Coğrafi işaretli ürün · Hakkâri
Hakkâri’de yoğurt ve pirinç kaynatılarak yoğun bir aş hazırlanır. Ortası açılan yemeğin merkezine ayrı kapta eritilmiş yağ yerleştirilir; çevresine kavut serpilir ve isteğe bağlı ekmekle özel gün sofralarında sunulur.
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Hakkari Gulol nedir?
Hakkari Gulol, yoğurt ve pirincin kaynatılmasıyla hazırlanan yoğun kıvamlı aş yemeğidir. Ortasında ayrı yağ kabı, çevresinde kavut bulunan geleneksel sunumuyla ayrılır.
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
Hakkari Gulol; hazırlanması bakımından Hakkari iline özgü yemeklerin arasında yer alır.
Ayrıca gulul, gilol ve gılol olarak da bilinir.
Pirinçli yoğurt aşı
Yoğurt sürekli karıştırılarak kaynatılır, pirinçle yoğun kıvama getirilir. Gulul, gilol ve gılol adları da kullanılır.
Merkezde yağ, çevrede kavut
Geleneksel sunumda ortası açılan aşın merkezine eritilmiş sıcak yağ ayrı kapla konur. Kavut çevresine serpilir; tatlandırıcılar kavut için seçmelidir.
Üretim tekniği ve ustalık
Hakkari Gulol; uzun yıllardır bölgesinde bilinen ve bölgesinin kültürel birikimi ile günümüze ulaşan, üretiminin her aşamasında ustalık becerisi gerektiren bir yemektir.
Hammadde ve bileşim
Hakkari Gulol; üretiminde kullanılan bileşenler bakımından farklılaşan ve ürüne özgü üretim metodu bulunan bir yemektir.
Nasıl hazırlanır ve pişirilir?
Yoğurtlu pirinç aşının malzemeleri
1,5 litre sıcak su, 1 kg yoğurt, 400 g pirinç, 250 g tereyağı ve/veya sadeyağ, 100 g buğday unundan elde edilen kavut ve 25 g tuz.
Ayrı kavut hazırlığının malzemeleri
- 100 g buğday unu
- 70 g tereyağı ve/veya sadeyağ, isteğe bağlı olarak
- 25 g çiçek balı, üzüm pekmezi veya beyaz şeker.
Hakkari Gulolun Hazırlanması
Bir tencere içerisine yoğurt konulup kısık ateşte pişirmeye bırakılır. Yoğurdun kesilmemesi için sürekli karıştırma yapılır. Kaynamaya yakın tencereye sıcak su eklenir. Pirinçler öncelikle ılık suda bekletilir. Nişastasından arındırılan pirinçler yıkanır, süzülür ve aynı tencereye yoğurdun üzerine ilave edilir. Son aşamada tuz eklenir ve 20–30 dakika kadar kaynamaya bırakılır. Pirinçlerin şişmesi ve nispeten yoğun kıvama gelmesiyle pişirmeye son verilir.
Pişirilmesi tamamlanan yemek yayvan bir tepsi veya tabağa alınır ve ortası açılır.
Kavutun Hazırlanması
Bir tava içerisinde sadeyağ ve/veya tereyağı, ocakta eritilerek, üzerine 100 g buğday unu eklenerek 10–15 dakika istenilen yumuşak kıvam elde edilene kadar kavrulur. Üzerine tatlandırmak amacıyla çiçek balı, üzüm pekmezi veya beyaz şeker eklenebilir. Yapılan bu karışımın iyice özdeşleşmesi/karıştırılması gerekir. Ayrı bir tavada tereyağı ve/veya sadeyağ eritilir, renginin açık kahverengiye dönmesi istenir.
Ürünün tarihçesinde, klasik servis şekli Hakkari Gulolun orta kısmı açılır ve eritilmiş sıcak yağ ayrı bir kapta yemeğin ortasına yerleştirilir. Sunum için hazırlanan Hakkari Gulolun etrafına kavut serpilir.
Yöresiyle bağı nedir?
Hakkari Gulol üretildiği coğrafi sınır ile ün bağı bulunur. Üretildiği Hakkari ili ile ün bağı bulunan Hakkari Gulolun tüm üretim aşamaları, coğrafi sınırda gerçekleştirilmelidir.
Nasıl sunulur ve tüketilir?
Bu yemeğin tarihçesinde; ziyafet, düğün, merasim vb. özel günlerde yapıldığı ve misafirlere ikram edildiği belirtilir. Üretim metodu ve servis edilmesi bakımından farklılaşan Hakkari Gulol yemeğinin hazırlanmasında; özellikle bileşenlerin homojen bir şekilde karıştırılması ve pişirilmesi aşamaları ustalık becerisi gerektirir. İsteğe bağlı olarak ekmek ile beraber servisi yapılır.
Tescil ve denetim bilgileri
Tescil kapsamı ve işaret kullanımı
1314 tescil numaralı Hakkari Gulol mahreç işareti olarak 11 Ocak 2023 tarihinde tescil edilmiştir. Hakkari Gulol ibaresi ve mahreç işareti amblemi ürünün servis edildiği gıda işletmelerinde kolayca görülecek şekilde bulundurulur.
Sicildeki denetim düzeni
Denetimler; Hakkari Ticaret ve Sanayi Odasının koordinatörlüğünde, Hakkari Ticaret ve Sanayi Odası ile Hakkari İl Tarım ve Orman Müdürlüğünden birer üyenin katılımıyla en az 3 kişiden oluşan denetim merci tarafından gerçekleştirilir. Denetim yılda en az bir kere yapılır. Şikâyet üzerine veya gerekli görülen hallerde ayrıca denetim yapılabilir.
Yapılan denetimler; 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu uyarınca raporlanarak her yıl düzenli olarak Hakkari Ticaret ve Sanayi Odası tarafından Türk Patent ve Marka Kurumuna sunulur. Denetim merci, Hakkari Gulol coğrafi işareti kullanım biçiminin uygunluğunu, üretimde kullanılan bileşenler listesi ve “Üretim Metodu” bölümünde belirtilen hususlara uygun üretim yapılıp yapılmadığını denetler.
Denetim sırasında tespit edilen uygunsuzluklar ile alınması gerekli tedbirler denetlenen ilgili kişi, kurum veya kuruluşa bildirilir.
Denetim merci, kamu kuruluşlarından veya özel kuruluşlardan veya bunlarda görevli uzman gerçek veya tüzel kişilerden denetimin gerçekleştirilmesi sırasında faydalanabilir veya hizmet satın alabilir. Tescil ettiren, hakların korunmasında hukuki süreçleri yürütür.
