Coğrafi işaretli ürün · Kocaeli
Kocaeli’nin Gölcük ilçesindeki Nüzhetiye köyünde üretilen bez bebektir. Üzüm veya karanfil desenli eteği, iğne oyalı beyaz başörtüsü ve özel baş bağlaması, köyün yerel kıyafetlerini yansıtır.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Nüzhetiye Bebeği / Döşeme Bebeği nedir?
Nüzhetiye Bebeği / Döşeme Bebeği, Kocaeli’nin Gölcük ilçesindeki Nüzhetiye köyünün yerel kıyafetlerini yansıtan folklorik bez bebektir. Üzüm veya karanfil desenli etek ile iğne oyalı beyaz başörtüsü kullanılır; adı köyün eski ve yeni adından gelir.
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
Nüzhetiye (Döşeme) Köyü Kocaeli iline 20 kilometre, Gölcük ilçesine (merkez) 13 kilometre uzaklıktadır.
Köy İzmit Körfezi’nin güneyinde Samanlı Dağlarının 600 metre rakımda kurulu bir orman köyüdür.
Bez bebeklerin kıyafetleri köydeki kadınlarının yerel kıyafetleridir.
Bu kıyafetler köy dışında başka yörede kullanmamaktadır.
Geçmişte köy kadınları tarafından kız çocuklarının oynaması için yerel kıyafetlerin benzerini hazırlayıp bez bebek yaptıkları bilinir.
Bez bebeklerdeki kıyafetlerin ayırt edici özelliği köy kadınlarının yerel kıyafetlerindeki üzüm deseni veya karanfil desenin işlenmesidir.
Desenler elde kanaviçe tekniğiyle yapılır.
Bez bebekleri tamamen el emeği ile üretilir.
Üzüm ve karanfil kanaviçesi
Eteklerin üzüm veya karanfil desenleri, köy kadınlarının yerel kıyafetlerini yansıtır. Sicil bu desenleri kanaviçe tekniğiyle tanımlar.
İğne oyalı beyaz başörtüsü
Seyrek beyaz kumaştan başörtüsü iğne oyasıyla süslenir ve köye özgü biçimde bağlanır.
Nasıl üretilir?
Beden kumaşı ve dolgu malzemeleri
Malzemeler 60 cm pamuklu krem terekoton kumaş (beden olarak biçimlendirmede)
- 350 g boncuk elyaf/kırpık pamuk (Beden dolgusu olarak)
- 1 g siyah ve beyaz renkli ip
Kıyafet, saç ve başörtüsü malzemeleri
Bebeğin Kıyafetleri İçin Kullanılan Malzemeler 25 cm Çiçek Desenli Basma Kumaş (Üst gömlekte) 60 cm Pamuklu Krem Rengi Kumaş (Ten yapımında pamuklu krem terekoton kumaş üzerine) 35 cm Siyah Kumaş (Siyah üstüne beyaz köye ait üzüm ve karanfil desen işlemelik kumaş)
- 1 adet Keçe iğnesi (Keçe dikiminde)
- 20 g Siyah/Kahverengi Keçe (Saç yapımında)
- 50 g Yün İp (Saç yapımında)
5 adet Islak Kuru Kalem Boya-Kumaş Boyası (Kırmızı, Mavi, Beyaz, Yeşil, Siyah) 40×13 cm Seyrek Dokuma Beyaz Kumaş (Tülbent yapımında) 1 adet Beyaz Bobin Parlak İplik (Başörtü oyasında kullanılıyor) 20 cm Terekaton Siyah Kumaş (Etek yapımında) 5 cm Likralı/Esnek Siyah Kumaş (Çorap yapımında)
- 50 g Beyaz Koton İplik (Etek işlemesinde)
Bebeğin dikilmesi, yüzünün ve kıyafetlerinin tamamlanması
Bebeğin Yüz Hatlarının Çiziminde Kullanılan Malzemeler 1 Kutu Pudra (Yüz için tamamında kullanılıyor) 1 Allık Bronz Alık / Renklendirici (Yanaklarda kullanılıyor) Folklorik Bebeğin Yapımı Bebek kalıbı, krem terekoton rengi pamuklu kumaş üstüne çıkarılıp kesilir. Oluşturulan bebek kalıbı içine boncuklu elyaf veya kırpık pamukla doldurulur. Dolum işlemi bitince içi doldurulan bebeğin üzerine gömlek olarak renkli çiçekli basma kumaş dikilir. Desenli siyah kumaş büzgülü etek dikilir.
Etek üzerine beyaz koton iple makinede/elde işlemeleri yapıldıktan sonra, etek ucundaki desenler kesilerek dikilir. Etek hazırlandıktan sonra etek boyu diz altında kalacak şekilde aslına uygun olarak bebeğin üzerine giydirilir. Bebeğin ayaklarına giydirmek üzere çorapları esnek siyah/kahverengi kumaştan kesilir ve elde dikimi yapılarak, bebek üzerine giydirilir. Dikim işlemleri bittikten sonra bebeğin yüzü pudralanarak ten rengi alması sağlanır. Islak kuru renkli boyalarla bebeğin yüz hatları çizilir.
Allıkla yüzü renklendirilir. Bebeğin saçları yün ip ve keçe ile iğneleme tekniği kullanılarak saçları tamamlanır. Başörtüsü için 40×13 cm ebadında seyrek beyaz kumaş üstüne iğne oyası yapılır. Başörtüsü bebeğe takılır.
Yöreyle bağı nedir?
Nüzhetiye Bebeği / Döşeme Bebeği yöre adı ile ünlenmiş el işçiliği ile üretilen foklorik bir üründür. Eteklerin alt uçlarına kanaviçe tekniği ile üzüm deseni yapımı köye özgüdür. Ayrıca iğne oyalı beyaz renkli başörtülerinin özel bağlama biçimi ile de farklılık gösterir. Üretimin tüm aşamalarının, belirtilen coğrafi sınır içinde gerçekleşmesi gereklidir.
Tescil ve denetim nasıl yürütülür?
Sicil ürünü el emeğiyle tanımlar; üretim açıklamasında eteğin beyaz koton ip işlemeleri için “makinede/elde” seçeneği verilir. Bu seçenek yalnız belirtilen işleme bağlamıyla aktarılmıştır.
540 tescil numaralı Nüzhetiye Bebeği / Döşeme Bebeği mahreç işareti olarak 17 Eylül 2020 tarihinde tescil edilmiştir. Nüzhetiye Bebeği / Döşeme Bebeği ibaresi ve mahreç işareti amblemi, ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde yer alır. Ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde kullanılamadığında, Nüzhetiye Bebeği / Döşeme Bebeği ibaresi ve mahreç işareti amblemi, işletmede kolayca görülecek şekilde bulundurulur.
Gölcük Belediyesi koordinatörlüğünde, Kocaeli İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü, Gölcük Kent Konseyi ve Gölcük Belediyesinin belirlediği usta öğreticisi olmak üzere birer kişinin katılımıyla oluşan denetim mercii tarafından denetim yapılır. Denetleme yılda en az bir defa yapılacak ve neticeleri raporlanacaktır. Ayrıca şikâyet ve ihtiyaç duyulduğu her zaman denetleme yapılacaktır.
Denetimlerde Nüzhetiye Bebeği / Döşeme Bebeğinin eteklerinde üzüm deseni veya karanfil desenin işlenmesi, işleme tekniği ile üretim metodunda açıklanan özelliklere uygun olarak üretilmesi ve coğrafi işaretin adı ile mahreç işareti ambleminin kullanımı denetlenecektir. Denetim mercii, kamu kuruluşlarından veya özel kuruluşlardan veya bunlarda görevli uzman gerçek veya tüzel kişilerden denetimin gerçekleştirilmesi sırasında faydalanabilir veya hizmet satın alabilir. Tescil ettiren, hakların korunmasında hukuki süreçleri yürütür.
