Coğrafi işaretli ürün · Muğla
Muğla’nın Datça ilçesinde yerel ekotipteki tohum ve fidelerle yetiştirilir. İnce kabuklu, parlak koyu kırmızı ve sulu meyvesi hafif basık, yuvarlak ve lobludur; mayhoş değildir.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Datça Domatesi nedir?
Datça Domatesi; Muğla ili Datça ilçesinde yerel ekotipte tohum ve fideler kullanılarak yetiştirilen, ince kabuklu, parlak koyu kırmızı renkli ve sulu yapıda domatestir.
Ayırt edici özellikleri
Datça Domatesinin şekli hafif yuvarlak, basık ve lobludur.
Domateslerin pistil kısımları genel olarak çok az içe basık olmakla birlikte nadiren sivri bir yapı gösterir.
Sulu yapıda olan Datça Domatesleri mayhoş değildir.
Coğrafi sınırda yıl içerisinde sıcaklık normalde 10 °C ila 32 °C arasında değişiklik gösterir ve nadiren 5 °C altında ve 35 °C üzerinde olur.
Üç tarafı denizle çevrili yarımadada yazın esen serin kuzey rüzgârları, kavurucu sıcakları yok eder.
Nem oranı ortalama %58 olan Datça’da yılın 300 günü güneşli geçer.
Sıcak mevsim 13 Haziran tarihinde başlayıp 17 Eylül tarihine kadar sürer, günlük ortalama yüksek sıcaklık 28 °C’nin üzerindedir.
Datça ilçesinde sıcak ay ağustos ayıdır; bu ayda ortalama yüksek sıcaklık 31 °C iken, düşük sıcaklık 24 °C düzeyindedir.
Bitki ve meyve özellikleri
Meyvelerin çiçek burnu kısmı düzgün yapıda, mantarımsı olup meyvede yara dokuları bulunmaz.
Meyve eti sert, meyve içi rengi kırmızı ve çok odalıdır.
Meyve ikiye ayrıldığında bazı meyvelerde meyve etinde kırağı şeklinde ana damar görülürken, bazı meyvelerde bu yapı görülmez.
Datça ilçesindeki nem ve sıcaklık Datça Domatesi için uygun gelişme sağladığından özellikle meyve olgunlaşması sırasında kaliteyi yükseltir.
Datça ilçesinde gece gündüz sıcaklık farkı arttığı için bitki strese dayanıklılık mekanizması geliştirir ve bu nedenle Datça Domatesi daha uzun süre bozulmadan kalabilir.
Tablo-1: Datça Domatesinin kimyasal özellikleri
Sicil belgesinin 2. sayfasında yer alan datça domatesinin kimyasal özellikleri, özgün satır ve sütun sırası korunarak aşağıda gösterilmiştir.
İnce ve parlak kırmızı kabuk
Kabuk ince, parlak koyu kırmızı; meyve basık yuvarlak ve hafif lobludur.
Sulu ve çok odalı meyve eti
Meyve eti sert, kırmızı, çok odalı ve suludur; tadı mayhoş değildir.
Datça Domatesi Nasıl Yetiştirilir?
Anaç seçimi
Yerele uygun, yatay büyüyen, çalı tipi, oturak domates türü fideler anaç olarak kullanılır.
Bahçe kurulumu
Ekim alanları nisan sonu sürülerek toprağın havalanması sağlanır. Toprak haziran başında tekrar sürülür. Dikim öncesi traktörlerle arıklar yapılır. Arıklar arası 140–150 cm mesafe bırakılır. Damlama su sistemi kurulur. Fideler bu arıklara 60–75 cm aralıklarla dikilir. Fideler 15 cm boyunda ve 3–4 yaprak iken dikilir. Dikim elle yapılır. Fide dikimi 15 Temmuz itibari ile başlar ve temmuz sonuna kadar devam eder. Dikim gündüz yapılır.
Budama ve terbiye işlemleri
Budama işlemi yoktur. Dikimden 20 gün sonra çapalama yapılır. Çapalamadan 15 gün sonra traktörle fide diplerine dolgu yapılır.
Sulama işlemi
Sulama damlama su sistemi ile yapılır. İlk sulama dikimin yapıldığı gece 2 saat yapılır. Fideler meyve verene kadar 5 günde bir 2 saat sulanır. Meyve verdikten sonra 5 günde bir 4 saat sulanır.
Gübreleme işlemi
Haziran ayındaki sürümde azot, fosfor ve potasyum içerikli kompoze gübre (taban gübresi) verilir. Gerekli görülürse çiçeklenme ve meyve tutumu için 10 gün ara ile damlama sulama ile map gübresi verilir. Yine gerekli görülürse mahsulden sonra damlama sulama ile 2 haftada bir potasyum nitrat gübresi verilir.
Tarımsal mücadele
Yabancı-zararlı ot mücadelesi ilaçlama ile yapılır. Hasattan en az 2 ay önce pulverizasyon ile yabancı-zararlı ot ilacı verilir. Görülen hastalığa ve tarım zararlısına göre ruhsatlandırılmış zirai mücadele ürünleri ile entegre mücadele yapılır.
Hasat ve depolama
Domates avuç içine alınarak sapı etrafında hafifçe döndürülüp domatese zarar verilmeden elle hasat edilir. Hasat ekim ayı başında başlar, ocak ayına kadar devam eder. Toplanan domatesler 20–22 kilogram olacak şekilde kasalara konur. Hasat edilen Datça Domatesleri toplandığı gün içinde kamyon ve tırlar ile büyükşehir hallerine sevk edilir.
Yetişme ve hasat dönemi
Uzun bir güneşli gün periyodu; hasadın kış aylarına kadar yapılmasına neden olur. Datça Domatesi genel olarak temmuz sonu ağustos başında ekilir, ekim ayında toplanmaya başlanır ve ocak ayının sonuna kadar hasat edilir.
Üretim süresi, kurutma ve muhafaza
Datça Domatesi, buzdolabında yaklaşık iki ay muhafaza edilebilir.
Açık alanda fide dikiminden 75–80 gün sonra hasat olgunluğuna ulaşır.
Üretim yeri ve coğrafi bağ
En az yağmurlu ay temmuz olup, ortalama yağış 0 milimetre düzeyindedir.
Nasıl sunulur ve kullanılır?
Meyve tadını oluşturan şeker/asit dengesinin sağlaması yanında meyvenin kokusunu oluşturan aromatik bileşiklerin sentezini artırır. Datça ilçesindeki güneşli gün sayısının fazla olması; fotosentez ve asit, şeker biyosentezi yanında yüksek moleküllü karbonhidrat sentezini teşvik etmesi Datça Domatesinin sağlam yapıya ve kolay ezilmeyen özellik kazanmasını sağlar.
Tescil ve Denetim Bilgileri
Tescil kapsamı ve işaret kullanımı
1571 tescil numaralı Datça Domatesi menşe adı olarak 17 Nisan 2024 tarihinde tescil edilmiştir. Datça Domatesi ibareli sicil belgesinde gösterilen logo ve menşe adı amblemi, ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde yer alır. Ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde kullanılamadığında, Datça Domatesi ibareli logo ve menşe adı amblemi, işletmede kolayca görülecek şekilde bulundurulur. Datça Domatesinin pomolojik özellikleri için sicilde verilen özellikler ve ölçü birimleri aşağıdaki tabloda yer alır.
Sicildeki denetim düzeni
Denetimler; Datça Belediyesinin koordinatörlüğünde, Datça Belediyesi, Datça İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü, TMMOB Gıda Mühendisleri Odasından konunun uzmanı birer kişi olmak üzere en az 3 kişiden oluşan denetim mercii tarafından yapılır. Denetimler düzenli olarak yılda en az bir kez, ihtiyaç duyulduğunda ve şikâyet halinde ise her zaman gerçekleştirilir.
Denetim mercii; Datça Domatesinin yerel ekotipte tohumdan üretilmesini, üretim metoduna uygunluğu, Datça Domatesinin fiziksel ve gerekli durumlarda kimyasal özelliklerinin uygunluğu ile Datça Domatesi ibaresi, logosu ve menşe adı ambleminin kullanımının uygunluğunu denetler. Denetim mercii, kamu kuruluşlarından veya özel kuruluşlardan veya bunlarda görevli uzman gerçek veya tüzel kişilerden denetimin gerçekleştirilmesi sırasında faydalanabilir veya hizmet satın alabilir.
Tescil ettiren, hakların korunmasında hukuki süreçleri yürütür.
Tablo-2: Datça Domatesinin pomolojik özellikleri
Sicil belgesinin 3. sayfasında yer alan datça domatesinin pomolojik özellikleri, özgün satır ve sütun sırası korunarak aşağıda gösterilmiştir.
Tabloyu görüntüle · 7 kayıt
Sicil belgesinin 3. sayfasında yer alan datça domatesinin pomolojik özellikleri, özgün satır ve sütun sırası korunarak aşağıda gösterilmiştir.
Tabloyu küçük ekranda yatay kaydırarak inceleyebilirsiniz.
| Özellikler | En az | En çok |
|---|---|---|
| Meyve ağırlığı (g) | 81,00 | 284,40 |
| Meyve yüksekliği (cm) | 3,80 | 9,10 |
| Meyve genişliği (cm) | 4,00 | 10,50 |
| Sepal sayısı | 4 | 6 |
| Boğum sayısı | 1 | 11 |
| Pistil uzunluğu (mm) | 0,9 | 2,0 |
| Şekil indeksi | 0,64 | 1,93 |
