Coğrafi işaretli ürün · Muğla
Muğla’nın Ula ilçesindeki beş mahallede yetiştirilir. Beyaz baş kabuğu ve mor-eflatun diş kabuklarıyla tanınır; kuvvetli acılığı, keskin kokusu ve galaktoz ağırlıklı karbonhidrat yapısıyla ayrılır.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Ula Sarımsağı nedir?
Ula Sarımsağı, Allium sativum türünden, Ula ilçesindeki coğrafi sınırda yetiştirilen sarımsaktır. Beyaz baş kabuğu ve mor-eflatun diş kabuklarıyla tanınır; kabuk yüzeyleri pütürsüz ve düzdür.
Ayırt edici özellikleri
Ula Sarımsağının (Allium sativum) dış kabuğu (kelle kabuğu) ve tane kabukları pütürsüz ve düzdür.
Sarımsaklar elips yapıdadır ve alt taraflarının aşağı kısmında kökleri varken yukarı kısmında ise dişlerini tutan bir tabla bulunur.
Ula Sarımsağının %6,1'i proteindir.
Ula Sarımsağının 100 gramında yaklaşık 6,6 g karbonhidrat bulunur.
Toplam karbonhidratın büyük kısmı galaktozdur.
Ula Sarımsağının mannoz içeriği ve toplam karbonhidrat oranı açısından diğer sarımsaklardan farklıdır.
Ağıza bir diş alındığında kuvvetli bir acılık hissi verir.
Toplam karbonhidrat ile fruktoz, mannoz, glukoz ve galaktoz oranları sicil tablosunda ayrı aralıklarla verilir.
Tablo-2: Ula Sarımsağındaki Karbonhidrat Miktarı
Sicil belgesinin 2. sayfasında yer alan ula sarımsağındaki karbonhidrat miktarı, özgün satır ve sütun sırası korunarak aşağıda gösterilmiştir.
Tabloyu görüntüle · 5 kayıt
Sicil belgesinin 2. sayfasında yer alan ula sarımsağındaki karbonhidrat miktarı, özgün satır ve sütun sırası korunarak aşağıda gösterilmiştir.
Tabloyu küçük ekranda yatay kaydırarak inceleyebilirsiniz.
| Karbonhidrat Miktarı (%) | En az | En çok |
|---|---|---|
| Toplam karbonhidrat | 6,343 | 6,955 |
| Fruktoz | 0,737 | 0,808 |
| Mannoz | 0,218 | 0,238 |
| Glukoz | 0,866 | 0,950 |
| Galaktoz | 4,522 | 4,958 |
Dokuma renkleri ve desenleri
Tanelerin (dişlerin) en dikkat çeken özelliği, alt kısımlarından üst kısımlarına göre yayılan mor-eflatun renktir.
Ula Sarımsağının toplam yağ içeriğinin %74,46'sı doymamış yağ asidi, %23,24'ü doymuş yağ asidi ve %2,3'ü koku bileşenidir.
Ürünün yağı renksiz ve kokuludur.
Ula Sarımsağının aroması çok kuvvetlidir.
Ula Sarımsağının aroması ve keskin kokusu da ayırt edici özelliklerindendir.
Hammadde ve bileşim
Ula Sarımsağında bulunan Mannoz oranı da diğer sarımsaklardan ayıran bir diğer kimyasal bileşim özelliğidir.
Türkiye’de üretilen sarımsaklarda karbonhidrat olarak sakkaroz, glukoz ve fruktoz bulunur ve fruktoz ana bileşen iken Ula Sarımsağında, fruktoz, mannoz, glukoz ve galaktoz bulunur ve galaktoz ana bileşendir.
Bitkisel boya ve motifler
Galaktoz miktarının fazla olmasının sebebi, bitkinin yetiştiği dönemde güneş ışığının yoğunluğunun yüksek olmasıdır.
Tablo-1: Ula Sarımsağının Bazı Fiziksel Özellikleri
Sicil belgesinin 2. sayfasında yer alan ula sarımsağının bazı fiziksel özellikleri, özgün satır ve sütun sırası korunarak aşağıda gösterilmiştir.
Tabloyu görüntüle · 6 kayıt
Sicil belgesinin 2. sayfasında yer alan ula sarımsağının bazı fiziksel özellikleri, özgün satır ve sütun sırası korunarak aşağıda gösterilmiştir.
Tabloyu küçük ekranda yatay kaydırarak inceleyebilirsiniz.
| Özellik | En az | En çok |
|---|---|---|
| Ortalama yükseklik (mm) | 31,21 | 38,70 |
| Ortalama genişlik (mm) | 38,91 | 51,49 |
| Ortalama derinlik (mm) | 31 | 45,2 |
| Ortalama diş sayısı (tane) | 11 | 14 |
| Ağırlık (g) | 15,02 | 33,40 |
| Nem (%) | 67,225 | 67,864 |
Ula Sarımsağı Nasıl Yetiştirilir?
Hazırlama işlemleri
Ula Sarımsağı organik maddesi yüksek, tınlı – kumlu topraklarda iyi yetişir. Sarımsak dikimi yapılacak olan tarlalar eylül-ekim aylarında traktörle pulluk yardımı ile derin sürüm yapılır.
Gübreleme işlemi
Derin olarak sürülmüş olan arazi kasım ayında 1 dekara 4–5 ton (5–6 aylık) yanmış çiftlik gübresi toprak yüzeyine serpilir. Serpilen bu gübre toprağın 10–15 cm derinliğine rotovatör ile işlenerek dikim yeri hazırlanmış olur. Rotovatör ile işlenmiş olan araziye kış aylarında dikilen sarımsakların zarar görmemesi için 1,2 m genişlikte set yapılır.
Ekim ve dikim
Kasım ayı içerisinde bu setlere dişlenmiş olan sarımsak dişleri 10–15 cm aralıklarla tek tek köklenecek yerleri aşağı gelecek şekilde 2–3 cm toprak derinliğine dikim yapılır. Şubat veya mart aylarında, 10–15 cm boyunda olan sarımsakların etrafındaki yabancı otlar, insan gücüyle elle çapa yapılarak temizlenir ve toprak kabartılır. Böylelikle hem yabancı otlar çapalanmak suretiyle yok edilmiş olur hem de toprak kabartılarak köklerin iyi gelişmesi sağlanır.
Sulama ve çapalama
Nisan ayı içerisinde kök gelişiminin iyi olması ve tekrar çıkmış olan yabancı otların yok edilmesi için ikinci çapalama yapılır. Bu sayede toprak gevşer ve sarımsağın yumru gelişimi hızlanır. İlkbahar ayları olan nisan ve mayıs aylarında havaların yağışsız gitmesi durumunda dikilmiş olan sarımsağın kök, sap ve yaprak gelişimi yetersiz olacağından damlama sulama yapılır.
Damlama sulamanın yapılabilmesi için yapılmış olan 1,20 m genişliğindeki her bir set üzerine 4 sıra halinde damlatıcılar serilir ve havanın sıcaklığına göre hasattan 20 gün öncesine kadar yaklaşık 4–5 defa sulama yapılır. Dikim ve bakımı yapılmış olan sarımsağın sap ve yaprak boyları 40–60 cm kadardır. Haziran ayı başlarında olgunlaşmaya başlayan sarımsağın yaprakları sararmaya başlamakla birlikte sapları da sert dokusunu kaybedip toprak üzerine yatar.
Sararıp yatan sarımsaklar çapa ile sapları ve yaprakları ile birlikte sökülür. Sökülen sarımsaklar serin ve gölge bir yerde kurumaya bırakılır. Gölgede 10–15 günde kuruyan sarımsakların tohumluk olacak olan iri baş ve dişe sahip olanlardan gelecek yılın tohumluğu olarak sapları ile birlikte demet yapılır gölge ve serin bir yerde asılı olarak dikim zamanına kadar bekletilir.
Kasa veya örgüyle depolamaya alma
Kuruyan sarımsaklardan tohumluk olacaklar ayrıldıktan sonra sapları kesilerek tekli kasalarda ya da sapları örgü yapılarak askıda depolamaya alınır.
Muhafaza koşulları
Sarımsaklar karanlık, 18 ℃’yi geçmeyen ve %30–60 neme sahip depolarda saklanır. Sarımsaklar 4–6 ℃’de çimlenme eğilimine geçeceği için daha düşük sıcaklıklarda saklanmaz.
Ula ile coğrafi bağı
Coğrafi sınır, Muğla ili Ula ilçesinin Kızılağaç, Demirtaş, Ayazkıyı, Köprübaşı ve Alparslan mahalleleridir. Sicil, yetişme dönemindeki yüksek güneş ışığı yoğunluğunu galaktoz miktarıyla ilişkilendirir.
Kökeni ve üretim geleneği
Sicil, Ula Sarımsağının geçmişini on yedinci yüzyıla kadar götürür ve Evliya Çelebi’nin Ula’dan sarımsak aldığını anlatır.
Yetiştiriciliğin bu kadar yaygın olması bölgede Ulalıların "sarımsakçı" lakabıyla anılmasına neden olmuştur.
Tescil ve Denetim Bilgileri
Sicil kapağında Mahreç İşareti, ikinci sayfanın tür alanında ise Menşe adı yazılıdır. Kapak ve künye arasındaki bu yazım farkı korunmuştur. Bu taslağın kimlik ve amblem bilgileri, ikinci sayfadaki tür ve kullanım alanlarına göre verilmiştir.
Tescil kapsamı ve işaret kullanımı
1626 tescil numaralı Ula Sarımsağı menşe adı olarak 6 Ağustos 2024 tarihinde tescil edilmiştir. Ula Sarımsağı ibareli sicil belgesinde gösterilen logo ve menşe adı amblemi, ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde yer alır. Ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde kullanılamadığında, Ula Sarımsağı ibareli logo ve menşe adı amblemi, işletmede kolayca görülecek şekilde bulundurulur.
Sicildeki denetim düzeni
Denetimler; Muğla Ticaret ve Sanayi Odası'nın koordinatörlüğünde, Muğla Ticaret ve Sanayi Odası, Ula Belediyesi, Ula Ziraat Odası ve Ula İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğünden konunun uzmanı birer kişi olmak üzere 4 kişiden oluşan denetim mercii tarafından yapılır. Denetimler düzenli olarak yılda en az bir kez, ihtiyaç duyulduğunda ve şikâyet halinde ise her zaman gerçekleştirilir.
Denetim mercii; Ula Sarımsağının içeriğinde galaktoz ve mannoz bulunmasını, dişlerinin mor-eflatun renk olmasını, ürünün koku ve aroması ile üretim metoduna uygunluğu ve amblem kullanımının uygunluğunu denetler. Denetim mercii, kamu kuruluşlarından veya özel kuruluşlardan veya bunlarda görevli uzman gerçek veya tüzel kişilerden denetimin gerçekleştirilmesi sırasında faydalanabilir veya hizmet satın alabilir.
Tescil ettiren, hakların korunmasında hukuki süreçleri yürütür.
