Coğrafi işaretli ürün · Hatay
Bal kabağı, nohut ve yeşil mercimeğin sebzelerle birleştiği renkli yemek, Hatay nar ekşisiyle hazırlanır. Malzemeler pişirme öncesinde karıştırılır; kabakların dağılmaması için pişerken karıştırılmaz ve kuru naneyle sıcak sunulur.
UNESCO ilişkisiHatay gastronomi kültürüGastronomi şehriyle ürün ilişkisiUNESCO ile Yaşatılanlar →
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Hatay Adesiye Yemeği nedir?
Bal kabağı, haşlanmış nohut ve az haşlanmış yeşil mercimeğin soğan, kırmızıbiber ve sarımsakla hazırlandığı tencere yemeğidir. Hatay Nar Ekşisi zorunlu girdidir.
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
Bal kabağı ve bakliyat
Bal kabağı, nohut ve yeşil mercimek bir arada bulunur. Reçetede nohut haşlanmış, mercimek az haşlanmış olarak tartılır; bunlar çiğ bakliyat ağırlığına dönüştürülmez.
Nar ekşisi ve karıştırma
1361 tescil numaralı Hatay Nar Ekşisi kullanılır. Hazırlıkta karıştırılan sebze ve bakliyat, kabakların dağılmaması için pişirme sırasında karıştırılmaz; son sunumda kuru nane serpilir.
Renkli sebze ve bakliyat bileşimi
Sicil kabak ve nohudu sarı, mercimeği yeşil ve kırmızıbiberi kırmızı tonlarıyla betimler. Bu renkler ürün tanımının parçasıdır; laboratuvarla ölçülmüş renk değerleri değildir.
Nasıl hazırlanır ve pişirilir?
Reçete bileşenleri
6–8 kişilik Hatay Adesiye Yemeği üretimi için gereken bileşen listesi aşağıdaki gibidir.
- 1,5 kg bal kabağı
- 400–450 g kuru soğan
- 250–300 g kırmızıbiber
- 30–40 g sarımsak
- 100–120 g haşlanmış nohut
- 150–160 g az haşlanmış yeşil mercimek
- 125 ml zeytinyağı
- 200–250 ml su
- 10–15 g nar ekşisi
- 15–20 g domates salçası
- 10–15 g kuru nane
- 10–15 g tuz
Sebze hazırlığı ve tencerede pişirme
Bal kabağının kabuğu soyulur ve yaklaşık 1–1,5 cm iri küpler halinde doğranır. Soğanlar ve kırmızıbiberler jülyen (piyazlık) doğranır ve tencereye alınır. Sarımsaklar ayıklandıktan sonra ince ince doğranarak haşlanmış nohut ve yeşil mercimekle birlikte tencereye ilave edilir. Tüm bu malzemeler zeytinyağının da eklenmesinin ardından karıştırılır.
İyice karıştırılan malzemelerin üzerine nar ekşisi, su, domates salçası ve tuz ilave edilerek kısık ateşte 30–40 dakika boyunca pişmeye bırakılır.
Kuru naneyle sunum
Hatay Adesiye Yemeğinin servisi, piştikten sonra üzerine kuru nane serpilerek yapılır.
Yöresiyle bağı nedir?
Hatay Adesiye Yemeği gerek malzeme seçimi gerekse yapım tekniği ile ustalık becerisi ve marifet gerektiren bu yemeğin yöre ile ün bağı bulunur. Bu sebeplerle coğrafi sınır ile ün bağı bulunan Hatay Adesiye Yemeğinin tüm üretim aşamaları, coğrafi sınırda gerçekleşir.
Nasıl sunulur ve tüketilir?
Pişen yemek üzerine kuru nane serpilerek sıcak sunulur. Bal kabağı, nohut ve mercimek birlikte porsiyonlanır; pişirme sırasında karıştırılmayan kabakların biçimi korunur.
Geçmişi ve yöredeki yeri
Hatay Adesiye Yemeği bal kabağı ile yapılan içerisinde kuru soğan, kırmızıbiber, sarımsak, haşlanmış nohut, yeşil mercimek, nar ekşisi, domates salçası ve kuru nane bulunan Hatay’ın geleneksel mutfak kültüründe önemli bir yere sahip yemeklerinden biridir. Hatay Adesiye Yemeğinin coğrafi sınırda uzun bir geçmişi vardır. Hatay ilinin mutfak kültüründe önemli bir yere sahiptir.
Tescil ve denetim bilgileri
Tescil kapsamı ve işaret kullanımı
1851 tescil numaralı Hatay Adesiye Yemeği mahreç işareti olarak 5 Mayıs 2026 tarihinde tescil edilmiştir. Hatay Adesiye Yemeği ibaresi ve mahreç işareti amblemi, ürünün veya ambalajının üzerinde kullanılır. Ürünün veya ambalajının üzerinde kullanılamadığında, Hatay Adesiye Yemeği ibaresi ve mahreç işareti amblemi, işletmede kolayca görülecek şekilde bulundurulur.
Hatay Adesiye Yemeğinde kullanılan bal kabakları, zeytinyağı, domates salçası, kuru nane tercihen coğrafi sınırdan temin edilir ve 1361 tescil numaralı Hatay Nar Ekşisi kullanılır.
Sicildeki denetim düzeni
Denetimler; Hatay Valiliğinin koordinatörlüğünde ve Hatay İl Tarım ve Orman Müdürlüğü ve Hatay Valiliğinden ürün konusunda uzman birer kişinin katılımıyla en az iki kişiden oluşan denetim mercii tarafından düzenli olarak yılda bir defa, gerekli görülen hallerde ve şikâyet üzerine ise her zaman gerçekleştirilir.
Denetim mercii tarafından; üretimde kullanılan bileşenlerin ve miktarlarının uygunluğu, üretim metodunun uygunluğu, Hatay Nar Ekşisi kullanımı, Hatay Adesiye Yemeği ibaresi ve mahreç işareti ambleminin kullanımının uygunluğu denetlenir. Denetim mercii, kamu kuruluşlarından veya özel kuruluşlardan veya bunlarda görevli uzman gerçek veya tüzel kişilerden denetimin gerçekleştirilmesi sırasında faydalanabilir veya hizmet satın alabilir. Tescil ettiren, hakların korunmasında hukuki süreçleri yürütür.
UNESCO ile bağlantısı
Hatay gastronomi kültürü: Hatay Adesiye Yemeğinde kabak, sebzeler, nohut ve mercimek bir araya gelir. Pişerken karıştırılmaması kabağın bütünlüğünü korur. Hatay’ın sebze ve bakliyatı birlikte kullanan yemekleri arasındadır. Bu bağlantı ürünün ayrı bir UNESCO tescili olarak değil, belirtilen gastronomi kültürüyle ilişkisi kapsamında gösterilir.
