Coğrafi işaretli ürün · Hatay
Hatay mutfağında haşlanmış nohut, tahin ve limon suyuyla püre kıvamına getirilir. Sade hazırlığa sebzeli ve baharatlı üstlükler eklenebilir; çam fıstıklı tereyağı ayrı sunum seçeneğidir, meze soğuk veya ılık ikram edilir.
UNESCO ilişkisiHatay gastronomi kültürüGastronomi şehriyle ürün ilişkisiUNESCO ile Yaşatılanlar →
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Hatay Humusu nedir?
Hatay Humusu, haşlanmış nohut ve tahinin püre kıvamında karıştırılmasıyla elde edilen bir mezedir. Sade veya çam fıstıklı tereyağı seçeneğiyle sunulur.
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
Püre kıvamı
Haşlanmış nohut tahin, limon ve tuzla homojen püre halinde karıştırılır. Su kıvam ayarı içindir; nohut kabuğunun soyulması isteğe bağlıdır.
İki son hazırlık
Sade seçenekte sebzeli, turşulu ve baharatlı üstlükler bulunabilir. Tereyağlı biçimde çam fıstığı eritilmiş tereyağında kavrulup humusun üzerine konur.
Üretim tekniği ve ustalık
Üretim metodunun tüm aşamalarında Hatay Humusunun hazırlanması ustalık becerisi gerektirir.
Ustalığın kapsamı
Bileşenlerin seçilmesi, hazırlanması, kıvamın sağlanması ve son servis aşamaları Hatay Humusunun üretim kimliğini oluşturur.
Nasıl hazırlanır ve pişirilir?
Malzemeler ve ölçüler
Malzeme miktarları 30 porsiyon tarif içindir.
- 3 kg haşlanmış nohut
- 1,5 kg tahin
- 500 ml su
- 150 ml zeytinyağı
- 100 ml limon suyu
- 20 g sarımsak (isteğe bağlı)
- 15 g pul kırmızıbiber
- 15 g tuz
- 15 g kimyon
- 500 g turşu (isteğe bağlı)
- 500 g domates (isteğe bağlı)
- 500 g biber (isteğe bağlı)
- 50 g maydanoz (isteğe bağlı)
- 200 g tereyağı
- 50 g çam fıstığı.
Hatay Humusunun Hazırlanması ve Servisi
Yeteri kadar büyüklükte bir kabın içerisine haşlanmış nohutlar konulur. Nohutların kabukları isteğe bağlı olarak soyulur. Aynı kabın içerisine tahin, dövülmüş sarımsak, limon suyu, tuz konularak püre halinde homojen bir karışım olana kadar iyice karıştırılır. Böylelikle sade humus hazırlanmış olur.
Üretimde dikkat edilen noktalar
Burada humusun kıvamının ayarlanması ve bileşenlerinin homojen bir şekilde karıştırılması aşamaları ustalık becerisi gerektirir. İstenilen kıvamlı yapının sağlanmasında humusa su eklenerek kıvam durumu ayarlanabilir. En son üzerine zeytinyağı gezdirilerek dökülür. Böylelikle Hatay Humusu servise hazır hale getirilmiş olur.
Kavurma işlemi
Tavada eritilen tereyağı ile beraber çam fıstıkları kavurulur.
Yöresiyle bağı nedir?
Hatay ilinde uzun bir geçmişe sahip olarak üretilen, bileşenlerinin seçimi, hazırlanması ve servisi aşamaları ustalık becerisi gerektiren Hatay Humusunun; üretildiği Hatay ili ile ün bağı bulunur. Bu sebeplerle; Hatay Humusunun üretildiği Hatay ili ile ün bağı bulunur.
Nasıl sunulur ve tüketilir?
Hatay Humusu; Hatay iline özgü meze olarak yaygın bir şekilde üretilen ve tüketilen, ülkemizin önemli mezelerinden birisidir. Hatay Humusu; sade, üzerine tereyağ-çam fıstığı karışımı, baharat, turşu, biber, domates, maydanoz konulması suretiyle çeşitli şekillerde hazırlanır ve tüketilir. Servis tabağına alınan humusun üzerine; kimyon, pul kırmızıbiber, doğranmış domates, biber, turşu ve maydanoz konur.
Servis tabağına yayılan humusun üzerine bu karışım konur ve servisi yapılır.
Hatay Humusunun; isteğe bağlı soğuk ya da ılık olarak servisinin yapılması ve tüketilir.
Geçmişi ve yöredeki yeri
Hatay ilinin mutfak kültüründe önemli bir yere sahip olan Hatay Humusu özellikle kahvaltılarda olmak üzere günlük öğünlerde tüketimin yanı sıra; misafir ağırlama, düğün, davet, bayram, festival gibi özel günlerde de ikram edilir. Bu sebeplerle; Hatay Humusunun tüm üretim aşamaları, Hatay ilinde gerçekleştirilir.
Tescil ve denetim bilgileri
Tescil kapsamı ve işaret kullanımı
1582 tescil numaralı Hatay Humusu mahreç işareti olarak 6 Mayıs 2024 tarihinde tescil edilmiştir. Hatay Humusu ibaresi ve mahreç işareti amblemi, ürünün veya ambalajının üzerinde kullanılır. Ürünün veya ambalajının üzerinde kullanılamadığında, Hatay Humusu ibaresi ve mahreç işareti amblemi, işletmede kolayca görülecek şekilde bulundurulur.
Sicildeki denetim düzeni
Denetimler; Hatay Valiliğinin koordinatörlüğünde; Hatay Valiliği ile Hatay İl Tarım ve Orman Müdürlüğünün katılımıyla en az 3 kişiden oluşan denetim merci tarafından gerçekleştirilir. Denetim yılda en az bir kere yapılır. Şikâyet üzerine veya gerekli görülen hallerde ayrıca denetim yapılabilir.
Yapılan denetimler; 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu uyarınca raporlanarak her yıl düzenli olarak Hatay Valiliği tarafından Türk Patent ve Marka Kurumuna sunulur.
Denetim merci tarafından, denetimde aranılacak kriterlere aşağıda yer verilmektedir: – Üretimde kullanılan bileşenler listesinin uygunluğu, – Hatay Humusunun hazırlanması ve servisi aşamalarının uygunluğu, – Hatay Humusu ibaresinin ve mahreç işareti ambleminin kullanım biçiminin uygunluğu. Denetim sırasında tespit edilen uygunsuzluklar ile alınması gerekli tedbirler denetlenen ilgili kişi, kurum veya kuruluşa bildirilir.
Denetim merci, kamu kuruluşlarından veya özel kuruluşlardan veya bunlarda görevli uzman gerçek veya tüzel kişilerden denetimin gerçekleştirilmesi sırasında faydalanabilir veya hizmet satın alabilir. Tescil ettiren, hakların korunmasında hukuki süreçleri yürütür.
UNESCO ile bağlantısı
Hatay gastronomi kültürü: Hatay Humusunda nohut, tahin ve limon homojen bir püre hâline getirilir; kıvamı suyla ayarlanabilir. Zeytinyağı ve baharatla sunulan ürün, Hatay’ın bakliyatı ezme ve meze olarak değerlendiren sofra kültüründe yer alır. Bu bağlantı ürünün ayrı bir UNESCO tescili olarak değil, belirtilen gastronomi kültürüyle ilişkisi kapsamında gösterilir.
