Coğrafi işaretli ürün · Kars
Kars mutfağında erişte, yeşil mercimek ve patates birlikte hazırlanan pilavın temelini oluşturur. Patates dilimleri tabana yerleştirilir; yerel sarı yağla tamamlanan yemek ters çevrildiğinde patatesler üstte kalacak şekilde sunulur.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Kars Erişte Pilavı nedir?
Erişte, yeşil mercimek ve patatesin birlikte hazırlandığı Kars yemeğidir. Yerel sarı yağ kullanılır; ters sunumda yuvarlak patates dilimleri pilavın üzerinde kalır.
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
Erişte ve mercimek
Yumurtalı erişte ile yeşil mercimek ayrı hazırlanıp birleştirilir. Erişte hamuru ince şeritler halinde kesilir; hava ve fırın kurutması aşamaları vardır.
Patatesli ters sunum
Hafif kızartılmış yuvarlak patates dilimleri tencere tabanına dizilir. Yerel sarı yağla tamamlanan yemek ters çevrilir; patatesler üstte görünür.
Renk ve patates dokusu
Fırın kurutması erişteye kahverengi-sarı renk verir. Yuvarlak patates dilimleri pişince yumuşar ve erişteye eşlik eder; dizilişleri ters sunumun görünümünü oluşturur.
Sicildeki üretim anlatımı
Bileşenler (6 kişilik)
- 200 g yeşil mercimek
- 500 g erişte
- 30 g Kars ilinde üretilen sarı yağ
- 10 g tuz
- 2 orta boy patates
Erişte için bileşenler
- 2 adet yumurta
- 500 g özel amaçlı buğday unu
- 20 g tuz
- 400 ml 22–23 °C sıcaklığında su
Erişte hamurunun yoğrulması
Elekten geçirilmiş buğday ununa tuz eklenip karıştırılır, üzerine yumurtalar kırılıp hafif hafif ılık su ilave edilerek yoğrulur ve sert bir erişte hamuru elde edilir. Hamur bezelere ayrılıp unlu tepsinin üzerinde sıralanır. Birinci aşamada hamur bezesi unlanarak merdane ile daire formu verilir.
Yufkayı açma ve erişteyi kesme
İkinci aşamada oklava ile yufka büyüklüğünde hamur açılır. Açma işleminde bol un kullanılarak hamurun yapışması önlenir. Oklavadan çıkartılan yufka, bıçakla 0,2–0,3 cm eninde ve 2–3 cm boyunda ince şeritler halinde kesilir. Eriştenin tel tel kesilebilmesi için tüm yüzeyi unlanır. Kesim işleminde erişte makinası kullanılabilir.
Kurutma işlemi
Tel tel ve aralıklı olarak kesilen erişteler temiz bezler üzerine serilerek veya iplere asılarak doğal hava akımında 1–2 günde kurutulur, yatay ızgaralara dizildikten sonra 70–80 °C’deki fırınlarda yaklaşık 60 dakika kurutulur.* Böylece erişteler daha ince hale gelir.
* Sicil doğal hava akımında 1–2 gün kurutma ve ardından 70–80 °C fırında yaklaşık 60 dakika verir; doğal kurutma ve son nem koşulları açıklanmaz. Belgedeki bu eksiklik veya uyuşmazlığın tescil ettiren ya da TÜRKPATENT tarafından açıklığa kavuşturulması gerekmektedir.
Haşlama işlemi
Fırınlanan erişteler haşlanır. Yeşil mercimek bir gece önceden 1 litre suda bekletilir.
Kaynatma işlemi
Ertesi gün suyu süzülen yeşil mercimeğe 1 litre su eklenerek 20 dakika kaynatılır ve tekrar suyu süzülür. Haşlanmış erişte ile yeşil mercimek karıştırılarak bekletilir. Patatesler soyulur, halka şeklinde dilimlenerek hafifçe kızartılır ve bir tencerenin tabanına döşenir.
Haşlanmış mercimek ve eriştenin eklenmesi
Üzerine haşlanmış mercimek ve erişte ilave edilir.
Demlendirme özellikleri
Kars ilinde üretilen sarı yağ eritilir ve tenceredeki karışıma eklenip, kapağı kapatılarak 15 dakika demlenmeye bırakılır.
Hamurun açılması ve kısa bekletme
Erişte hamuru 0,2–0,3 cm kalınlığında açılır. Sicil açma sonrası 5–10 dakika bekletmeyi, sonra 0,2–0,3 cm eninde ve 2–3 cm boyunda şerit kesimini anlatır.
Yöresiyle bağı nedir?
Kars Erişte Pilavı, Kars ilinde uzun bir geçmişe sahiptir. Coğrafi sınırın ekonomisinde ve kültüründe önemli bir yeri vardır. Bu sebeple coğrafi sınır ile ün bağı bulunan Kars Erişte Pilavının tüm üretim aşamaları coğrafi sınırda gerçekleşir. Bu sebeplerle coğrafi sınır ile ün bağı bulunur.
Sicil erişte pilavını Kars’ın gastronomi ve kültürel yapısındaki özgün üretim ve sunum biçimiyle ilişkilendirir. Yemeğin bütün üretim aşamaları Kars ili sınırında gerçekleşir.
Sicildeki sunum anlatımı
Servis yapılmadan önce tencere bir servis tabağına ters çevrilir. Patatesler en üstte kalacak şekilde sunulur.
Tescil ve denetim bilgileri
Tescil kapsamı ve işaret kullanımı
1871 tescil numaralı Kars Erişte Pilavı mahreç işareti olarak 19 Haziran 2026 tarihinde tescil edilmiştir. Kars Erişte Pilavı ibaresi ve mahreç işareti amblemi, ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde yer alır. Ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde kullanılamadığında, Kars Erişte Pilavı ibaresi ve mahreç işareti amblemi, işletmede kolayca görülecek şekilde bulundurulur.
Sicildeki denetim düzeni
Denetimler; Kars Ticaret ve Sanayi Odasının koordinatörlüğünde ve Kars Ticaret ve Sanayi Odası, Kars Lokantacılar Esnaf Odası ve Kars İl Tarım ve Orman Müdürlüğünden konuda uzman birer kişinin katılımıyla, üç kişiden oluşan denetim mercii tarafından yapılır. Denetimler düzenli olarak yılda bir defa, gerekli görülen hallerde ve şikâyet üzerine ise her zaman gerçekleştirilir.
Denetim mercii tarafından; üretimde kullanılan bileşenlerin uygunluğu; üretim metoduna uygunluk ve Kars Erişte Pilavı ibaresinin ve mahreç işareti ambleminin kullanımının uygunluğu denetlenir. Denetim mercii, kamu kuruluşlarından veya özel kuruluşlardan veya bunlarda görevli uzman gerçek veya tüzel kişilerden denetimin gerçekleştirilmesi sırasında faydalanabilir veya hizmet satın alabilir. Tescil ettiren, hakların korunmasında hukuki süreçleri yürütür.
