Marmaris Yer Fıstığı

Yetiştiriciliği ve Üretim Aşamaları Tarla/Bahçe Tesisi

Ana ürün ekilecek yer fıstığı için toprak sonbahar aylarında 20–25 cm derinlikte sürülür. Kış aylarına bu şekilde hazırlanan toprak, ilkbaharda yüzlek olarak kültivatör vb. tarım aletleri ile karıştırılır. Toprak işleme sırasında meydana gelen toprak kesekleri, yer fıstığı kapsül saplarının/meyve iğnelerinin (ginofor) toprağa girmesini engelleyeceği için bu keseklerin kırılmaları/ufalanmaları istenir.

Genellikle mart ayı içerisinde toprak tavının uygun olduğu zamanda keseklerin parçalanması ve yabancı ot mücadelesi için goble diskle vb. tarım aletleri ile ikileme yapılır. Toprağın karıştırılması, havalandırılması bu yönüyle önem arz eder. Genellikle nisan ayının son haftasında ekimden hemen önce toprağa tapan çekilerek toprak hazırlığı tamamlanır.

İkinci ürün olarak ekilecek yer fıstığı için ön bitki olarak ekilen buğday, arpa vb. bitkilerin hasadında, bitkiler mümkün olduğu kadar dipten biçilmelidir. Daha sonra tarlanın, hasat artığı saplardan temizlendikten sonra, hemen tav suyu verilerek tava getirilmesi sağlanır. Toprak tava geldikten sonra tarla kültivatör vb. tarım aletleri sürülüp tapan çekilerek toprak tohum ekime hazır hale getirilir.

İklim ve Toprak İstekleri

Toprak sıcaklığı ortalama 15°C’ye ulaştığında yer fıstığı ekimine başlanılır. Marmaris Yer Fıstığının yetişme süresi boyunca 500–600 mm’lik yağışa ihtiyacı olur. Genellikle nisan ayı içerisinde Marmaris Yer Fıstığının ekimi yapılır. Dekar başına ortalama 10 kg olacak şekilde tohumlama yapılır. Makine ve el ile olmak üzere iki türlü ekim metodu bulunur.

Sıra arası ortalama 70 cm, sıra üzeri aralığı 15–25 cm ve ekim derinliği ise 15–25 cm aralığında olacak şekilde tohum ekimleri yapılır. Sırt yüksekliği 30–40 cm olan toprağa ekilen yer fıstıklarının üstü toprak ile örtülüp üzerinden tapan geçirilerek toprak yüzeyi bastırılır. Sırt genişliği ortalama 40 cm olan topraklarda yer fıstığı bitkisi daha güçlü kök yapısına ulaşır.

Yer fıstığında, ana kazık köke paralel olarak gelişen çok sayıda yan kökler bulunur. Güçlü kök yapısı daha verimli yer fıstıklarının oluşmasına yardımcı olur. Marmaris ilçesinin toprak yapısı; iyi drenajlı, gevşek yapılı, kumlu-tınlı ve kırmızımsı toprak yapısı şeklindedir. Yer fıstığı yetiştiriciliğinde toprağın pH değerinin 6–6,5 aralığında olması idealdir. Kireçli topraklar yer fıstığı yetiştiriciliğinde istenmez.

Sulama işlemi

İklim koşulları da dikkate alınarak yer fıstığı yetiştiriciliğinde bitkinin su isteği ve doğru zamanda yeterli sulama yapılması oldukça önemlidir. Ginoforların toprak altına kolay girmesi ve toprak altında gelişim göstermesi için toprağın nemli olması ya da bu dönemlerde uygun sulama yapılması istenir. Meyveler bu ginoforların ucundan gelişir. Yani ginoforların kökle bağlantısı bulunmaz. Sulamaya en çok ihtiyaç duyulan aşama meyve oluşum zamanıdır.

Yer fıstığının ekiminden yaklaşık bir ay sonra ilk sulama yapılır. İkinci sulama ekim yapılmasından 40–50 gün sonra yapılır. Sulama yaygın olarak karık usulü yüzey sulamaları ve/veya yağmurlama sulama sistemleri ile yapılır. Yağmurlama şeklinde yapılan sulamada toprak sıkışmaz ve kesek haline gelmez. Böylece gevşek toprakta yer fıstıkları kabuk iç kısımlarını kolaylıkla doldurur. Ayrıca hasat işlemine yaklaşık 20 gün kala sulama yapılmasına son verilir.

Gübreleme işlemi

Yer fıstığı bitkisinin aynı alanda uzun yıllar tarımının yapılması durumunda toprak için azot gübresine ihtiyaç duyulabilir. Yer fıstığı bitkisi; topraktaki azot, potasyum ve kalsiyum vb. elementleri kullandığı için gübreleme yapılmadan önce toprak analizi sonuçlarına göre toprağın ihtiyacına uygun gübreleme yapılması uygun olur. Gübrelerin ekimle birlikte mibzerle tohum derinliğine verilmesi sicilin tavsiyesidir.

Zirai Mücadele

Yabancı ot mücadelesi genellikle uygun tarım aletleri ile çapalama ve yabancı otların yolunması şeklindedir. Yer fıstığı bitkisinin toprak yüzeyinde 3–4 yapraklı olduğu dönemde ilk çapalama yapılır. Gelişme ilerledikçe tarladaki yabancı ot durumuna göre ikinci, üçüncü ve dördüncü çapalamalar yapılır. Bitkide ginoforlar oluşmaya başladığında çapalamaya son verilir. Ayrıca ilgili mevzuata uygun bitki koruma ürünleri ile de zirai mücadele yapılabilir.

Hasat ve Kurutma

Ürün hasadı; bitkinin yapraklarının sararmaya başladığı, danelerin çoğunluğunun pembe renk ve tonlarında renge dönüşüp irileştiği ve kapsüllerin iç zarında kahverengi çizgilerin görüldüğü zaman yapılır. Hasat el ile çapalama ve/veya makine ile hasat şeklinde yapılır. Ürün hasadı; yetiştiricilik, iklim vb. koşullar da dikkate alınarak ürünün ekiminden itibaren 4–6 ay süre zarfında yer fıstıklarının olgunlaşmaya başlamasıyla gerçekleştirilir. Hasat; zamanında ve geciktirilmeden yapılmalıdır.

Sökümü yapılan yer fıstığı bitkileri üreticiler tarafından tarlalara kolayca kurumaları için ters şekilde bırakılır ve ortalama 3 gün boyunca tarlada güneş altında kurumaları sağlanır. Daha sonra harmanlanması yapılır. Marmaris Yer Fıstığı ilk hasat edildiğinde yüksek oranda rutubet içerir. Harmanlanmadan sonra ürünün rutubet miktarı kabuklu çiğ yer fıstığında %9’un altına düşünceye kadar asgari teknik ve hijyenik şartlar sağlanarak kurutulur.

Ayrıca kurutma işleminde tekniğine uygun olarak alet ve ekipmanlar da kullanılabilir.

Ambalajlama ve üründeki nem sınırları

İdeal bir yer fıstığı depolaması için; tohumların kabuklu olarak en çok %9’u, iç fıstık kısımlarının ise en çok %7’yi aşmayan rutubet ihtiva etmesi istenir. Marmaris Yer Fıstığı; dökme olarak ya da gıda ile temasa uygun ambalajlarda, ilgili gıda mevzuatına uygun etiket bilgileri ile tüketiciye arz edilir.