Coğrafi işaretli ürün · Kırklareli
Kırklareli’nin Babaeski ilçesinde yetiştirilir. Krem-beyaz kabuklu elips başlarında sıkı ve sert dişler bulunur; acılığı az, kokusu hafiftir.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Babaeski Sarımsağı nedir?
Babaeski Sarımsağı; Kırklareli ili Babaeski ilçesinde yetiştirilen Allium cinsi, Allium sativum L. türü sarımsaktır. Tohumluk olarak bir önceki hasattan ayrılan 1–1,5 g ağırlığındaki dişler kullanılır.
Ayırt edici özellikleri
Tohumluk sarımsak temmuz ayında seçilir.
Babaeski Sarımsağı, saplarından ayrılarak gıda ile temasa uygun file çuvallarda veya sapları koparılmadan saç örgüsü şeklinde hevenk haline getirilerek piyasaya arz edilir.
Baş şekli elips olup başta 6–8 adet koruyucu kabuk bulunur.
Baş kabuk rengi krem-beyaz, başta dişler sıkı, diş kabuk rengi krem, dişler serttir.
Başta dış diş oluşturma yoktur.
Dişlerin başta dizilişi düzgün sıralı değildir.
Babaeski Sarımsağının yaklaşık baş ağırlığı Başı oluşturan dişlerin sayısı 12–15 adettir.
Yüzeysel saçak kök yapısına sahiptir.
Bitki ve meyve özellikleri
Babaeski Sarımsağında bitki yeşil aksam yaprakların duruşu dik yapıdadır.
Dişlerde, yalancı gövdesinde ve yapraklarda erguvani renklenme vardır.
Biçim ve ölçüler
Babaeski Sarımsağı, baş yüksekliği baş iriliğine göre değişmekle birlikte 3,3–5,7 cm, baş çapı 4,0–5,8 cm’dir.
55–65 g, baş çapı 50–60 mm’dir.
Doku, renk ve tat özellikleri
Babaeski Sarımsağının acılığı az ve kokusu yoğun değildir.
Tablo-1: Babaeski Sarımsağının bazı morfolojik özellikleri
Sicil belgesinin 2. sayfasında yer alan babaeski sarımsağının bazı morfolojik özellikleri, özgün satır ve sütun sırası korunarak aşağıda gösterilmiştir.
Tablo-2: Babaeski Sarımsağının bazı fiziksel ve kimyasal özellikleri
Sicil belgesinin 3. sayfasında yer alan babaeski sarımsağının bazı fiziksel ve kimyasal özellikleri, özgün satır ve sütun sırası korunarak aşağıda gösterilmiştir.
Babaeski Sarımsağı Nasıl Yetiştirilir?
Hazırlama işlemleri
Babaeski Sarımsağı vegetatif olarak çoğaltılır. Dişlerin doğrudan tarlaya ekimi ile tek safhalı bir yetiştiricilik dönemi vardır.
Tohum hazırlığı
Tohumluk olarak bir önceki hasattan ayrılan dişler kullanılır. Tohumluk sarımsakların seçimi, temmuz ayında başların seçilmesiyle yapılır. Tohumluk olarak 1 g’dan küçük olan dişler zayıf bitkiler meydana getirip verimi düşüreceğinden 1–1,5 g ağırlığındaki dişler tercih edilir. 1–1,5 g ağırlıktaki dişler için 30–50 kg/da tohumluğa ihtiyaç duyulur. Dikim mevsiminden önce tohumluk olarak ayrılan başlar uygun bir ortamda parçalanarak dış kabuklarının çatlamamasına dikkat edilerek dişlere ayrılır.
Toprak hazırlığı ve ekim
Eylül ayında tarla sürülerek diskaro çekilir veya tırmıklanır. Sarımsak dişleri, ekim- kasım ayında sıra arası 20–30 cm, sıra üzeri 5–10 cm olacak olacak şekilde dikilir. Dikim, dişlerin gövdeleri alta gelecek şekilde elle yapılır. Çok geniş alanlarda yapılan yetiştiriciliklerde dikim, mibzerle yapılır. Toprak üstünde kalan dişler var ise elle bastırılarak toprak içine girmeleri sağlanır.
Sulama ve bakım
Toprak sıcaklığı ve neme bağlı olarak dişler 10–20 günde çimlenmeye başlar. Çimlenmeye başladıktan sonra iki çapalama işlemi yapılır. Birinci çapalama; bitkilerin henüz 2–3 yapraklı olduğu mart ve nisan aylarında yapılır. Amacı, kışın aşırı yağışların toprakta meydana getirdiği sıkışıklığı gevşetmek ve yabancı otları öldürmektir. İkinci çapalama; bitkilerin 4–5 yapraklı olmaya başladığı dönemde, nisan ayının üçüncü haftasından itibaren, yapılır.
Bu dönemden sonra bitkiler havaların ısınmasıyla hızlı bir büyüme dönemine geçeceğinden son çapa bu tarihten daha geçe bırakılmamalı ve gübreler bu çapa ile toprağa gömülmelidir. Bölgede yıllık yağış miktarı en az 500–600 mm olduğundan yağışın 300 mm’si gelişme dönemine denk gelirse susuz yetiştirme yapılabilir, aksi takdirde sulama yapılmalıdır.
Hasat ve depolama
Babaeski Sarımsağının hasadına haziran ortasından itibaren başlanır. Hasat elle yapılır. Hasat edilen bitkiler başlar altta, yapraklar üste gelecek şekilde sıralar halinde serilir ve güneş ışığında 15–20 gün bekletilerek kurutulur. Bir dekarlık alanda yetiştirilen Babaeski Sarımsağından yaklaşık 800–1500 kg arasında baş sarımsak elde edilir. Hasadı yapılan ürünün tarlada yağmur veya çeşitli nedenlerle nemlenmemesi gerekir. Aksi halde örtü yaprakları üzerinde siyahlaşmalar oluşur, bu da ürünün değerini düşürür.
Muhafaza koşulları
Tohumların saklanması
Seçilen tohumlar dikim tarihi olan ekim-kasım ayına kadar 20–25 °C’de, nemsiz ortamda muhafaza edilir.
Adi depo koşullarında 6–8 ay depolanabilir.
Kuruyan başlar doğrudan tarlada veya saplarından ayrılarak gıda ile temasa uygun file çuvallarda depolanır.
Sarımsakların sapları koparılmadan saç örgüsü şeklinde hevenk haline getirilerek saklanmaları da mümkündür.
Ürünün muhafazası
Babaeski Sarımsağı, nemsiz ortamlarda 8–10 °C’de depolanarak nisan-mayıs ayına kadar saklanabilir.
Büyük alanlardan elde edilen sarımsaklar modern depolarda 0–2 °C’de ve %70–75 nispi nemde 6–8 ay süreyle %5–6 kayıpla saklanabilirler.
Üretim yeri ve coğrafi bağ
Coğrafi sınır ile ün bağı bulunan Babaeski Sarımsağının tüm üretim aşamaları, belirtilen coğrafi sınırda gerçekleşir. Babaeski Sarımsağının geçmişi eskiye dayanır. Bu sebeplerle coğrafi sınır ile ün bağı bulunur.
Nasıl sunulur ve kullanılır?
Babaeski Sarımsağında yalancı gövde kalın olduğu için taze sarımsak olarak tüketime uygundur.
Kökeni ve üretim geleneği
Babaeski ilçesinin tarım ekonomisinde önemli bir yere sahiptir.
Çinko(mg/kg) 11,83 12,34 Bakır(mg/kg) 0,445 1,455 Demir(mg/kg) 14,48 16,68 Babaeski Sarımsağının geçmişi eskiye dayanır.
Tescil ve Denetim Bilgileri
Tescil kapsamı ve işaret kullanımı
1384 tescil numaralı Babaeski Sarımsağı mahreç işareti olarak 9 Haziran 2023 tarihinde tescil edilmiştir. Babaeski Sarımsağı ibaresi ve mahreç işareti amblemi, ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde yer alır. Ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde kullanılmadığında, Babaeski Sarımsağı ibaresi ve mahreç işareti amblemi, işletmede kolayca görülecek şekilde bulundurulur.
Sicildeki denetim düzeni
Denetimler; Babaeski Ticaret Borsası koordinatörlüğünde ve Babaeski Ticaret Borsasından, Babaeski İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğünden, Babaeski Ziraat Odasından ve Babaeski Belediyesinden konuda uzman birer kişinin katılımıyla oluşan 4 kişilik denetim mercii tarafından dikim ve hasat döneminde olmak üzere düzenli olarak yılda iki kez, ayrıca ihtiyaç duyulduğunda ve şikâyet halinde ise her zaman yapılır. Denetim mercii, aşağıdaki kriterlere bağlı olarak denetim faaliyetlerini gerçekleştirir.
Tohumluk olarak seçilen sarımsakların uygunluğu. Babaeski Sarımsağının fiziksel, kimyasal ve morfolojik özelliklerinin uygunluğu. Gerekli görülmesi halinde kimyasal özelliklere uygunluk bakımından analiz yaptırılır. Özellikle toprak hazırlığı, ekim, hasat ve depolama koşulları olmak üzere üretim metoduna uygunluk. Babaeski Sarımsağı ibaresinin ve mahreç işareti ambleminin kullanımının uygunluğu.
Denetim mercii, kamu kuruluşlarından veya özel kuruluşlardan veya bunlarda görevli uzman gerçek veya tüzel kişilerden denetimin gerçekleştirilmesi sırasında faydalanabilir veya hizmet satın alabilir. Tescil ettiren, hakların korunmasında hukuki süreçleri yürütür.
