Coğrafi işaretli ürün · Hatay
Hatay mutfağında uzun süre haşlanan iç bakla, tahin ve sarımsakla ahşap tokmak kullanılarak ezilir. Limon suyu iki aşamada eklenir; kimyon, biber, zeytinyağı ve maydanozla tamamlanan meze bakır tabakta sunulur.
UNESCO ilişkisiHatay gastronomi kültürüGastronomi şehriyle ürün ilişkisiUNESCO ile Yaşatılanlar →
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Hatay Bakla Ezmesi nedir?
Hatay Bakla Ezmesi, haşlanmış iç baklanın tahin, sarımsak ve limonla ezildiği bir mezedir. Baharatlı üstlüğüyle hazırlanarak bakır tabaklarda servise sunulur.
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
Hatay Bakla Ezmesi; haşlanmış iç bakla, sarımsak, tuz, tahin ve limon suyunun karıştırılıp üzerine kimyon, pul kırmızıbiber, zeytinyağı, limon suyu ve maydanoz konulması suretiyle Hatay ilinde üretilen mezedir.
Hamam kültürünün yoğun olduğu coğrafi sınırda baklalar, geleneksel olarak genellikle hamamların külhanlarında ve carra adı verilen bakır küplerde yavaş yavaş haşlanır.
Bakla ve geleneksel kap
Genellikle sakız bakla kullanılır. Carra denen bakır kapta külhan pişirmesi ile bakır tencerede kısık ateş hazırlığı farklı yöntemlerdir.
Ezme ve katmanlı ekler
Bakla tahin ve sarımsakla ahşap tokmak kullanılarak ezilir. Limon suyunun yarısı ezmeye, diğer yarısı baharatlar ve yağla birlikte üstlüğe katılır.
Hammadde ve bileşim
Hatay Bakla Ezmesinin üretiminde, genellikle sakız bakla kullanılır.
Diğer bileşenler eklenince ahşap tokmakla ezilir.
Baklanın hazırlığı
Baklalar uzun süre soğuk suda bekletilip bakır kaplarda odun ateşinde yavaşça haşlanır. Sicil bu hazırlığı yöreye ait geçmiş ve geleneklerle ilişkilendirir.
Sicildeki üretim anlatımı
Baklayı seçme, ıslatma ve ayıklama
Hatay Bakla Ezmesinin üretiminde, genellikle sakız bakla kullanılır. Baklalar, üretimden önce 24 saat soğuk suda bekletilir, süzülüp ayıklanır.*
* Sicil baklaları 24 saat soğuk suda bekletir; su sıcaklığı, ortam ve bekletme kontrolü açıklanmaz. Külhan ve tencere süreleri farklı yöntemlerdir. Belgedeki bu eksiklik veya uyuşmazlığın tescil ettiren ya da TÜRKPATENT tarafından açıklığa kavuşturulması gerekmektedir.
Haşlama işlemi
Ayıklanan baklalar, carra adı verilen bakır küplere konur ve baklaların üzerini geçecek kadar sıcak su eklenerek hamamların külhanında ve odun ateşinde 20 saat haşlanır. Külhanda haşlama imkânı yoksa bakır tencerede ve kısık ateşte 7 saat haşlanır. Bu işlemde baklaların üzerine eklenen sıcak su, bir taşım kaynadıktan sonra boşaltılır, tekrar su ilave edilip kaynatılarak kullanıma hazır hale getirilir.
Malzemeler ve ölçüler
- 200 g pişmiş bakla
- 5 g sarımsak
- 10 ml zeytinyağı
- 2 g tuz
- 30 g tahin
- 8 ml limon suyu
- 3 g kimyon
- 3 g pul kırmızıbiber 4 dal maydanoz
Baklayı tokmakla ezme ve çeşnilendirme
Haşlanmış bakla bir kaba koyulur üzerine sarımsak, tuz, tahin ve 4ml limon suyu ilave edilir ve homojen bir karışım elde edilinceye kadar gıda ile temasa uygun ahşap tokmak ile yaklaşık 2 dakika ezilir. Homojen karışım, bakır tabağa koyulup yayılır. Üzerine sırasıyla kimyon, pul biber, 4 ml limon suyu ve zeytinyağı ayrı ayrı ilave edilir.
Hatay Bakla Ezmesinin servisi, üzerine en son ince kıyılmış maydanoz konulduktan sonra yapılır.
Reçetenin ölçeği
Bileşenler bir porsiyon Hatay Bakla Ezmesi için verilir.
Yöresiyle bağı nedir?
Hatay Bakla Ezmesi Hatay ilinde köklü bir geçmişe sahiptir. Bu sebeplerle coğrafi sınır ile ün bağı bulunan Hatay Bakla Ezmesinin tüm üretim aşamaları coğrafi sınırda gerçekleşir.
Sicildeki sunum anlatımı
Servisi bakır tabaklarda yapılır. Günlük öğünlerde sıklıkla tüketilir. Bayramlarda, davetlerde ve özel günlerde ikram edilir. Bu sebeplerle coğrafi sınır ile ün bağı bulunur.
Geçmişi ve yöredeki yeri
Coğrafi sınırın mutfak kültüründe ve geleneklerinde önemli bir yeri vardır.
Tescil ve denetim bilgileri
Tescil kapsamı ve işaret kullanımı
1672 tescil numaralı Hatay Bakla Ezmesi mahreç işareti olarak 17 Aralık 2024 tarihinde tescil edilmiştir. Hatay Bakla Ezmesi ibaresi, sicil belgesinde gösterilen logo ve mahreç işareti amblemi, ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde yer alır. Ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde kullanılamadığında, Hatay Bakla Ezmesi ibaresi, logosu ve mahreç işareti amblemi, işletmede kolayca görülecek şekilde bulundurulur.
Sicildeki denetim düzeni
Denetimler; Hatay Valiliğinin koordinasyonunda ve Hatay Valiliğinden bir, Hatay İl Tarım ve Orman Müdürlüğünden ise iki olmak üzere ürün konusunda uzman kişilerin katılımıyla üç kişiden oluşan denetim mercii tarafından yapılır. Düzenli olarak yılda bir defa, gerekli görülen hallerde ve şikâyet üzerine ise her zaman gerçekleştirilir. Denetime esas kriterlere aşağıda yer verilmektedir. Üretimde kullanılan bileşenlerin uygunluğu.
Özellikle baklaların hazırlanması ve pişirilmesi olmak üzere üretim metoduna uygunluk.
Ürünün sunum şeklinin uygunluğu. Hatay Bakla Ezmesi ibaresi, logosu ve mahreç işareti ambleminin kullanımının uygunluğu. Denetim mercii, kamu kuruluşlarından veya özel kuruluşlardan veya bunlarda görevli uzman gerçek veya tüzel kişilerden denetimin gerçekleştirilmesi sırasında faydalanabilir veya hizmet satın alabilir. Tescil ettiren, hakların korunmasında hukuki süreçleri yürütür.
Ürün logosu
Logo kullanımı isteğe bağlıdır. Renk ve yazı karakteri özellikleri sicildeki kullanım biçimi kapsamında belirlenmiştir; mezenin duyusal özelliği değildir.
UNESCO ile bağlantısı
Hatay gastronomi kültürü: Hatay Bakla Ezmesinde bakla yavaşça haşlanıp ahşap tokmakla ezilir. Sicil, hamam külhanında bakır carra içinde pişirme yöntemini ve tencere seçeneğini ayrı anlatır. Bu yerel hazırlama bilgisi Hatay’ın bakliyatlı meze kültüründe yer alır. Bu bağlantı ürünün ayrı bir UNESCO tescili olarak değil, belirtilen gastronomi kültürüyle ilişkisi kapsamında gösterilir.
