Coğrafi işaretli ürün · Malatya
Malatya’da Prunus armeniaca türünün altı başlıca çeşidinden elde edilir. Sarı kabuklu ve çok tatlı yaş meyve, kükürtlenerek sarı veya natürel olarak kahverengi kuru kayısıya dönüştürülür.
Avrupa BirliğiAB tescilli · PDOTescil tarihi · 27 Temmuz 2017Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Malatya Kayısısı nedir?
Malatya Kayısısı, Prunus armeniaca türüne ait Hacıhaliloğlu, Hasanbey, Kabaaşı, Soğancı, Çataloğlu ve Çöloğlu çeşitlerini kapsar. Yaş meyvelerin kabuğu ve eti sarı, tadı çok tatlı; çekirdeklerinin tadı tatlıdır.
Çeşit ve meyve özellikleri
Ağaç ve çeşit yapısı
Altı çeşitte ağaç gelişimi kuvvetli, verim ortadır. Hasanbey yayvan, diğerleri dik-yayvan gelişir. Hacıhaliloğlu, Hasanbey, Kabaaşı ve Soğancı ağaçları kahve; Çataloğlu ve Çöloğlu ağaçları açık kahverengidir.
Yaş meyve ölçüleri ve bileşim
Altı çeşidin meyve şekli, yanak oluşumu, simetrisi, meyve eti ve çekirdek özellikleri ile analiz değerleri aşağıdaki tablolarda karşılaştırılır.
Çeşitlere göre yaş meyve ve çekirdek
Sicil belgesinin 2. sayfasındaki değerlerdir. Kaynak alanları ve ölçü birimleri korunarak tablo halinde düzenlendi.
Tabloyu görüntüle · 6 kayıt
Sicil belgesinin 2. sayfasındaki değerlerdir. Kaynak alanları ve ölçü birimleri korunarak tablo halinde düzenlendi.
Tabloyu küçük ekranda yatay kaydırarak inceleyebilirsiniz.
| Çeşit | Meyve şekli | Yanak | Simetri | Et | Et/çekirdek | Meyve (g) | Çekirdek (g) | Çekirdek şekli | Ete bağlılık |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Hacıhaliloğlu | Oval | Kuvvetli | Simetrik | Sert | 14/1 | 25–35 | 1,7–2,2 | Oval | Serbest |
| Hasanbey | Kalp | Zayıf | Simetrik | Sert | 13/1 | 45–60 | 2,0–2,8 | Uzun-oval | Serbest |
| Kabaaşı | Oval | Orta | Simetrik | Sert | 11/1 | 30–35 | 1,9–2,4 | Oval | Serbest |
| Soğancı | Yuvarlak | Kuvvetli | Asimetrik | Yumuşak | 12/1 | 25–30 | 1,8–2,2 | Yuvarlak | Az bağlı |
| Çataloğlu | Oval | Orta | Simetrik | Sert | 12/1 | 25–35 | 1,7–2,1 | Oval | Serbest |
| Çöloğlu | Yuvarlak | Zayıf | Asimetrik | Yumuşak | 11/1 | 25–35 | 1,9–2,3 | Yuvarlak | Serbest |
Çeşitlere göre yaş meyve analizleri
Sicil belgesinin 2. sayfasındaki değerlerdir. Kaynak alanları ve ölçü birimleri korunarak tablo halinde düzenlendi.
Tabloyu görüntüle · 6 kayıt
Sicil belgesinin 2. sayfasındaki değerlerdir. Kaynak alanları ve ölçü birimleri korunarak tablo halinde düzenlendi.
Tabloyu küçük ekranda yatay kaydırarak inceleyebilirsiniz.
| Çeşit | SÇKM (%) | pH | Toplam asitlik (%) |
|---|---|---|---|
| Hacıhaliloğlu | 24–28 | 4,5–4,8 | 0,20–0,40 |
| Hasanbey | 18–22 | 4,9–5,5 | 0,10–0,20 |
| Kabaaşı | 24–26 | 3,8–4,6 | 0,30–0,45 |
| Soğancı | 23–26 | 4,5–4,7 | 0,28–0,35 |
| Çataloğlu | 24–28 | 4,5–4,9 | 0,10–0,25 |
| Çöloğlu | 22–25 | 4,7–5,5 | 0,10–0,30 |
Sicilde 100 g kuru kayısının bileşimi
Sicil belgesinin 2. sayfasındaki değerlerdir. Kaynak alanları ve ölçü birimleri korunarak tablo halinde düzenlendi.
Kükürtlenmiş ve natürel kuru kayısı
Kükürtlenerek kurutulan kayısı homojen sarı renkte, kuru kayısıya özgü tat ve kokudadır. Kükürtlenmeden kurutulan natürel ürün açık veya koyu kahverengidir. Sicilde kuru meyvede nem %20–25, kuru madde %75–80 olarak verilir.
Sicilin renk tanımında 2000 ppm SO2 konsantrasyonunda sarı renk; Hasanbey kuru meyvesinde 200 ppm’de turuncu renk belirtilir. Bu değerler kaynak tanımıdır.
Yetiştirme, sulama ve hasat
Yetişme koşulları ve sulama
Soğuk ve sürekli kış, kurak ilkbahar ve güneşli-sıcak yaz ister. Besin maddelerince zengin tınlı-kireçli topraklarda iyi yetişir. Nemli, taban suyu yüksek topraklarda oksijensiz kalan kökler boğulur. Ağaçlar bir yetiştirme döneminde 4–6 kez sulanır.
Çiçeklenme ve meyve tutumu
Kış dinlenmesinde 1000–1600 saat soğuklamaya ihtiyaç duyar. Çiçeklenme ve çağla döneminde −1 °C ve daha düşük sıcaklıklar zarar verir. Ağaçlar kendine verimlidir; babalık çeşitlere ihtiyaç duyulmaz.
Hasat ve kurutma
Kuru kayısı için meyveler kurutma olgunluğunda hasat edilir. Sarı kuru kayısı kükürtlenerek, natürel kahverengi kuru kayısı kükürtlenmeden kurutulur.
Üretim yeri ve coğrafi bağ
Bu ürün menşe adı olarak tescillidir. Ürünün üretimi, işlenmesi ve diğer işlemlerinin tamamı belirlenen coğrafi sınır içinde gerçekleştirilmelidir.
Ulusal sicilde üretim alanı Malatya ili ve ilçeleri; Elazığ’ın Baskil, Sivas’ın Gürün, Adıyaman’ın Gölbaşı ve Kahramanmaraş’ın Elbistan ilçeleri olarak belirlenmiştir.
Tescil ve Denetim Bilgileri
Malatya Kayısısı coğrafi işareti markalama yoluyla kullanılır.
Denetimler Malatya Ticaret ve Sanayi Odası koordinasyonunda, ağaç ve meyve denetimi olmak üzere iki aşamada yapılır. En az üç uzmanlı komisyona Malatya Ticaret ve Sanayi Odası, Tarım İl Müdürlüğü, Ziraat Odası, Meyvecilik Araştırma Enstitüsü, İnönü Üniversitesi Kayısı Araştırma ve Uygulama Merkezi ile KAYISI BİRLİK’ten birer uzman katılır.
Avrupa Birliği tescili
Malatya Kayısısı, Avrupa Birliği’nde PDO kapsamında tescillidir. Resmî tescil kaydında 2017/1220 sayılı düzenleme ve 27 Temmuz 2017 tarihi yer alır.
Türkiye’deki coğrafi işaretin tescil ettireni Malatya Ticaret ve Sanayi Odası olarak sicilde yer alır.
Tescil kapsamı ve işaret kullanımı
32 tescil numaralı Malatya Kayısısı menşe adı olarak 26.02.2002 tarihinde tescil edilmiştir. Coğrafi işaret koruması 28.01.2001 tarihinden itibaren geçerlidir. Tescil ettiren kurum kimliği: Malatya Ticaret ve Sanayi Odası.
Kontrol edilen üretim ve sunum koşulları
Denetimler, Denetim Biçimi: Malatya Kayısısı üretimlerinin teknik özelliklerine uygunluğunun kontrolleri Malatya Ticaret ve Sanayi Odası koordinasyonunda ürün konusunda yetkin temsilcilerden oluşan denetim mercii tarafından gerçekleştirilir.
