler
Şikâyet edilen üreticiler, fiziksel uzaklığa bağlı olarak şikâyet tarihinden itibaren 1–4 hafta içinde denetlenir. Denetim Komisyonu her rutin denetim dönemi öncesinde denetim planı oluşturur ve gerektiğinde kamu veya özel sektör laboratuvarlarından ücret karşılığında yararlanabilir. Sicildeki denetim ön denetim niteliğindedir; TS 54 standardı ve diğer denetimler Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından gerçekleştirilir. Denetim mercii, denetim sırasında kamu veya özel kuruluşlardan, uzman gerçek ya da tüzel kişilerden faydalanabilir veya hizmet satın alabilir; ayrıca hakların korunmasına ilişkin hukuki süreçleri yürütür.