Coğrafi işaretli ürün · Isparta
Isparta, Burdur, Afyon ve Denizli illeri ile ilçelerinde yetiştirilen Rosa damascena türünün pembe, yarım katmerli ve kuvvetli kokulu çiçekler açan çok yıllık yağ gülüdür.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Isparta Gülü nedir?
Isparta Gülü, Rosa damascena türünün pembe, yarım katmerli ve kuvvetli kokulu çiçekler açan çok yıllık yağ gülüdür.
Sicilde Isparta Gülü, Pembe Yağ Gülü, Yağ Gülü, Sakız Gülü ve Şam Gülü adları verilir. Bitki 1,5–3 m boylanır; dikenli ve kışa dayanımı yüksektir. Gül yağı elde etmek amacıyla kültürü yapılan Rosa damascena türü olarak tanımlanır.
Sicilde bitki, tohumlu bitkilerin kapalı tohumlular alt bölümünde; Rosales takımı, Rosaceae familyası ve Rosa cinsi içinde sınıflandırılır. Türkiye florasında 24 gül türü bulunduğu bilgisi belgenin tarihsel anlatımıdır.
Bitki ve çiçek özellikleri
Gövde ve yaprak yapısı
Gövde silindir biçimli, içi dolu, esmer renkli ve çok dallıdır; dallarda sert dikenler bulunur. Yapraklar yumuşak ve ince tüylüdür; 5–7 yaprakçıktan oluşur. Yaprakçıklar 3–4 cm uzunluğunda, oval, dişli kenarlı ve alt yüzeyi tüylüdür. Yapraklar almaşık dizilişli, saplı ve kulakçıklıdır; tek tüysü yapıdadır.
Çiçeğin yapısı ve rengi
Çiçekler hafif sarkık ve pembe tonlarındadır. Taç yapraklar oval ve soluk pembe, dipleri beyaz lekelidir. Erkek organ çok sayıdadır. Çiçek tablası zamanla etlenip kırmızımtırak renk alır; içinde çevresi tüylü nukslar bulunur. Dişi organ çok sayıdadır; dişicik borusu uzunca, dişicik tepesi baş şeklindedir.
Sicildeki melezlik görüşü
Sicil, Rosa gallica ile Rosa phoenicia melezi olduğu görüşünü “sanılmaktadır” ifadesiyle aktarır.
Bahçe tesisi, budama ve bakım
Bahçenin toprak koşulları
Sicil, Isparta ilinin üst toprağını 8–40 cm derinlikte, genellikle killi-tınlı, kalkerli, granüler ve dağılabilir olarak tanımlar. Bu bölgesel tarif, gülün uygun toprak isteğiyle aynı anlamda kullanılmaz.
Hendeklerin hazırlanması
Bahçe tesisi için yaklaşık 25–30 cm veya 40–50 cm derinlik ve genişlikte hendekler açılır. Hendekler eğimli arazide eğime dik, düz arazide kuzey–güney yönündedir. Sulanan bahçelerde 3 m, sulanmayanlarda 2 m aralık bırakılır.
Çeliklerin dikilmesi
Yaşlı bahçelerin gençleştirme budamasından kalan dallar güz aylarında veya kasım–ocak arasında hendeklere uç uca yatırılır; üzeri 10 cm toprak veya yanmış çiftlik gübresi karışımlı toprakla örtülür. Hastalıklı ve kurumuş çelikler ayıklanır. Yaklaşık 100–150 cm uzunluktaki çeliklerden dekara 350–600 kg kullanılır. Sonbahar dikimlerinde sürgünler nisanda toprak üstüne çıkar; boğazları yeniden toprakla doldurulur.
Kuru ayıklama ve çırpma
Kuru ve kırılmış dallar kasım–mart arasında ayıklanır. Çırpma budaması ekolojik koşullara göre kasım–mart arasında, genellikle şubatta ilk yapraklar gelişmeden yapılır; sürgün uçlarında 5–7 göz bırakılır.
Gençleştirme budaması
Gençleştirme budaması kasım–aralıkta güllerin toprak seviyesinden kesilmesiyle yapılır. Sicil, yapılması gereken 7–12 yaş dönemi ile yörede görülen 10–15 yaşa erteleme uygulamasını ayrı anlatır. Gençleştirme yapılan bahçeden ikinci–üçüncü yılda çiçek alınmaya başlanır.
Sulama uygulamaları
Bahçelerde genellikle sulama yapılmaz. Sulama imkânı bulunanlarda temmuz–ağustos ve eylül–ekim dönemlerinde yılda bir veya iki kez salma sulama yapılır; belgede yeni tesis edilen bahçelerde damla sulama kullanıldığı da belirtilir.
Sicildeki bitki koruma kapsamı
Sicilde gül pası ve gül küllemesi; koşnil, kabuklu bit, kırmızı örümcek ve çeşitli gül zararlıları sayılır. Mücadelenin Isparta Tarım İl Müdürlüğü Bitki Koruma Şubesi aracılığıyla kombine programla yürütüldüğü belirtilir.
Coğrafi kapsam ve yetişme koşulları
Belgedeki coğrafi sınır Isparta, Burdur, Afyon ve Denizli illeri ile ilçeleridir.
Yağ gülü mutedil iklimi, açık ve havadar, bol ışıklı alanları; ilkbaharda kuraklık, don ve kırağı olmayan, çiçeklenmede çiğ düşen koşulları sever. Sicil, çiğin yağ verimini artırdığını belirtir. Isparta, Orta Anadolu ile Akdeniz arasında bir geçit bölgesi olarak anlatılır.
Hafif kumlu, tınlı, milli, derin, süzek ve organik maddesi bol topraklar gül bahçesi için uygun olarak tanımlanır. Sicildeki 1994 tarihli araştırmanın bulguları yöre topraklarının tarihsel incelemesidir.
Çizelge 2: Sicildeki Isparta iklim verileri
Sicilin 4. sayfasındaki metin yıllık yağışı 500–600 mm, bu çizelge 712 mm verir. Kaynak değerleri birleştirilmemiştir; güncel iklim ölçümü olarak sunulmaz.
Tabloyu görüntüle · 8 kayıt
Sicilin 4. sayfasındaki metin yıllık yağışı 500–600 mm, bu çizelge 712 mm verir. Kaynak değerleri birleştirilmemiştir; güncel iklim ölçümü olarak sunulmaz.
Tabloyu küçük ekranda yatay kaydırarak inceleyebilirsiniz.
| Özellik | Değer |
|---|---|
| Yıllık yağışlı gün sayısı | 91 |
| Yıllık yağış miktarı | 712 mm |
| Yıllık donlu gün sayısı | 83 |
| Yıllık kapalı gün sayısı | 64 |
| Nispi nem (%) | 62 |
| Vejetasyon periyodu | 6 ay |
| İlkbahar geç donlarının bitim tarihi | 20 Nisan |
| Sonbahar erken donlarının başlama tarihi | 20 Ekim |
* Sicilde yıllık yağış anlatıda 500–600 mm, iklim çizelgesinde 712 mm olarak yer alır. Dönem ve ölçüm yerlerinin aynı olduğu belgede açıklanmaz. Değerler birleştirilmemiştir; bu belgesel aktarım güncel iklim verisi veya yetiştirme eşiği değildir. Resmî açıklama bekleyen bir kaynak farkıdır.
Sicilde anlatılan üretim geçmişi
Sicil, yağ gülünün kültüre alınmasını ve gül yağı üretimini 1877–1878 savaşı sonrasında Kazanlık’tan gelen göçmenlerle ilişkilendirir. Isparta’ya fidanların 1888’de Müftüzade İsmail Efendi tarafından getirildiği belirtilir.
Sicildeki 2002 kaynaklı üretim alanı çizelgesi tarihsel veridir. Satırlarda yazılı değerlerin toplamı, çizelgede yazılı 15.910 dekar toplamıyla uyuşmamaktadır; eksik rakam tahmin edilmemiştir.
Çizelge 1: Sicildeki tarihsel üretim alanları
Özgün satırlar ve toplam aynen korunur. Satır değerleri toplamla uyuşmaz; rakamlar tamamlanmamıştır.
* Sicildeki tarihsel üretim alanı çizelgesinin satır toplamı, belgede yazılı toplamla uyuşmaz. Çizelge kaynakta basıldığı biçimiyle korunur. Hangi rakamın düzeltileceğini belirleyen resmî belge bulunmadığından bir değer seçilmemiştir.
Sicil ve denetim
Isparta Gülü 83 numaralı, menşe adı türündeki sicildir. Başvuru tarihi 1 Aralık 2005; kapaktaki ilan ve korumanın başlangıcı 6 Mayıs 2006’dır. Başvuru sahibi Süleyman Demirel Üniversitesidir. Kullanım biçimi markalamadır.
Sicilde denetim komisyonu Isparta Ticaret Borsası Genel Sekreterliği, Isparta Tarım İl Müdürlüğü Bitki Koruma Şubesi ve SDÜ Ziraat Fakültesi Tarla Bitkileri Bölümü olarak sıralanır. Üretim ve pazarlama aşamalarında sürekli kontrol belirtilir.
* Sicil ayrı bir tescil günü belirtmez. Başvuru, ilan ve korumanın başlangıcı farklı kayıtlardır; portal günü sicil yerine kullanılmamıştır. Bu sayfa, tarih tamamlanmış bir tescil künyesi iddiası taşımadan 83 numaralı sicili belgesel olarak aktarır.
