Coğrafi işaretli ürün · Muğla
Muğla’nın Köyceğiz ilçesindeki tescilli mahallelerde Washington Navel çeşidinden yetiştirilir. Koyu turuncu meyvenin şekeri ve usaresi, yöredeki serin gecelerin etkisiyle gelişir.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Köyceğiz Portakalı nedir?
Köyceğiz Portakalı, coğrafi sınırda yetişen Washington Navel çeşidi portakaldan elde edilir. Ağacı tam gelişim döneminde 6–7 m taç genişliğinde ve 5–6 m yüksekliğinde olup, yılda 100–130 kg arasında meyve verir.
Ayırt edici özellikleri
Su kaynakları ve serin hava
Coğrafi sınırda kışlar ılıman geçer ve kış yağmurları 2–3 ay sürer.
Bu sebeple yer altı ve yerüstü suları bakımından zengindir.
Bu suların ve Sandıras Dağlarından gelen serin hava akımının etkisi ile Köyceğiz Portakalının yetiştirildiği yerlerin havası, geceleri serin olup yılın büyük bir kısmında portakal ağaçları üzerinde çiğ oluşur.
Suların ve Sandıras Dağlarından gelen serin hava akımının etkisi, portakal meyvelerinin olgunlaşma döneminde meyvelerin usaresinin 48,58–49,57, indexinin 0,98–1,16 olmasını ve koyu turuncu renk almasına önemli ölçüde etki eder.
Tablo-1: Köyceğiz Portakalının meyve özellikleri
Sicil belgesinin 2. sayfasında yer alan köyceğiz portakalının meyve özellikleri, özgün satır ve sütun sırası korunarak aşağıda gösterilmiştir.
Washington Navel meyvesi
Koyu turuncu Washington Navel meyvesinin ağırlığı 254,44–263,98 g, kabuk kalınlığı 5,73–6,27 mm ve dilim sayısı 11–12’dir.
Köyceğiz Portakalı Nasıl Yetiştirilir?
Hazırlama işlemleri
Köyceğiz Portakalının üretiminde, Washington Navel çeşidi portakal kullanılır.
Fidan seçimi
Virüsten arındırılmış, aşı noktası topraktan en az 30 cm yüksekte ve boyları 100 cm ve üzerinde olan, gövde kalınlığı 1 cm den az olmayan, yaprakları sağlıklı ve besin madde eksikliği çekmeyen fidanlar ile bahçe kurulur.
Dikim özellikleri
Sandıras Dağının etkisiyle aralık-ocak-şubat aylarında görülen don olayı tehlikesinin sona erdiği 1 Mart-15 Nisan aralığında dikim yapılır. Fidanlar, 6×6 m aralıkla dikilir.
Sulama işlemi
Coğrafi sınırda portakal bahçeleri, Namnam Çayı, Kargıcak Çayı, Yuvarlak Çay ve yer altı su kuyularından temin edilen sular ile düzenli olarak sulanır. Sulamada damla veya salma sulama yöntemi kullanılır. Coğrafi sınırın yazları sıcak geçen iklimi ve toprak özelliğinden dolayı damla sulamada 3–5 gün, salma sulamada ise 15–30 gün aralıklarla sulama yapılır.
Zirai Mücadele
Üreticiler şubat ayında yazlık yağ ve mart ayında %80’lik mikronize kükürt veya doğal kireç ile kükürdü kaynatarak hazırladıkları “gülleci bulamacı” olarak bilinen bileşiği kullanırlar.
- 31 Mayıs-15 Haziran tarihlerinde bahçeler kontrol edilerek; unlu bit zararlısı için uygun bitki koruma ürünü veya yazlık yağ ile, harnup güvesi zararlısı için 15 Haziran-15 Temmuz tarihleri arasında B. thuringensis ile; 15 Eylül
- 15 Kasım tarihleri arasında Akdeniz meyve sineği için tuzaklar ve bitki koruma ürünleri ile; kırmızı örümcek için yazlık yağ, %80’lik mikronize kükürt veya gülleci bulamacı ile mücadele edilir.
Bu dönemde kullanılan mikronize kükürt ve gülleci bulamacı, meyvelerde kabuk rengi ve parlaklığını olumlu yönde etkiler. Mantari hastalıklara karşı 15 Kasım-15 Şubat tarihlerinde bakırlı bileşiklerle mücadele yapılır. Bahçelerde hastalık ve zararlılara karşı kış aylarında 3–4 haftada bir, yaz aylarında haftada 1–2 defa gözlem ve örnekleme yapılır.
Gübreleme işlemi
Köyceğiz Portakalı için gerekli olan besin elementleri toprakta orta seviyede bulunmakta olup portakal bahçelerine 3 yılda bir yanmış koyun-keçi gübresi uygulanır.
Damla sulama yapılan bahçeler için toprak analiz sonuçlarına göre uzmanlar tarafından gübreleme programları düzenlenir. Salma sulama yapılan bahçelerde ise yine toprak analiz sonuçlarına göre taban gübreleri 15 Aralık-15 Mart arasında, azotlu gübrelerin 1/3’ü mart-nisan, 1/3’ü haziran ve 1/3’ü ağustos aylarında verilir.
Budama özellikleri
Budamalar; erken hasat edilen bahçelerde aralık, geç hasat edilen bahçelerde ise şubat-mart aylarında yapılır. Coğrafi sınırda portakal ağaçları iki-üç yılda bir daha çok dal kesimi yapılan sert budama, diğer yıllarda ise daha az dal kesimi yapılan hafif budama şeklinde yapılır.
Hasat işlemi
Köyceğiz Portakalı eylül ayının sonundan kasım ayı sonuna kadar nihai hasat olgunluğuna ulaşılır ve meyveler aralık, ocak ve şubat aylarında, meyveleri zedelemeyecek özelliklerdeki uygun sepetler ve makas kullanılarak toplanır.
Muhafaza koşulları
Köyceğiz Portakalının büyük bir kısmı hasat edildikten sonra depolanmadan piyasaya arz edilirken, bir kısmı ürünü satın alan firmalar tarafından iç ve dış piyasaya sunulması için soğuk hava depolarında 6–8 0C’de ve %85–90 nem aralığında en fazla 1 ay depolanır.
Üretim yeri ve coğrafi bağ
Coğrafi sınırda Akdeniz iklimi hüküm sürer ancak denizden biraz daha içeride kalır ve hemen kuzeyinde yükselen Sandıras Dağlarının etkisi bulunur. Bu nedenle, yaz aylarındaki yüksek gündüz sıcaklıkları, geceleri oldukça düşer. Bu durum, özellikle Köyceğiz Portakalının olgunlaşma döneminde meyvelerin şeker miktarını ve usaresini yükselterek, renginin koyulaşmasını sağlar.
Coğrafi sınırın toprak yapısı; killi-tınlı, tuz içeriği düşük, kireç içeriği düşük ve orta, pH değeri 7–8 arasında, organik maddesi 1,5–2,5 arasında, fosfor düzeyi orta, potasyum düzeyi orta, magnezyum orta ila yüksek, demiri yüksek ila çok yüksek, manganı orta, çinkosu düşük ila orta seviyeleri arasındadır.
Tescil ve Denetim Bilgileri
Tescil kapsamı ve işaret kullanımı
1124 tescil numaralı Köyceğiz Portakalı menşe adı olarak 24 Mayıs 2022 tarihinde tescil edilmiştir. Köyceğiz Portakalı ibareli sicil belgesinde gösterilen logo ve menşe adı amblemi, ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde yer alır. Ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde kullanılamadığında, Köyceğiz Portakalı ibareli logo ve menşe adı amblemi, işletmede kolayca görülecek şekilde bulundurulur.
Sicildeki denetim düzeni
Denetimler; Köyceğiz Ziraat Odasının koordinasyonunda ve Muğla İl Tarım ve Orman Müdürlüğü Köyceğiz Belediyesi, Köyceğiz İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü ve Köyceğiz Ziraat Odasından konuda uzman birer kişinin katılımıyla en az dört kişiden oluşan denetim mercii tarafından, düzenli olarak yılda iki kere, ayrıca gerekli görülen durumlarda ve şikâyet üzerine her zaman yapılır.
Denetim mercii tarafından; üretimde, coğrafi sınırda yetişen Washington Navel çeşidi portakalın kullanılması; üretim metoduna uygunluk; ürünün, özellikle meyve ağırlığı, usaresi, kabuk kalınlığı ve dilim sayısı bakımından uygunluğu ile Köyceğiz Portakalı ibaresinin, logosunun ve menşe adı ambleminin kullanımının uygunluğu denetlenir. Denetim mercii, kamu kuruluşlarından veya özel kuruluşlardan veya bunlarda görevli uzman gerçek veya tüzel kişilerden denetimin gerçekleştirilmesi sırasında faydalanabilir veya hizmet satın alabilir.
Tescil ettiren, hakların korunmasında hukuki süreçleri yürütür.
