Damal Bebeği

Üç etek, yelek ve cepken

Damal yöresinde 45–50 yaş üzeri bayanların günümüzde de giydiği bu kıyafetlerin giydirildiği tahta ve plastik bebeklerdir.

Üç etek entariye saya, onun üzerine giyilen kolsuz üstlüğe yelek, kollu üstlüğe cepken denir.

Önleri ve etek çevreleri zincef süslüdür.

Ön etekleri ya düz olarak serbest bırakılır ya da önden kaldırılarak etek uçları arkadan birleştirilir.

Üç etekle birlikte Göynek, şalvar ve fermane/üstlük giyilir.

Biri önde, diğeri arkada olmak üzere birbirini takip ederek beş tane üç etek entarisi üst üste giyilir.

Etek ve yeleklerin hepsi astarlıdır.

Şalvar pazenden olup, pijama gibi dikilir ve paçaları çorap koncuna sokulur.

Kolçağın ortası bir bağ ile hafif sıkılarak boğum yapılır.

Yaşlı veya dul kadınlar takar.

Giysiler örme boncuk süslerle zenginleştirilir.

Kola takılan boncuk, dizilerine kol boncuğu denir.

Yeni evli gelin ile 8–10 yıllık evli genç kadının başlığı birbirine benzer.

Gelin başı evlendikten 3 gün sonra kadın başı olarak düzenlenir.

Fes, yağlık ve boncuklu başlık

Buna keten denir.

Ketenin üzerine yağlık denilen 3 adet krep, köşesinden katlanarak 8–10 cm'lik şeritler halinde kıvrılır ve fesin çevresine sarılır.

Saçların üzerine, boncukla, motif şeklinde dolukipi yapılarak keten üzerinden sallandırılır.

Başlıkların hepsinde başa önce bir terlik (tertoplayan)/fes gelir.

Başlıkların hepsi altın gümüş veya boncuklarla süslenir.

Ayrıca başlığın iki yanına tutturulmuş, kulakların önünden ve çene altından geçen süslü bağlar bulunur.

Kadının ekonomik durumuna göre altın gümüş, boncuk dizilerden ve kumaştan yapılır.

Denetim Esasları: Bebek üretim atölyelerinde üretilen bebekler en az yılda iki (bir) defa, ihtiyaç duyulduğunda ve tüketici şikayetleri üzerine her zaman 2 ila 4 kişi olmak üzere Damal Kaymakamlığı tarafından oluşturulan komisyon tarafından denetim yapılır.

Denetim sonucunda ilgili rapor hazırlanır.

Ayırt Edici Özelliği: Yörede bebeğe giydirilen kıyafetlerin el ile işlenmesi yoluyla üretilen, boncuk işlemeli ve altın, gümüş ve boncuklarla süslü başlıklar, boncuklardan yapılmış göğüslük, yöresel motifler işlenmiş önlük, üçetek entari, yöresel motiflerle süslü yünden örülmüş çoraplar ve kola takılan bilek kısmı tasmalı, üst kısmı büzme lastikten geniş kolçaklardan kaynaklanan tamamen el işi olan yöresel üç etek kıyafetidir.

Kolçak rengi göğse takılan boncuk işlemeli Tor ile uyumlu olmalıdır.

Başlık; alın kısmı boncuk işlemeli, üzeri yemeni ile sarılarak yapılır.

Dikdörtgen biçiminde olup, bele bağlanarak eteklerle peştemal da giyilmektedir.

Yukarıdaki bir bağ ile boyuna geçirilip, alt uçları birer bağcıkla arkadan bağlanır.

Gümüş hamaylı, kehribar veya iri boncuklardan kolyeler ve altınlar ile boyun, dizi dizi boncuk ve savatlı gümüş bileziklerle kollar süslenir.

Düzenleniş Şekli ve Kullanılan Malzemeler: Üç etek (peşli/üç peşli/Saya), koton kumaştan, astarlı olarak entari şeklinde dikilip, diğer iki eteğin arka bel kısmından her iki tarafa peş yapılır.

Üç etek arasında kullanılan eteklerin biri önden arkaya, ikincisi arkadan öne bağlanır.

Üç etek entari ile birlikte kullanılan eteklerden, öndekine düz örtü, arkadakine belleme denir.

Genç kadınlar tamamen boncuktan yapılmış tor kullanılır.

Çeşitli yöntemlerle başa yükseklik verilir.

Göynek eteğin beden kısmı beyaz bez, eteği renkli kumaştır.

Arkadan giyilen entarilerle eteklerin renkleri kat kat görünür.

Kola, bilek kısmı tasmalı, üst kısmı büzme lastikle, karışık renkteki kumaşlardan yapılan zincefli kolçak takılır.

Çeşitli renkteki boncuklarla ve yöresel motiflerle işlemeli göğüslük/döşlük/tor tamamlayıcı bir süstür.

Koyu renkli genelde siyahtır.

Kemerler, çeşitli saç bağları, baş süsleri, bilezikler, göğüslükler hep renkli boncuklardan yapılır.

Kadın başlıkları terlik üzerine çeşitli ipek, keten, tül gibi malzemeden değişik renkteki örtüler bağlanarak ve çeşitli takılarla süslenerek yapılır.

Yanlarına çepeçevre bir veya iki sıra zıt renkli iplik kullanılarak, renkli veya beyaz düğmeler dikilir.