Coğrafi işaretli ürün · Van
Van’ın Gevaş ilçesinde yerel genotiplerden yetiştirilir. Sarılıcı bitkinin kılçıksız ve gevrek baklaları taze tüketilir; yaprakları sarma yapımında kullanılır.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Gevaş Fasulyesi nedir?
Gevaş Fasulyesi; Van ilinin Gevaş ilçesinde yetiştirilen ilçenin ismi ile anılan yerel bir fasulyedir. Sarılıcı büyüme özelliğine sahip olup, karışık populasyon halinde olan yerel genotipleri içerir.
Ayırt edici özellikleri
Gevaş Fasulyesi; Van ilinin Gevaş ilçesinde yetiştirilen Fabaceae familyasındaki Phaseolus vulgaris L. türünden üretilir.
Tohumlar; coğrafi sınırda bir önceki sezonda yetişen Gevaş Fasulyesinden tohumluk olarak ayırılanların eylül ayında tohumlarının kurutulmasıyla elde edilir.
Gevaş ilçesinin deniz seviyesinden yüksekliği 1,750 metre olmasına rağmen Van Gölüne kıyısı olduğu için gölün ılımanlaştırıcı etkisi bölgeyi mikroklima alanı haline getirir.
Yetiştirme döneminde nem ortalaması değerleri %51–65 arasındadır.
Yetiştirme sezonunda nemin çok yüksek olmaması özellikle fungal ve bakteriyel hastalıkların yaygınlaşmasını önler.
Bitki ve meyve özellikleri
Yaprakları sarmalık olarak da kullanılır.
Siyah renk
Gevaş Fasulyesi’nde genellikle olgunlaşmış kuru tohumu siyah renktedir.
Tablo-1: Gevaş Fasulyesinin bazı morfolojik özellikleri:
Sicil belgesinin 2. sayfasında yer alan gevaş fasulyesinin bazı morfolojik özellikleri:, özgün satır ve sütun sırası korunarak aşağıda gösterilmiştir.
Tablo-2: Gevaş Fasulyesinin bazı biyokimyasal özellikleri:
Sicil belgesinin 3. sayfasında yer alan gevaş fasulyesinin bazı biyokimyasal özellikleri:, özgün satır ve sütun sırası korunarak aşağıda gösterilmiştir.
Tabloyu görüntüle · 6 kayıt
Sicil belgesinin 3. sayfasında yer alan gevaş fasulyesinin bazı biyokimyasal özellikleri:, özgün satır ve sütun sırası korunarak aşağıda gösterilmiştir.
Tabloyu küçük ekranda yatay kaydırarak inceleyebilirsiniz.
| Toplam fenolik mg GA/kg | 181,90-181,95 |
|---|---|
| C vitamini mg/100 g | 15,25-15,30 |
| Protein (%) | 28,90-29,00 |
| Fruktoz mg/g | 0,55-0,58 |
| Glikoz mg/g | 0,20-0,25 |
| Sakkaroz mg/g | 1,44-1,46 |
| Maltoz mg/g | 0,15-0,16 |
Gevaş Fasulyesi Nasıl Yetiştirilir?
Gübreleme işlemi
Salma sulama ile sulanan bitkilere ahır gübresi dışında herhangi sentetik kimyasal gübreleme yapılmaz.
Toprak hazırlığı
Gevaş Fasulyesi yetiştiriciliği yapılacak tarlalar sonbaharda derin sürülüp, ilkbaharda toprak tava geldiğinde yüzlek sürülüp düzeltilir.
Tohum temini
Fasulye bitkisi yüksek oranda kendine tozlanıp döllenen bir sebze türü olduğu için, çiftçiler tohumluk olarak ayırdıkları bitkilerin tohumlarını eylül ayında kurutup gelecek sezon için hazırlar.
Yetiştirilmesi özellikleri
Gevaş ilçesinde vejetasyon periyodunun başladığı mayıs ayı itibarı ile fasulye, doğrudan tohum ekilerek yetiştirilir. Ekim öncesi küçükbaş hayvanlardan elde edilen organik çiftlik gübresi dekara 1 ton olacak şekilde uygulanır. Genel olarak ocak usulü ekim yapılmakta ve her ocağa 1–2 tohum ekilir.
Gevaş Fasulyesi sarılıcı büyüme özelliğinde olduğu için bitki belirli bir aşamaya ulaştığında özellikle coğrafi sınırda yetiştirilen ağaç dallarından elde edilen sırıklara 70 – 100 cm aralıklarla sardırılarak büyümesi sağlanır. Bakla oluşumu ve hasat edilene kadar 5–7 gün aralıklarla sulama yapılır. Bitkiler toprak yüzeyine çıktıktan 15 gün sonra, ilk gerçek yapraklar çıktığında ve herekleme sonrası çiçeklenme başlamadan önce çapalama işlemi gerçekleştirilir.
Taze bakla hasadı ağustos ayı ortalarına doğru başlar ve hava koşullarına göre eylül sonu-ekim başına kadar devam eder.
Üretim süresi, kurutma ve muhafaza
Gevaş Fasulyesinde hasat edilen taze baklalar, 20 kg’lık plastik çuvallarda pazara sevk edilir ve %80 oransal nem içeren ortamlarda +4 ⁰C sıcaklıkta, 2 hafta muhafaza edilebilir.
Üretim yeri ve coğrafi bağ
Gevaş Fasulyesi ilçede kumlu-tınlı ve taban suyu seviyesinin yüksek olmadığı topraklarda yetiştirilir. Gevaş Fasulyesinin geçmişi eskiye dayanır. Bu sebeplerle coğrafi sınır ile ün bağı bulunan Gevaş Fasulyesinin tüm üretim aşamaları, belirtilen coğrafi sınırda gerçekleşir.
Nasıl sunulur ve kullanılır?
Gevaş Fasulyesi taze tüketime uygun, kılçıksız ve gevrektir.
Kökeni ve üretim geleneği
Gevaş ilçesinin tarım ekonomisinde önemli bir yere sahiptir.
Tescil ve Denetim Bilgileri
Tescil kapsamı ve işaret kullanımı
1409 tescil numaralı Gevaş Fasulyesi mahreç işareti olarak 13 Temmuz 2023 tarihinde tescil edilmiştir. Gevaş Fasulyesi ibaresi ve mahreç işareti amblemi, ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde yer alır. Ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde kullanılamadığında, Gevaş Fasulyesi ibaresi ve mahreç işareti amblemi, işletmede kolayca görülecek şekilde bulundurulur. Tescil ettiren kurum kimliği: Van Ticaret Borsası.
Sicildeki denetim düzeni
Denetim Van Ticaret Borsası koordinasyonunda altı kişilik merci tarafından yapılır. Sicilde Van Yüzüncü Yıl Üniversitesinin Ziraat Fakültesi Bahçe Bitkileri ve Tarımsal Biyoteknoloji bölümleri, Başkale MYO Organik Tarım Programı ile Gevaş MYO Bitkisel ve Hayvansal Üretim Programı sayılır. Gevaş İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü, Van İl Tarım ve Orman Müdürlüğü ve Van Ticaret Borsası da katılır. Düzenli denetim yılda bir, ayrıca ihtiyaç ve şikâyet halinde yapılır.
Denetime esas kriterler aşağıdadır: Ürünün renk ve fiziksel özellikleri: Morfolojik olarak kesin ayırım sağlayabilecek sarılıcı bitki özelliği, bakla uzunluğu ve eni; kılçıklılığı; bakla ve olgunlaşmamış tohum rengi, baklada tohumun belirginlik durumu ve taze baklada tohum sayısı ile üretim metoduna uygunluk Gevaş Fasulyesi ibaresi ve mahreç işareti ambleminin kullanımının uygunluğu.
Denetim mercii, kamu kuruluşlarından veya özel kuruluşlardan veya bunlarda görevli uzman gerçek veya tüzel kişilerden denetimin gerçekleştirilmesi sırasında faydalanabilir veya hizmet satın alabilir. Tescil ettiren, hakların korunmasında hukuki süreçleri yürütür.
