Coğrafi işaretli ürün · Mardin
Mardin’in Midyat ilçesinde susuz yetiştirilen Cucumis melo meyvesidir. Silindir biçimli, açık sarı ve kahverengi beneklidir; düşük şeker içeriğiyle hafif mayhoş tada sahiptir.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Midyat Kavunu nedir?
Midyat Kavunu, Cucumis melo türü bitkilerden elde edilir. Silindir şekilde ve açık sarı renkte olup üzerinde kahve renkli benekler ve alt kısmında yıldız şeklinde yarılmalar bulundurur.
Ayırt edici özellikleri
Kabukta bulunan benekler yüzeyin pürüzlü olmasına sebep olur.
Midyat Kavunu susuz yetiştirilir.
Bu sebeple şeker içeriği düşük olup hafif mayhoş bir tada sahiptir.
Midyat ilçesinde uzun yıllardır susuz olarak kavun yetiştiriciliği yapılır.
Bitki ve meyve özellikleri
Midyat Kavunu üretimi yapılan bitkilerden ayrılan tohumluk materyal, bir sonraki üretim döneminde kullanılır.
Hammadde ve bileşim
Midyat Kavununun üretiminde, herhangi bir hormon veya kimyasal madde kullanılmaz.
Midyat Kavunu Nasıl Yetiştirilir?
Fide dikimi
Midyat Kavunu, bu tohumların elle veya mibzerle doğrudan ekimi ya da tohumlardan elde edilen fidelerin dikimi yöntemleri ile üretilir.
Gübreleme işlemi
- Kavun, organik maddesi fazla olan toprakları sevdiğinden çiftlik gübresi veya yeşil gübre verilmesi gerekir. Dekara 3–4 ton çiftlik gübresi veya 2–3 ton yeşil gübre karşılık gelecek şekilde sonbaharda tohum ekiminden 1 ay önce pulluk veya diskaro ile toprağa karıştırılır. Böylece tohum ekimine kadar gübrenin ayrışarak bitkiye faydalı hale gelmesi sağlanmış olur. Tohum ekimi, ekim
- kasım aylarında yapılır.
Bu amaçla ocak usulü yetiştiricilik kullanılarak çapa ile sıra arası 200 cm, sıra üzeri 75 cm olacak şekilde ve 5 cm derinlikte çukurlar açılır. Açılan her çukura 4–6 adet tohum konup üzerleri toprakla kapatılarak hafifçe bastırılır. Tohumla yetiştiricilikte seyreltme işlemi yapılmalıdır. Bu amaçla ilk seyreltme, bitkilerde gerçek yapraklar oluştuğu zaman, her ocakta en kuvvetli ve en sağlıklı olan 3 bitki bırakılarak yapılır.
Kalan bitkilerin köklerinin zarar görmemesi için seyreltmede bitkiler çekilmeden sadece koparılmalıdır. İlk seyreltmeden 2–3 hafta sonra bitkiler 4–6 gerçek yapraklı olunca her ocakta 1–2 bitki kalacak şekilde ikinci ve son seyreltme yapılır.
Fide dikimi — 2. aşama
Fide dikimi yönteminde ise yine bir önceki üretim döneminde Midyat Kavunu üretimi yapılan bitkilerden elde edilen tohumların örtü altında yetiştirilmesi sonucu üretilen fideler kullanılır. Erkencilik ve ilkbahar geç donlarından kaçınma avantajlarına sahip olan fide ile yetiştiricilik yönteminde 3–4 yapraklı fideler kullanılır.
Dikim işlemi don tehlikesinin geçmesinin ardından mart ayının ilk haftasında yapılır ve fideler, sürülmüş araziye sıra arası 200 ve sıra üzeri 75 cm olacak ve kökler toprak altında kalacak şekilde dikilir.
Sulama ve çapalama
Midyat Kavunu sulama yapılmadan kuru şartlarda çapalama ve kök boğazı doldurulmasına önem verilerek yetiştirilir. Çapalamayla, bitkilerin kazık ve yan köklerinin gelişmesi sağlanarak kurak şartlarda da yüksek verim elde edilir. Bitkilerin kök bölgesi çapalandıktan sonra kök boğazı toprakla doldurulur.
Yüzey işlemleri
Sıra araları, yabancı ot kontrolü ve toprak yüzeyinde oluşan kaymak tabakasının kırılması için çapa veya kültivatörle işlenir.
Sulama ve çapalama — 2. aşama
Çapalama ve kök boğazı doldurma işlemi ilk olarak tohumla yetiştiricilikte ikinci seyreltmeden sonra fide ile yetiştiricilikte ise dikimin ardından uygulanır. Bitkiler büyüyüp kol atmaya başladığında, tarlayı tamamen kaplamadan önce ise ikinci kez uygulanır. Tam olgunluğa erişen Midyat Kavununun kabuk rengi iyice açılıp parlaklaşır ve kavunu gövdeye bağlayan sap kurur.
Bu belirtilere göre Midyat Kavunu ağustos ayının ilk haftasından eylül ayının son haftasına kadar hasat edilir.
Muhafaza koşulları
Tohumların saklanması
Midyat Kavunu üretimi yapılan bitkilerden sağlıklı olanlar seçilerek tohumları ayıklanır ve bu tohumlar çekirdek yuvasındaki sulu kısım ile birlikte kurutularak bir sonraki üretim döneminde kullanılmak üzere serin, kuru ve güneş görmeyen bir ortamda muhafaza edilir.
Sulu kısım ile birlikte saklanması, tohumların doğal ortamında kurutulması açısından önemlidir.
Ürünün muhafazası
Midyat Kavunu 4–14 °C’de soğuk hava depolarında kasa içerisinde üst üste fazla istif yapmadan depolanarak 4–6 ay süreyle muhafaza edilebilir.
Üretim yeri ve coğrafi bağ
Midyat Kavununun coğrafi sınır ile ün bağı bulunduğundan bütün üretim aşamaları, belirtilen coğrafi sınır içerisinde gerçekleşmelidir. Bu sebeplerle Midyat Kavununun coğrafi sınır ile ün bağı bulunur. Midyat Kavununun geçmişi eskiye dayanır.
Tescil ve Denetim Bilgileri
Tescil kapsamı ve işaret kullanımı
954 tescil numaralı Midyat Kavunu mahreç işareti olarak 23 Kasım 2021 tarihinde tescil edilmiştir. Midyat Kavunu ibaresi ve mahreç işareti amblemi, ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde yer alır. Ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde kullanılamadığında, Midyat Kavunu ibaresi ve mahreç işareti amblemi, işletmede kolayca görülecek şekilde bulundurulur.
Sicildeki denetim düzeni
Denetimler; Midyat Belediyesinin koordinasyonunda ve Midyat Belediyesi, Midyat İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü ve Midyat Ziraat Odasından ürün hakkında bilgi sahibi birer personelin katılımıyla en az 3 kişiden oluşan denetim mercii tarafından gerçekleştirilir. Denetimler her yıl en az bir kez düzenli olarak, ayrıca şikâyet halinde ve gerekli görülen durumlarda her zaman yapılır.
Denetimlerde; tohum temininin uygunluğu; kültürel işlemlere ve üretim metoduna uygunluk; muhafaza koşullarının uygunluğu ile Midyat Kavunu ibaresi ve mahreç işareti ambleminin kullanımının uygunluğu denetlenir. Denetim mercii, kamu kuruluşlarından veya özel kuruluşlardan veya bunlarda görevli uzman gerçek veya tüzel kişilerden denetimin gerçekleştirilmesi sırasında faydalanabilir veya hizmet satın alabilir. Tescil ettiren, hakların korunmasında hukuki süreçleri yürütür.
