Coğrafi işaretli ürün · Hatay
Hatay’da tescilli Kırıkhan Siyah Havucu, yöresel adıyla keşşir, oyularak pirinçli ve kıymalı harçla doldurulur. Dik dizilen dolmalar tencerede pişirilir; havucun rengini alan yemek suyu yörede çorba olarak da tüketilir, sıcak sunum tercih edilir.
UNESCO ilişkisiHatay gastronomi kültürüGastronomi şehriyle ürün ilişkisiUNESCO ile Yaşatılanlar →
Ürün Künyesi
Sicil belgesini görüntüle ↗Hatay Keşşir Dolması nedir?
Hatay Keşşir Dolması, tescilli Kırıkhan Siyah Havucunun kıymalı pirinç harcıyla doldurulduğu, suyu da tüketilen yemektir. Keşşir, yörede bu dolmada kullanılan havucun adıdır.
Ayırt edici özellikleri nelerdir?
Hatay Keşşir Dolmasında, 1251 tescil numaralı Kırıkhan Siyah Havucunun 15–20 cm uzunluğundaki örnekleri kullanılır.
Kırıkhan Siyah Havucu
1251 sayı ile tescilli Kırıkhan Siyah Havucu kullanılır. Havuç özel, gıdaya uygun torna ile oyulabilir veya önce haşlanıp içi çıkarılabilir; iki hazırlık birbirinin devamı değildir.
Etli harç ve yemek suyu
Pirinçli ve kıymalı harçla doldurulan havuçların ağzında boşluk bırakılır. Dolma kısık ateşte pişirilir; yemek suyu çorba olarak da tüketilebilir.
Nasıl hazırlanır ve pişirilir?
Altı kişilik reçete
Altı kişilik bileşenler sicilde aşağıdaki gibi verilir. Tereyağının ölçüsü belgede hacim birimindedir.
- 1,5 kg keşşir
- 250 g orta yağlı kıyma
- 250–300 g pirinç
- 20–25 g sarımsak
- 100–150 g soğan
- 20–25 g domates salçası
- 10–15 g biber salçası
- 60–70 ml zeytinyağı
- 40–50 ml tereyağı
- 20–30 ml nar ekşisi
- 5–10 g kuru nane
- 5–10 g karabiber
- 10–15 g tuz
- 1–1,5 litre su
İki ayrı oyma seçeneği
İlk seçenekte başı kesilen sert havuç torna makinesinde yalnız havuç için ayrılmış, gıdaya temasa uygun bıçaklarla oyulur. İkinci seçenekte havuç 25–30 dakika kaynar suda yumuşatılıp dolma oyacağıyla oyulur. Her iki seçenekte dış kabuk soyulur.
Harç, doldurma ve pişirme
Yıkanıp süzülen pirince ince doğranmış soğan ve sarımsak eklenir. Kıyma, salçalar, nar ekşisi, nane, karabiber, yağlar ve tuz ayrı kapta yaklaşık 2–3 dakika karıştırılır; pirinçle birleştirilir. Havuçlar üstte 2 cm boşluk kalacak şekilde doldurulur. Dik dizilip su eklenerek kısık ateşte 30–40 dakika pişirilir.
Nasıl muhafaza edilir?
Hatay Keşşir Dolması piştikten sonra sıcak olarak tüketilir ancak buzdolabında 2 güne kadar muhafaza edilebilir.
Sicildeki muhafaza kaydına göre Hatay Keşşir Dolması sıcak tüketilebilir; +4 °C’de 48 saat muhafaza edilebilir.
Yöresiyle bağı nedir?
Hatay Keşşir Dolması coğrafi sınırda uzun bir geçmişe sahiptir. Hatay mutfak kültürü içinde önemli bir yere sahiptir. Bu sebeplerle coğrafi sınır ile ün bağı bulunan Hatay Keşşir Dolmasının tüm üretim aşamaları, belirtilen coğrafi sınırda gerçekleştirilir. Hatay Keşşir Dolması üretiminde 1251 tescil numaralı Kırıkhan Siyah Havucu kullanılır.
Hatay Keşşir Dolmasında bileşen seçimi, hazırlama, pişirme ve servis aşamaları ustalık gerektirir; bu işlemler yöresel üretim yönteminin parçalarıdır.
Nasıl sunulur ve tüketilir?
Hatay Keşşir Dolmasının pişme suyu, havuçların renginden dolayı mor renk ve aroma kazanır. Bu su yörede çorba olarak da tüketilir.
Tescil ve denetim bilgileri
Tescil kapsamı ve işaret kullanımı
1850 tescil numaralı Hatay Keşşir Dolması mahreç işareti olarak 5 Mayıs 2026 tarihinde tescil edilmiştir. Hatay Keşşir Dolması ibaresi ve mahreç işareti amblemi, ürünün veya ambalajının üzerinde kullanılır. Ürünün veya ambalajının üzerinde kullanılamadığında, Hatay Keşşir Dolması ibaresi ve mahreç işareti amblemi, işletmede kolayca görülecek şekilde bulundurulur.
Sicildeki denetim düzeni
Denetimler; Hatay Valiliğinin koordinatörlüğünde ve Hatay İl Tarım ve Orman Müdürlüğü ve Hatay Valiliğinden ürün konusunda uzman birer kişinin katılımıyla en az iki kişiden oluşan denetim mercii tarafından düzenli olarak yılda bir defa, gerekli görülen hallerde ve şikâyet üzerine ise her zaman gerçekleştirilir.
Denetim mercii tarafından; üretimde kullanılan bileşenlerin ve miktarlarının uygunluğu, üretim metodunun uygunluğu, Kırıkhan Siyah Havucu kullanımı ve Hatay Keşşir Dolması ibaresi ve mahreç işareti ambleminin kullanımının uygunluğu denetlenir. Denetim mercii, kamu kuruluşlarından veya özel kuruluşlardan veya bunlarda görevli uzman gerçek veya tüzel kişilerden denetimin gerçekleştirilmesi sırasında faydalanabilir veya hizmet satın alabilir. Tescil ettiren, hakların korunmasında hukuki süreçleri yürütür.
UNESCO ile bağlantısı
Hatay gastronomi kültürü: Hatay Keşşir Dolmasında sert mor havuçların içi oyularak dolguya hazırlanır. Sicil, havucu yumuşatıp oyma ile özel, gıdaya uygun araçla oyma yöntemlerini ayrı anlatır. Hatay mutfağında kök sebzenin dolmaya dönüştürülmesine örnektir. Bu bağlantı ürünün ayrı bir UNESCO tescili olarak değil, belirtilen gastronomi kültürüyle ilişkisi kapsamında gösterilir.
