Coğrafi işaretli ürün · İzmir
İzmir ve Aydın ile çevre illerin belirli ilçelerinde yetiştirilir. Nazilli 84, Nazilli M503, Nazilli 143 ve Carmen çeşitleri yaygındır; lif özellikleri çeşide göre değişir.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Ege Pamuğu nedir?
Ege Pamuğu, İzmir ve Aydın ile çevre illerin belirli ilçelerinde yetiştirilir. Nazilli 84, Nazilli M503, Nazilli 143 ve Carmen çeşitleri yaygındır; lif özellikleri çeşide göre değişir.
Sicil tanımı, bölgenin iklim, toprak ve ekolojik koşullarıyla ilişkili parlaklık, yumuşaklık, boya alma ve iplik olabilme özelliklerini vurgular. Bu tanımda büküm ve kopma mukavemeti de yer alır.
Çeşitlerin bitki ve lif özellikleri
Hammadde ve çeşit özellikleri
Ege bölgesinde yetiştirilen pamuk çeşitlerinin büyük bölümünü Nazilli 84, Nazilli M503, Nazilli 143 ve Carmen oluşturur. Sicil, bu çeşitlerin yaygın olduğunu belirtir; başka tohumların kullanılmasına da izin verir.
Nazilli 84 erkencidir ve solgunluk hastalığına toleranslıdır. Ana sapı kuvvetli, orta boylu, yarı kloster veya piramit formundadır. Gövde, dal ve yaprakları tüysüz ya da çok hafif tüylüdür. Orta büyüklükteki beş parçalı yaprakları koyu yeşildir. Kozaları orta büyüklükte, iri oval ve hafif gagalıdır.
Nazilli M503 yarı kloster formunda, kuvvetli gelişen bir çeşittir. Bitkide 1–3 odun dalı ve 15–17 meyve dalı bulunur. Yaprakları geniş, bol, açık yeşil ve hafif tüylüdür. Yeşil kozaları oval, iri ve hafif gagalıdır.
Nazilli 143 erkenci ve yarı kloster formundadır; ana gövdesi kuvvetli ve diktir. Yaprakları büyükçe, beş parçalı ve açık yeşildir. Kozaları iri, oval ve hafif gagalıdır; %70’i beş çenetlidir. Tohumları havlıdır ve yüz tohum ağırlığı 11–12 g arasındadır.
Fiziksel özellikler
Carmen orta geçici bir çeşittir ve Verticillium solgunluğuna çok iyi tolerans gösterir. Gövdesi kuvvetli, dik ve orta boylu; bitkisi yarı kloster formundadır. Odun dalı sayısı 4–6’dır; meyve dalları kısa, kozaları gövdeye yakındır. Gövdesi tüylü, yaprakları hafif tüylü, orta büyüklükte, orta sıklıkta ve koyu yeşildir.
Nazilli 84 için lif uzunluğu 28,0–29,0 S.L. %25, lif inceliği 4,3–4,8 mic./index, lif mukavemeti 77.000–82.000 lb/inç² olarak verilir. Lifler beyaz ve parlaktır. Tohumlar yarı havlı veya havsızdır; çırçır randımanı %43–44, yüz tohum ağırlığı 9,5–10 g’dır.
Nazilli M503 için lif uzunluğu 29,9 S.L. %2,5, lif inceliği 3,4–3,8 mic./index, lif mukavemeti 73.000–77.000 lb/inç² ve çırçır randımanı %40’tır. Tohumları havlı ve gri renklidir; yüz tohum ağırlığı 10,5–10,8 g arasındadır.
Nazilli 143 için lif uzunluğu 29,0–29,5 S.L. %2,5, lif inceliği 4,0–4,5 mic./index ve lif mukavemeti 80.000–85.000 lb/inç² olarak belirtilir. Tohumları havlıdır; yüz tohum ağırlığı 11–12 g, çırçır randımanı %40–41 arasındadır.
Hammadde ve çeşit özellikleri · 2
Carmen için lif uzunluğu 30,5–31,5 UHM (mm), lif inceliği 4,1–4,5 mic./index ve lif mukavemeti 95.000–98.000 lb/inç²’dir. Lifleri beyaz ve parlak, çırçır randımanı %40–41’dir. Tohumlar orta irilikte ve havlıdır; hav rengi yeşilimsidir. Yüz tohum ağırlığı 10,5–11,5 g arasındadır.
Nasıl yetiştirilir?
Üretim yeri ve çevresi
Pamuk tarımında sıcaklık, güneş ışığı ve yağış önemlidir. Bitki 180–200 don olmayan güne ve büyüme mevsimi boyunca 4–5 ay düzenli sıcaklığa ihtiyaç duyar. Çeşitli stres koşullarına karşı işlev gören enzimlerin en iyi çalıştığı aralık 23,5–32 °C’dir. Toplam sıcaklık gereksinimi 1.150–1.270 gün-derecedir. Ortalama güneşli gün oranı %60’ın üzerinde olmalıdır.
Derin profilli, organik maddece zengin ve su tutma kapasitesi yüksek topraklar uygundur. Besin maddelerinin yarayışlılığı nötr topraklarda, pH 7 civarında daha iyidir. Pamuk toprak asitliğine duyarlıdır; en uygun pH aralığı 6,5–7,5’tir. Organik madde miktarının %2 olması idealdir. İyi drenajlı alüvyal topraklar ve sulanabilir delta toprakları tercih edilir.
Üretim yeri ve çevresi · 2
Ekim için en uygun toprak sıcaklığı 18 °C’dir. Toprak sıcaklığının 15–18 °C düzeyinde birkaç gün sabit kalması, ekimin yapılabileceğini gösterir. Sicilde bölge için en uygun ekim dönemi nisanın son haftası ile mayısın ilk haftası arasıdır. Normal koşullarda dekara 6–7 kg havlı veya 3–3,5 kg havsız tohum yeterlidir.
Ekimden sonra yağışın toprak yüzeyinde oluşturduğu kaymak tabakası tırmık veya uygun aletle kırılır. Seyreltme, fazla tohum nedeniyle gerekenden çok fide çıktığında 20 gün içinde elle yapılır.
Yabancı ot yoğunluğu, kök çürüklüğünün şiddeti, yağışlar ve bitki gelişmesine göre 2–4 kez el ve makine çapası yapılır. Bitki topraktan başta azot, fosfor, potasyum, kalsiyum, magnezyum ve kükürt alır. Gübreleme, toprağın fiziksel ve kimyasal analizleri ile tarla denemelerine göre belirlenir. Sulama zamanını iklim, toprak özellikleri ve bitkinin gelişme durumu belirler.
Hasat ve kurutma
Sicilde hasadın büyük bölümünün elle ve genellikle iki defada yapıldığı belirtilir. Hasada kozaların %60’ı açıldığında başlanır. Pamuk yaş ve çepelli toplanmamalıdır. Yağıştan sonra tarlaya girmekte acele edilmez; kütlü pamuk bitki üzerinde kurutulur. Çiğ nedeniyle nemli toplanmış pamuklar serilir ve kuruduktan sonra balyalanır.
Üretim alanı ve yöreyle bağı
Coğrafi sınır, sicildeki ilçe adlarıyla İzmir ve Aydın’ın tüm ilçelerini kapsar. Manisa’da Merkez, Ahmetli, Akhisar, Alaşehir, Demirci, Gölmarmara, Kırkağaç, Salihli, Saruhanlı, Soma ve Turgutlu; Muğla’da Dalaman, Fethiye, Köyceğiz, Milas, Ortaca ve Yatağan ilçeleri kapsam içindedir.
Denizli’de Merkez, Akköy, Buldan, Çal, Honaz ve Sarayköy; Balıkesir’de Merkez, Ayvalık, Bandırma, Bigadiç, Burhaniye, Edremit, Gömeç, Havran, Kepsut, Manyas ve Susurluk ilçeleri coğrafi sınırda yer alır.
Çanakkale’de Merkez, Ayvacık, Eceabat, Ezine ve Gelibolu ile Bursa’da Karacabey ilçesi kapsama dahildir. Gediz Havzası ile Küçük ve Büyük Menderes ovaları, sicilde toprak isteği bakımından uygun alanlar olarak anılır.
Tescil, markalama ve denetim
Denetim düzeni
Ege Pamuğunun sicil numarası 67’dir. Belgede tür “Menşe İşareti”, başvuru tarihi 6 Şubat 2003, yayım tarihi 27 Temmuz 2003 olarak yazılıdır; koruma 6 Şubat 2003’ten geçerlidir. Başvuru sahibi İzmir Ticaret Borsası, kullanım biçimi markalamadır.
Denetim, İzmir Ticaret Borsası koordinatörlüğünde en az üç uzmandan oluşan komisyon tarafından yapılır. Tarla ve ürün denetimi yılda en az bir kez düzenli olarak; ayrıca şikâyet üzerine ve ihtiyaç duyulduğunda her zaman gerçekleştirilir.
Sicilde komisyona uzman sağlayan ticaret borsaları İzmir, Manisa, Denizli, Balıkesir, Çanakkale, Ödemiş, Nazilli, Akhisar, Alaşehir, Salihli ve Turgutlu olarak sıralanır. İzmir, Manisa, Aydın, Balıkesir ve Çanakkale Tarım İl Müdürlükleri de listede yer alır.
Ziraat odaları İzmir, Aydın, Muğla, Bergama, Nazilli, Germencik, Ödemiş, Tire, Salihli ve Turgutlu’dur. Diğer kuruluşlar S.S. Tariş Pamuk Birliği, DTM Batı Anadolu Bölge Müdürlüğü, Ege Üniversitesi Ziraat Fakültesi ve Nazilli Pamuk Araştırma Enstitüsüdür.
