Coğrafi işaretli ürün · Sakarya
Sakarya’nın Pamukova ilçesinde yetiştirilir. İnce kabuğu sarı ve yeşil çizgili, eti yeşilimsi beyaz-açık sarıdır; tatlı, sulu ve kendine özgü kavun kokuludur.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Pamukova Kavunu nedir?
Pamukova Kavunu; Latince tür adı Cucumis melo L olan, kabakgillerden, sürüngen gövdeli, bir yıllık otsu bir bitkidir. Pamukova Kavunu; ince kabuklu, orta büyülükte, meyve içi etli, sulu, tatlı, kendine has aroması bulunan ve bol çekirdekli bir kavundur.
Ayırt edici özellikleri
Başlangıçta zayıf olan kökler ileri devrede daha belirgin ve kuvvetli yapı kazanır.
Yan köklerin bir kısmı derinliğine, bir kısmı ise yanlara doğru gelişir.
Gövde daha sonra kısmen odunlaşır, çok köşeli bir görünüm alır ve üzerindeki tüyleri azalır.
Bunlardan birisi erkek, diğeri erselik veya dişidir.
Kabuk rengi sarı, çizgileri yeşil ve belirgin, üzeri pürüzsüz, hafif tüylü ve incedir.
Kabuk kalınlığı 1–2,5 mm aralığındadır.
Bitki ve meyve özellikleri
Pamukova Kavununun, gövdesi metrelerce uzayabilir, yaprakları yürek biçiminde iridir.
Tek eşeyli ve bir evcikli çiçekleri yaprakların koltuk altından çıkar.
Gövde Özellikleri: Bitki 3–5 ana sürgüne sahiptir.
3–3,5 metreye kadar erişebilen bu sürgünler, çiçek ve meyvelerin oluştuğu yan kolları verir.
Kavun bitkisinin gövdesi başlangıçta otsu, yuvarlak ve üstü sert tüylerle kaplıdır.
Yaprak Özellikleri: Bitki yaprakları oldukça büyüktür.
Yaprakların şekli yuvarlak veya kısmen kalp şeklindedir.
Yaprakların alt ve üst yüzü tüylüdür.
Yaprakların kenarlarında keskin dişler bulunur.
Yaprakların renkleri yeşil ve koyu yeşile kadar değişir.
Yaprak sapı uzun ve ortası olukludur.
Çiçek Özellikleri: Çiçekleri yaprak koltuklarında meydana gelir.
Pamukova Kavunu bitkisinin iki ayrı şekilde çiçeği gelişir.
Erselik veya dişi çiçekler yan kollardaki yaprak koltuklarından çıkar.
Kavunda çiçek tozlarının taşınmasında (tozlaşmada) en önemli taşıyıcı yardımcılar bal arılarıdır.
Meyve Özellikleri: Pamukova Kavunu yuvarlak ve kısmen oval yapıdadır.
Meyve et rengi, yeşilimsi beyaz-açık sarıdır.
Genellikle meyve 10 bölmelidir.
Doku, renk ve tat özellikleri
Pamukova Kavunu, bölgede ‘‘kokulu kavun’’ olarak bilinir.
Tatlı ve suludur.
Bol çekirdeği bulunan, sarı buğday renkli, 8–11 mm uzunluğunda, 3–4 mm genişliğindedir.
Karakteristik olarak kendine has kavun kokusu bulunur.
Üretim tekniği ve ustalık
Kök Özellikleri: Kısa ve orta kalınlıkta kazık bir kök yapısına sahiptir.
Sarı renk
Parlak sarı renktedir.
Pamukova Kavunu Nasıl Yetiştirilir?
Hazırlama işlemleri
Pamukova Kavunu Yetiştiriciliği ve Üretim Aşamaları Pamukova Kavunu, tohum olarak ekiminden hasadına kadar ortalama 4 aylık bir sürede üretilir.
Üretim yeri ve çevresi
- Pamukova Kavunu için ekim derinliği 2–2,5 cm aralığındadır. Ekimde sıralar üzeri 55–60 cm, sıralar arası 175–180 cm arasında olmalıdır. Kavun ekilecek arazi, sonbaharda toprak tavlı iken 25–30 cm derinliğinde sürülür. Derin sürümden sonra kültivatör veya diskaro ile ikileme yapılır. İkinci toprak işleme dönemi şubat
- mart aylarıdır. Kültivatörle toprak, tavında işlenerek arazi ekim ve dikime hazır hâle getirilir.
Ekim veya dikimden önce tarlada otlanma görülürse tekrar kültivatörle toprak işlemesi yapılır. Çok ağır topraklarda güz sürümü derin olarak yapılarak toprağın iyice havalandırılması sağlanır. Yetiştiricilikte genellikle ocak usulü yetiştiriciliği tercih edilir. Ekim olarak güney (bakı) yönünde ekimin yapılması sicilin tavsiyesidir. Tesviye edilmiş toprak üzerinde belirlenen mesafelerde, 40–50 cm genişliğinde ve 15–20 cm derinliğinde ocaklar açılır.
Üretim yeri ve çevresi · 2
Ocaktan çıkarılan toprak yaklaşık bir kürek dolusu çiftlik / ahır gübresi ile karıştırılarak ocakların dip kısımlarına 5–10 cm kalınlığında konarak tohumların ekileceği yatak kısmı hazırlanır. Her ocağa genellikle 3–4 tohum ekilir. Tohumlar 3–4 cm derinlikte kalacak şekilde ocakların üzeri aynı gübreli topraklar ile doldurulur. Hafifçe bastırılarak can suyu verilir. Uygun koşullarda tohumlar en geç 10–12 gün içerisinde çimlenerek toprak yüzeyinde görülmeye başlar.
Tohumların çimlenmesinden sonra bitki 2–3 adet gerçek yapraklı olduğunda çapa ve seyreltme yapılır. Seyreltme sırasında bitkiler, kalan bitki köklerini zedelemeyecek şekilde, kırılarak veya kesilerek ayrılmalıdır. Her ocakta üretim hedefine ve bitki büyüklüğüne göre ideal olarak 2 bitki bırakılır.
Sulama işlemi
Pamukova Kavununun büyüme evresinde bol suya ihtiyacı vardır. Bitkinin yatay kökleri hafif topraklarda 20–25 cm derinlikte yayıldığından bu tip topraklar daha sık sulanmalı ve her sulamada kök seviyesine kadar inilmelidir. Erken çiçeklenmeyi sağlamak ve toprak sıcaklığını korumak için çimlenmeden çiçeklenmeye veya ilk meyve tutumuna kadar sulama yapılır. İlk sulamadan sonra 10–15 gün aralıklar ile 2–3 sulama daha yapılır.
Sulama zamanı ve sayısı, toprak tipi, toprağın su tutma kapasitesi, bölgenin iklim, çevre, meteorolojik vb. koşullarına göre değişebilir. Tarla / bahçe yeterli kadar yağış aldığında; sulama problemi ve sulama hatalarından kaynaklanan verim düşüklüğü pek görülmez. Sulama anında yaprak ve meyveler mümkün olduğu kadar sulama suyuna temas ettirilmez.
Budama özellikleri
İri ve kaliteli meyve alabilmek için bitkide uç alma ve meyve seyreltmesi yapılması sicilin tavsiyesidir. Ana sürgünlerin çok fazla uzamasını önlemek için bitkiler gelişip etrafa dal salmaya başladıklarında her dal üzerinde dördüncü ya da beşinci yapraktan itibaren uç alma yapılır.
Gübreleme işlemi
Kavunun yetiştirildiği alanlarda ilgili mevzuata uygun ticari gübre uygulamasında yetiştiricilik yapılacak araziden alınan toprak numunelerinin, analiz neticesine göre gübreleme yapılması sicilin tavsiyesidir. Pamukova Kavunu üretiminde sonbaharda derin sürümden sonra dekara 5–6 ton çiftlik / ahır gübresi verilerek kültivatör ile toprağa karıştırılır. Böylelikle tohum ekimine kadar gübrenin ayrışarak bitkiye faydalı hâle gelmesi sağlanır.
Kimyasal gübrelemede dekara 15 kg azotlu, 30 kg fosforlu ve 20 kg potaslı gübre verilmesi sicilin tavsiyesidir. Azotlu gübrenin 1/3’ü fosforlu ve potaslı gübrelerle birlikte ekimden önce pulluk veya diskaro altına verilmelidir. Azotlu gübrenin diğer 1/3’ü bitkiler sürgün vermeye başladığında, diğer 1/3’ü ise yaklaşık bir ay sonra bant şeklinde bitkilerden 15–20 cm uzağa verilmelidir.
Zirai Mücadele ve Çapalama
Pamukova Kavunu üretiminde, hastalık ve zararlılarla mücadelede daha çok kültürel mücadele şeklinde (örneğin; yabancı ot mücadelesi çapalama yapılarak kontrol altına alınır) yapılır. Bunun yanı sıra mevzuata uygun bitki koruma ürünleri ile zirai mücadele yapılabilir. Pamukova Kavunu gelişen bitki kollarını tamamen etrafa salıp çapa yapılamaz hâle gelinceye kadar 3–5 defa çapalanır. Birinci çapalama, bitkiler 2–3 gerçek yapraklı iken yapılır.
Bundan sonra 2–3 hafta ara ile diğer çapalamalar birbirini takip eder. Birinci veya ikinci çapalama ile birlikte sıra üzerinde seyreltmeler de yapılır. Sıra araları çapa ya da kültivatörle işlenir. Köklerin yüzeyde olması nedeni ile derin çapalamadan kaçınılır. Kollar uzadığında çapalama yapmak amacıyla kolları bir sıradan diğerine doğru döndürmek, bitki için zararlıdır. Her çapalamadan sonra boğaz doldurması yapılır.
Hasat işlemi
Pamukova Kavununda hasat zamanı genellikle temmuz ayının ortasında başlar ve ağustos ayı ortalarına kadar devam eder. Pamukova Kavunu hasadı sabah erken saatlerde yapılır. Hasat zamanı meyve kabuk rengi sararmaya, damarların rengi açık yeşil ile sarı renk arasında olup, damarlar belirginleşmeye başlar. Toprakla temas eden yüzey sararmaya başlar. Kavunun sap kısmı kurur ve tutulduğunda kolayca kopartılır. Kabuk yüzeyindeki tüyler dökülür.
Meyve sapı etrafında hafif döndürülmek suretiyle koparılarak bıçak veya makas ile saplarından kesilerek ayrılır.
Hasat sonrası işleme ve sevkiyat
Esas olan hasattan sonra ürünün en kısa sürede tüketiciye arz edilmesidir.
Muhafaza koşulları
Pamukova Kavunu yetiştiriciliğinde çapalama; toprağı kabartmak, yabancı otları yok etmek ve topraktaki rutubeti muhafaza etmek amacıyla yapılır. Ürün; kuru, serin, temiz ve kokulardan ari ortamlarda / depolarda muhafaza edilir. Depolamada kavunlar üst üste fazla istiflenmemelidir.
Üretim yeri ve coğrafi bağ
Pamukova ilçesi Sakarya Nehri boyunca kurulmuş olup iklim olarak Marmara ve Karadeniz bölgelerinin iklim özelliğine sahip olup bu sebeple ılıman geçiş iklimi özelliklerini taşır. Toprak özelliği olarak, Pamukova Kavununun yetiştirildiği tarım arazilerinde killi-tınlı / tınlı toprak yapısı mevcuttur. İlçenin ılıman geçiş iklim özelliği, verimli killi-tınlı / tınlı toprak yapısı ve kullanılan üretim metodu sayesinde ürün aşağıda verilen ayırt edici özelliklerini kazanır.
Kazık kök toprak seviyesinden 15–25 cm derinliğe ulaştığında yan kökler oluşur.
Tescil ve Denetim Bilgileri
Tescil kapsamı ve işaret kullanımı
810 tescil numaralı Pamukova Kavunu menşe adı olarak 27 Temmuz 2021 tarihinde tescil edilmiştir. 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu uyarınca raporlanarak her yıl düzenli olarak Sakarya Ticaret ve Sanayi Odası tarafından Türk Patent ve Marka Kurumuna sunulur. Pamukova Kavunu ibaresi ve menşe adı amblemi ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde yer alır.
Ürünün kendisi veya ambalajının üzerinde kullanılamadığında, Pamukova Kavunu ibaresi ve menşe adı amblemi işletmede kolayca görülecek şekilde bulundurulur.
Sicildeki denetim düzeni
Denetimler; Sakarya Ticaret ve Sanayi Odası koordinatörlüğünde; Sakarya Ticaret ve Sanayi Odası ile Sakarya İl Tarım ve Orman Müdürlüğünün katılımıyla en az 3 kişiden oluşan denetim mercii tarafından gerçekleştirilir. Denetim yılda en az bir kere yapılır. Şikâyet üzerine veya gerekli görülen hallerde ayrıca denetim yapılabilir.
Denetim mercii, Pamukova Kavunu coğrafi işareti kullanım biçiminin uygunluğunu, ürünün hasadı, depolama ve muhafaza koşulları, “Üretim Metodu” bölümünde belirtilen hususlara uygun üretim yapılıp yapılmadığını kontrol eder. Denetim sırasında tespit edilen uygunsuzluklar ile alınması gerekli tedbirler denetlenen ilgili kişi, kurum veya kuruluşa bildirilir. Denetim mercii, kamu kuruluşlarından veya özel kuruluşlardan veya bunlarda görevli uzman gerçek veya tüzel kişilerden denetimin gerçekleştirilmesi sırasında faydalanabilir veya hizmet satın alabilir.
Tescil ettiren, hakların korunmasında hukuki süreçleri yürütür.
